Adhyaya 89
Bhumi KhandaAdhyaya 8952 Verses

Adhyaya 89

Glory of Guru-tīrtha: Mānasarovara Marvels and the Revā Confluence

பூமிகாண்டத்தின் அடுக்கடுக்கான உரையாடலில் புலஸ்த்யர் பீஷ்மருக்கு குரு-தீர்த்தத்தின் மகிமையை எடுத்துரைக்கிறார். கிளிப்பிதா குஞ்ஜலன், தன் மகன் சமுஜ்ஜ்வலனிடம் ஒரு அபூர்வ அதிசயத்தின் காரணத்தை வினவுகிறான். சமுஜ்ஜ்வலன் மானஸரோவரத்தின் அருகிலுள்ள புனிதப் பகுதியை வர்ணிக்கிறான்—அங்கு முனிவரும் அப்சரஸ்களும் நிறைந்திருப்பர்; பல நிற ஹம்சங்கள் கூடும்; மேலும் நான்கு பயங்கரப் பெண்கள் தோன்றுவர். பின்னர் நிகழ்வு விந்தியப் பகுதியில் ரேவா (நர்மதா) நதியின் வடகரையில் உள்ள பாபநாசக சங்கமத்துக்கு மாறுகிறது. ஒரு வேடன் மற்றும் அவன் மனைவி அங்கு நீராடியவுடன் ஒளிமிகு தெய்வீக உடலைப் பெற்று வைஷ்ணவ விமானத்தில் உயர்ந்து செல்கிறார்கள். கருநிற ஹம்சங்களும் நீராடி தூய்மையடைகின்றன; ஆனால் ‘தார்த்தராஷ்ட்ரிகள்’ என அறியப்படும் கருநிறப் பெண்கள் நீராடிய உடனே இறந்து யமலோகத்துக்குச் செல்கிறார்கள். இதனால் சமுஜ்ஜ்வலன் கர்ம-காரணம், தூய்மை, தீர்த்தத்தின் ஆற்றல் குறித்து தத்துவக் கேள்விகளை எழுப்புகிறான்.

Shlokas

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्

விஷ்ணு கூறினார்—அப்போது குஞ்சலன் ஒளிவீசும் சொற்களால் தன் மகனிடம் சொன்னான்—“மகனே, கூறு; நீ எந்த அபூர்வமானதை கண்டாய்?”

Verse 2

तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः

“அதை மகிழ்ச்சியுடன் எனக்குச் சொல்; இப்போது கேட்க நான் விரும்புகிறேன்.” என்று மகனை அறிவுறுத்தி குஞ்சலன் மௌனமானான்।

Verse 3

पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच । हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्

அப்போது பணிவுடன் தலைவணங்கிய மகன் தந்தையிடம் பதிலளித்தான். சமுஜ்ஜ்வலன் கூறினான்—“தேவர்கூட்டம் சூழ்ந்த மலைமன்னன் ஹிமவானிடம் (செல்வேன்).”

Verse 4

आहारार्थं प्रगच्छामि भवतश्चात्मनः पितः । पश्यामि कौतुकं तत्र न दृष्टं न श्रुतं पुरा

உணவிற்காக நான் உங்கள் தந்தையிடமும்—என் தந்தையிடமும்—செல்கிறேன். அங்கே முன்பு ஒருபோதும் காணாததும் கேளாததும் ஆன அதிசயத்தை நான் காண்பேன்।

Verse 5

प्रदेशमृषिगणाकीर्णमप्सरोभिः प्रशोभितम् । बहुकौतुकशोभाढ्यं मंगल्यं मंगलैर्युतम्

அப்பிரதேசம் முனிவர் கூட்டங்களால் நிரம்பி, அப்சரஸ்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டது. பல வியப்பூட்டும் விழாக்களின் அழகால் செழித்து, அது மங்களமயமாகவும், மங்களச் சடங்குகள் மற்றும் நற்குறிகளால் நிறைந்ததாகவும் இருந்தது।

Verse 6

बहुपुण्यफलोपेतैर्वनैर्नानाविधैस्ततः । अनेककौतुकभरैर्मनसः परिमोहनम्

பின்னர் அங்கே பலவகை வனங்கள் இருந்தன; அவை மிகுந்த புண்ணியப் பலன்களால் செழித்திருந்தன. எண்ணற்ற வியப்புகளால் நிறைந்த அவை மனதை முற்றிலும் மயக்கின।

Verse 7

तत्र दृष्टं मया तात अपूर्वं मानसांतिके । बहुहंसैः समाकीर्णो हंस एकः समागतः

அங்கே, அப்பா, மானசத்தின் அருகில் நான் முன்னெப்போதும் காணாத ஒன்றைக் கண்டேன். பல அன்னங்களின் நடுவே ஒரு அன்னம் மட்டும் வந்து சேர்ந்தது; அவை அனைத்தும் அதைச் சூழ்ந்தன।

Verse 8

एवं कृष्णा महाभाग अन्ये तत्र समागताः । सितेतरैश्चंचुपादैरन्यतः शुक्लविग्रहाः

இவ்வாறு, ஓ பெரும்பாக்கியவனே, அங்கே மற்ற கருநிறப் பறவைகளும் கூடின. மற்றொரு புறம் வெண்மையான உடலுடையவையும் இருந்தன; அவற்றின் அலகும் கால்களும் வெண்மை-கருமை கலந்த நிறமாயிருந்தன।

Verse 9

तादृशास्ते च नीला वै अन्ये शुभ्रा महामते । चतस्रस्तत्र वै नार्यो रौद्राकारा विभीषणाः

அவர்களில் சிலர் அத்தகைய நீலநிறமாயிருந்தனர்; மற்றவர்கள் வெண்மையாயிருந்தனர், ஓ பெருமதியுள்ளவனே. அங்கே நான்கு பெண்களும் இருந்தனர்; அவர்கள் கோபவடிவம் கொண்டு அச்சமூட்டும் தோற்றமுடையவர்களாக இருந்தனர்।

Verse 10

दंष्ट्राकरालसंक्रूरा ऊर्ध्वकेश्यो भयानकाः । पश्चात्तास्तु समायातास्तस्मिन्सरसि मानसे

பயங்கரமான பற்களுடன் மிகக் கொடூரமாய், நிமிர்ந்த கூந்தலுடன் அச்சமூட்டிய அவர்கள் பின்னர் ‘மானஸ’ எனும் ஏரிக்குச் சென்றடைந்தனர்.

Verse 11

कृष्णा हंसास्तु संस्नाता मानसे तात मत्पुरः । विभ्रांताः परितश्चान्ये न स्नातास्तत्र मानसे

அன்பனே, என் நகரின் முன்னிலையிலுள்ள மானஸ ஏரியில் கருநிற அன்னங்கள் நீராடின; ஆனால் சுற்றிலும் அலைந்து திரியும் பிற அன்னங்கள் அங்கு நீராடவில்லை.

Verse 12

जहसुस्ताः स्त्रियस्तात हास्यैरट्टाट्टदारुणैः । तस्मात्सराद्विनिष्क्रांतो हंस एको महातनुः

அன்பனே, அந்தப் பெண்கள் கடுமையான, அச்சமூட்டும் அட்டஹாசத்துடன் சிரித்தனர். அப்போது அந்த ஏரியிலிருந்து பேருடல் கொண்ட ஒரு அன்னம் வெளிப்பட்டது.

Verse 13

पश्चात्त्रयो विनिष्क्रांतास्तैश्चाहं समुपेक्षितः । याता आकाशमार्गेण विवदंतः परस्परम्

பின்னர் அந்த மூவரும் புறப்பட்டுச் சென்றனர்; அவர்கள் என்னை அலட்சியப்படுத்தினர். அவர்கள் ஆகாய வழியில் சென்று ஒருவரோடு ஒருவர் வாதாடினர்.

Verse 14

तास्तु स्त्रियो महाभीमाः समंतात्परिबभ्रमुः । विंध्यस्य शिखरे पुण्ये वृक्षच्छायासुपक्षिणः

அந்த மிகப் பயங்கரமான பெண்கள் எல்லாத் திசைகளிலும் அலைந்தனர்—புனிதமான விந்திய மலைச்சிகரத்தில், மரநிழல்களில் பறவைகள் தங்கிய இடங்களில்.

Verse 15

निषण्णास्तत्र ते सर्वे दग्धा दुःखैः सुदारुणैः । तेषां सुवीक्षमाणानां भिल्ल एकः समागतः

அங்கே அவர்கள் அனைவரும் மிகக் கொடிய துயரங்களால் சுட்டெரிக்கப்பட்டவர்களாய் அமர்ந்திருந்தனர். அவர்கள் நோக்கிக் கொண்டிருக்கையில் ஒரு பில்லன் (காட்டுவாசி) அங்கே வந்தான்.

Verse 16

मृगान्स पीडयित्वा तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । शिलातलं समाश्रित्य निषसाद सुखेन वै

மான் கூட்டத்தைத் துன்புறுத்தி, அம்பை கையில் கொண்ட வில்லாளன் பாறைத்தளத்தை அடைந்து அங்கே நிம்மதியாய் அமர்ந்தான்.

Verse 17

पश्चाद्भिल्ली समायाता अन्नमादाय सोदकम् । स्वं प्रियं वीक्षते राज्ञा मुदितैर्लक्षणैर्युतम्

பின்னர் பில்லி நீருடன் உணவை எடுத்துக்கொண்டு வந்து, அரசனால் அளிக்கப்பட்ட மகிழ்வூட்டும் சுபலட்சணங்களால் யுக்தமான தன் காதலனை அவள் கண்டாள்.

Verse 18

अन्यादृशं समावीक्ष्य स्वकांतं तेजसावृतम् । दिव्यतेजः समाक्रांतं यथा सूर्यं दिविस्थितम्

முன்னையதிலிருந்து வேறுபட்ட வடிவில், தன் ஒளியால் மூடப்பட்டு தெய்வீக பிரகாசம் நிறைந்த தன் காதலனைப் பார்த்து, அவள் அவனை விண்ணில் நிலைக்கும் சூரியனைப் போலக் கண்டாள்.

Verse 19

नरमन्यं परिज्ञाय तं परित्यज्य सा ययौ । व्याध उवाच । एह्येहि त्वं प्रिये चात्र कस्मान्मां त्वं न पश्यसि

அவன் வேறொரு மனிதன் என அறிந்து அவனை விட்டுவிட்டு அவள் சென்றாள். வேடன் கூறினான்—“வா, வா, பிரியே! இங்கே என்னை ஏன் பார்க்கவில்லை?”

Verse 20

क्षुधया पीड्यमानोहं त्वामहं चावलोकये । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य शीघ्रं व्याधी समागता

பசியால் வாடிய நான் உம்மை நோக்கினேன். அவன் சொற்களை கேட்டவுடனே என்மேல் நோய்கள் விரைவில் வந்தடைந்தன.

Verse 21

भर्तुः पार्श्वं समासाद्य विस्मिता साभवत्तदा । कोयं तेजः समाचारो देवोयं मां समाह्वयेत्

கணவனின் அருகில் சென்றவள் அப்போது வியந்தாள்—“இது என்ன ஒளி, என்ன நடத்தை? எந்தத் தேவன் என்னை அழைக்கிறான்?”

Verse 22

तमुवाच ततो व्याधी भर्तारं दीप्ततेजसम् । अत्र किं ते कृतं वीर भवान्को दिव्यलक्षणः

அப்போது வேடுவப் பெண் ஒளிவீசும் கணவனை நோக்கி சொன்னாள்—“வீரா, இங்கே நீ என்ன செய்தாய்? தெய்வச் சின்னங்கள் உடைய நீ யார்?”

Verse 23

सूत उवाच । एवमाभाषितो व्याध्या व्याधः प्रियामभाषत । अहं ते वल्लभः कांते भवती च मम प्रिया

சூதர் கூறினார்—வேடுவப் பெண் இவ்வாறு சொன்னபோது வேடன் தன் பிரியையிடம் சொன்னான்—“காந்தே, நான் உன் வல்லபன்; நீ என் பிரியை.”

Verse 24

कस्मात्त्वं मां न जानासि कथं शंका प्रवर्तते । क्षुधया पीड्यमानेन पयश्चान्नं प्रतीक्ष्यते

நீ ஏன் என்னை அறியவில்லை? சந்தேகம் எவ்வாறு எழுகிறது? பசியால் வாடுபவன் பாலும் அன்னமும் தான் நாடுவான்.

Verse 25

व्याध्युवाच । बर्बरः कृष्णवर्णश्च रक्ताक्षः कृष्णकंचुकः । ईदृशश्चास्ति मे भर्ता सर्वसत्वभयंकरः

வேடன் கூறினான்— என் கணவன் பார்பரன்; கருநிறன், செங்கண்கள் உடையவன், கருப்பு ஆடை அணிந்தவன்; அவன் எல்லா உயிர்களுக்கும் அச்சமூட்டுபவன்.

Verse 26

भवान्को दिव्यदेहस्तु प्रियेत्युक्त्वा समाह्वयेत् । एष मे संशयो जातो वद सत्यं ममाग्रतः

தெய்வ உடலுடைய நீ யார்? ‘பிரியே’ என்று சொல்லி என்னை அருகே அழைக்கிறாய். எனக்குச் சந்தேகம் எழுந்தது— என் முன்னே உண்மையைச் சொல்.

Verse 27

कुलं नाम स्वकं ग्रामं क्रीडां लिगं सुतं सुताम् । समाचष्ट प्रियाग्रे तु तस्याः प्रत्यय हेतवे

அவளின் நம்பிக்கையைப் பெறுவதற்காக, அவன் தன் குலம், பெயர், சொந்த ஊர், விளையாட்டுகள், அடையாளக் குறி, மேலும் மகன் மகள் பற்றியவற்றைத் தன் பிரியையின் முன் கூறினான்.

Verse 28

प्रत्युवाच स्वभर्तारं सा व्याधी हृष्टमानसा । कस्मात्ते ईदृशः कायः श्वेतकंचुकधारकः

மனமகிழ்ச்சியுடன் வேடனின் மனைவி தன் கணவனிடம் கூறினாள்— உன் உடல் இவ்வாறு ஏன் உள்ளது? நீ வெள்ளை ஆடை ஏன் அணிந்திருக்கிறாய்?

Verse 29

कथं जातः समाचक्ष्व ममाश्चर्यं प्रवर्तते । एवं संपृच्छमानस्तु भार्यया मृगघातकः

இது எவ்வாறு நிகழ்ந்தது, சொல்லுங்கள்; எனக்கு வியப்பு எழுந்துள்ளது. இவ்வாறு மனைவி கேட்டபோது மிருகங்களை வேட்டையாடும் வேடன் பதிலளித்தான்.

Verse 30

सूत उवाच । प्रत्युवाच ततः श्रुत्वा तां प्रियां प्रश्रयान्विताम् । नर्मदा उत्तरे कूले संगमश्चास्ति सुव्रते

சூதர் கூறினார்—பணிவும் மரியாதையும் நிறைந்த அந்தப் பிரியமான பெண்ணின் சொற்களை கேட்டபின் அவர் பதிலளித்தார்—“ஓ சுவிரதே, நர்மதையின் வடகரையில் ஒரு புனித சங்கமம் உள்ளது.”

Verse 31

आतपेनाकुलो जीवो मम जातोति सुप्रिये । अस्मिन्वै संगमे कांते श्रमश्रांतो हि सत्वरः

“ஓ சுப்ரியே, வெயிலின் வெப்பத்தால் என் உயிர் மிகுந்த கலக்கமடைந்தது. ஓ காந்தே, இந்த சங்கமத்தில் நான் விரைவில் உழைப்பால் சோர்ந்து களைத்துவிட்டேன்.”

Verse 32

गतः स्नात्वा जलं पीत्वा पश्चाच्चाहं समागतः । तदाप्रभृति मे काय ईदृशस्तेजसावृतः

அங்கே சென்று நான் நீராடி நீரைப் பருகி, பின்னர் திரும்பிவந்தேன். அந்நேரம் முதல் என் உடல் இவ்வாறு—ஒளியால் சூழப்பட்டதாக உள்ளது.

Verse 33

संजातो वस्त्रसंयुक्तः कंचुकः शुभ्रतां गतः । पूर्वोक्तलिंगसंस्थानैः कुलैः स्थानेन वै तथा

அது ஆடைகளுடன் தோன்றியது; கஞ்சுகமும் தூய வெண்மையடைந்தது. முன் கூறியபடியே அடையாளங்கள், உடல் அமைப்பு, குலம் மற்றும் உரிய நிலையுடன் பொருந்தியது.

Verse 34

स्वप्रियं लक्षयित्वा तु ज्ञात्वा पुण्यस्य संभवम् । प्रत्युवाचाथ भर्तारं संगमं मम दर्शय

அப்போது அவருக்குப் பிரியமானதை உணர்ந்து, புண்ணியத்தின் காரணத்தை அறிந்து, அவள் கணவரிடம் கூறினாள்—“அந்த சங்கமத்தை எனக்குக் காட்டுங்கள்.”

Verse 35

तव पश्चात्प्रदास्यामि भोजनं पानसंयुतम् । इत्युक्तः प्रियया व्याधः सत्वरेण जगाम ह

“உன் பின்பு நான் பானத்துடன் கூடிய உணவை அளிப்பேன்”—என்று பிரியையால் சொல்லப்பட்டதும் வேடன் விரைந்து சென்றான்.

Verse 36

संगमो दर्शितस्तेन ततोग्रे पापनाशनः । समुड्डीना महाभाग पक्षिणो लघुविक्रमाः

அவன் அவனுக்கு சங்கமத்தை காட்டினான்; மேலும் முன்னே பாபநாசக தீர்த்தம் இருந்தது. அப்போது, ஓ மகாபாகா, விரைவுச்சலனமுடைய பறவைகள் பறந்து சென்றன.

Verse 37

तया सार्द्धं ययुः सर्वे रेवासंगममुत्तमम् । तेषां तु वीक्षमाणानां पक्षिणां मम पश्यतः

அவளுடன் சேர்ந்து அவர்கள் அனைவரும் ரேவையின் மிகச் சிறந்த சங்கமத்திற்குச் சென்றனர். அந்தப் பறவைகள் பார்த்துக்கொண்டிருக்க, நான் பார்த்துக்கொண்டிருக்கவே, அது நிகழ்ந்தது.

Verse 38

तया हि स्नापितो भर्ता पुनः स्नाता हि सा स्वयम् । दिव्यदेहधरौ चोभौ दिव्यकांतिसमन्वितौ

அவள் தன் கணவரை நன்கு நீராட்டினாள்; பின்னர் அவளும் தானே மீண்டும் நீராடினாள். அப்போது இருவரும் தெய்வீக உடல்களை ஏற்று தெய்வீக ஒளியால் பொலிந்தனர்.

Verse 39

संजातौ पक्षिणां श्रेष्ठ दिव्यवस्त्रानुलेपनौ । दिव्यमालांबरधरौ दिव्यगंधानुलेपनौ

ஓ பறவைகளில் சிறந்தவனே, அவர்கள் இருவரும் தெய்வீக ஆடைகளும் தெய்வீக சந்தன-அனுலேபனமும் அணிந்து தோன்றினர்; தெய்வீக மாலையும் ஆபரணங்களும் தரித்து, விண்ணுலக மணத்தால் பூசப்பட்டிருந்தனர்.

Verse 40

वैष्णवं यानमासाद्य मुनिगंधर्वपूजितौ । गतौ तौ वैष्णवं लोकं वैष्णवैः परिपूजितौ

வைஷ்ணவ விமானத்தை அடைந்து, முனிவரும் கந்தர்வரும் போற்றிய அந்த இருவரும் வைஷ்ணவ லோகத்திற்குச் சென்றனர்; அங்கே விஷ்ணு பக்தர்கள் அவர்களை முழுமையாகப் போற்றி வணங்கினர்।

Verse 41

स्तूयमानौ महात्मानौ दंपती दृष्टवानहम् । व्रजंतौ स्वर्गमार्गेण कूजंते पक्षिणस्तथा

புகழ்ச்சியால் போற்றப்பட்ட அந்த மகாத்ம தம்பதியரை நான் கண்டேன்; அவர்கள் ஸ்வர்க மார்க்கமாகச் செல்ல, பறவைகளும் இனிய குரலில் கீச்சிட்டன।

Verse 42

तीर्थराजं परं दृष्ट्वा हर्षव्यक्ताक्षरैस्तदा । चत्वारः कृष्णहंसास्ते संगमे पापनाशने

அப்போது அந்த பரம ‘தீர்த்தராஜன்’ என்பதைத் தரிசித்து, ஆனந்தம் வெளிப்படும் தெளிவான சொற்களுடன் அந்த நான்கு கரிய அன்னங்கள் பாபநாசக சங்கமத்திற்குச் சேர்ந்தன।

Verse 43

स्नात्वा वै भावशुद्धास्ते प्राप्ता उज्ज्वलतां पुनः । स्नात्वा पीत्वा जलं ते तु पुनर्बहिर्विनिर्गताः

ஸ்நானம் செய்து அவர்கள் நிச்சயமாக மனநிலைத் தூய்மை பெற்றனர்; மீண்டும் ஒளிமிகு நிலையையும் அடைந்தனர். ஸ்நானம் செய்து நீரை அருந்தி அவர்கள் மறுபடியும் வெளியே வந்தனர்।

Verse 44

तावत्यस्ताः स्त्रियः कृष्णा मृतास्तत्स्नानमात्रतः । क्रंदमाना विचेष्टंत्यो हाहाकार विकंपिताः

அந்தக் கணமே அந்த கருநிறப் பெண்கள் அந்த ஸ்நானமாத்திரத்தாலேயே உயிரிழந்தனர்; அவர்கள் அழுதபடியும் துடித்தபடியும் ‘அய்யோ! அய்யோ!’ என்ற அலறலால் நடுங்கினர்।

Verse 45

यमलोकं गतास्तास्तु तात दृष्टा मया तदा । उड्डीनास्तु ततो हंसाः स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे

அப்போது, தாதா, அவர்கள் யமலோகத்திற்குச் செல்லும் காட்சியை நான் கண்டேன். பின்னர் அன்னங்கள் பறந்து தம் தம் இருப்பிடத்திற்குத் திரும்பின.

Verse 46

एवं तात मया दृष्टं प्रत्यक्षं कथितं तव । कृष्णपक्षा महाकाया धार्तराष्ट्रास्तु ताः स्त्रियः

தாதா, நான் நேரில் கண்டதையே உனக்குச் சொன்னேன். அந்தப் பெண்கள் தார்த்தராஷ்டிரருடையவர்கள்—கருநிறமும் பெருந்தோற்றமும் உடையவர்கள்.

Verse 47

कथयस्व प्रसादेन के भविष्यंति वै पितः । निर्गतान्मानसान्मध्याद्धार्तराष्ट्रान्वदस्व मे

தந்தையே, அருளுடன் கூறுங்கள்—அவர்கள் உண்மையில் யார் ஆகப் போகிறார்கள்? உங்கள் மனத்தின் நடுவிலிருந்து எழுந்த அந்த தார்த்தராஷ்டிரரைப் பற்றி எனக்குச் சொல்லுங்கள்.

Verse 48

के भविष्यंति ते तात कथय त्वं तु सांप्रतम् । कस्मात्सुकृष्णतां प्राप्ता हंसाः शुद्धाश्च ते पुनः

தாதா, அவர்கள் என்ன ஆகப் போகிறார்கள்—இப்போதே சொல்லுங்கள். அந்த அன்னங்கள் மீண்டும் ஆழ்ந்த கருநிறத்தை ஏன் அடைந்தன, ஆனாலும் எவ்வாறு தூய்மையாய் உள்ளன?

Verse 49

संजातास्तत्क्षणात्तात कस्मान्मृतास्तु ताः स्त्रियः । एवं मे संशयस्तात संजातो दारुणो हृदि

தாதா, அவர்கள் அந்தக் கணமே தோன்றினார்கள்—அப்படியிருக்க அந்தப் பெண்கள் ஏன் இறந்தார்கள்? தாதா, இவ்வாறு என் உள்ளத்தில் கொடிய சந்தேகம் எழுந்தது.

Verse 50

छेत्तुमर्हसि अद्यैव भवाञ्ज्ञानविचक्षणः । प्रसादसुमुखो भूत्वा प्रणतस्य सदैव मे

நீங்கள் ஞானத்தில் தேர்ந்தவர்; இதை இன்றே நீக்கத் தகுதியுடையவர். அருள்முகம் கொண்டு, எப்போதும் வணங்கும் என்மேல் என்றும் அருள் புரியுங்கள்।

Verse 51

एवं संभाष्य पितरं विरराम समुज्ज्वलः । ततः प्रवक्तुमारेभे स शुकः कुंजलाभिधः

இவ்வாறு தந்தையுடன் உரையாடி சமுஜ்ஜ்வலன் மௌனமானான். பின்னர் குஞ்ஜலன் எனப்படும் கிளி பேசத் தொடங்கியது।

Verse 89

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे एकोननवतितमोऽध्यायः

இவ்வாறு ஸ்ரீபத்மபுராணத்தின் பூமிகண்டத்தில் வேனோபாக்யானம், குருதீர்த்த வர்ணனை, ச்யவன சரிதம் ஆகியவற்றுடன் எண்பத்தொன்பதாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது।