Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4
Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
स्थावरत्वेऽपि बहुकालं वानरादिभिर्भुज्यमाना हि च्छेदनदवाग्निदहनशीतातपादिदुःखमनुभूय म्रियते । ततश्च क्रिमयो भूत्वा सदादुःखबहुलाः क्षणार्ध्दं जीवंतः क्षणार्ध्दं म्रियमाणा बलवत्प्राणिपीडायां निवारयितुमक्षमाः शीतवातादिक्लेशभूयिष्ठा नित्यं क्षुधाक्षुधिता मलमूत्रादिषु सचरंतो दुःखमनुभवंति ॥ ४ ॥
sthāvaratve'pi bahukālaṃ vānarādibhirbhujyamānā hi cchedanadavāgnidahanaśītātapādiduḥkhamanubhūya mriyate | tataśca krimayo bhūtvā sadāduḥkhabahulāḥ kṣaṇārdhdaṃ jīvaṃtaḥ kṣaṇārdhdaṃ mriyamāṇā balavatprāṇipīḍāyāṃ nivārayitumakṣamāḥ śītavātādikleśabhūyiṣṭhā nityaṃ kṣudhākṣudhitā malamūtrādiṣu sacaraṃto duḥkhamanubhavaṃti || 4 ||
நிலையுயிர் (தாவரம் முதலிய) நிலையில் கூட உயிர் நீண்ட காலம் குரங்கு முதலியவற்றால் உண்ணப்பட்டு, வெட்டுதல், காட்டுத் தீயால் எரிதல், குளிர்‑வெப்பம் போன்ற துன்பங்களை அனுபவித்து இறக்கிறது. பின்னர் புழுவாகி எப்போதும் துயரமிகுந்ததாக—அரை நொடி வாழ்ந்து அரை நொடி சாகும்; வலிமைமிக்க உயிர்களின் கடும் பீடையைத் தடுக்க இயலாது; குளிர்‑காற்று முதலிய கிளேசங்களால் மிகப் பீடிக்கப்பட்டு, எப்போதும் பசித்தவாறே, மல‑மூத்திரம் முதலியவற்றில் ஊர்ந்து திரிந்து துன்பமே அனுபவிக்கிறது.
Sanatkumāra (in dialogue with Nārada)
Vrata: none
Primary Rasa: bibhatsa
Secondary Rasa: karuna
FAQs
It intensifies vairāgya (detachment) by describing how karmic bondage can lead to painful, helpless embodiments—urging the seeker to pursue dharma and liberation rather than sense-driven actions.
By showing the terror of saṁsāra and the fragility of embodied life, it prepares the mind for taking refuge in the Lord—bhakti as a saving orientation that redirects karma toward purification and mokṣa.
No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical causality (karma) and the urgency of disciplined dharma as the foundation for higher knowledge.