Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 36
Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
व्याधिपीडितोऽन्तस्तापार्तः क्षणं शय्यायां क्षणं मंचे च ततस्ततः पर्यटन् क्षुत्तृटूपरिपूडितः किंचिन्मात्रमुदकं देहीत्यतिकार्पण्येन याचमानस्तत्रापि ज्वराविष्टानामुदकं न श्रेयस्करमिति ब्रुवतो मनसातिद्वेषं कुर्वन्मंद चैतन्यो भवति ॥ ३६ ॥
vyādhipīḍito'ntastāpārtaḥ kṣaṇaṃ śayyāyāṃ kṣaṇaṃ maṃce ca tatastataḥ paryaṭan kṣuttṛṭūparipūḍitaḥ kiṃcinmātramudakaṃ dehītyatikārpaṇyena yācamānastatrāpi jvarāviṣṭānāmudakaṃ na śreyaskaramiti bruvato manasātidveṣaṃ kurvanmaṃda caitanyo bhavati || 36 ||
நோயால் வதைக்கப்பட்டு, உள்ளே எரிச்சலால் துன்புறும் அவன், சில நேரம் படுக்கையில், சில நேரம் கட்டிலில்—இடம் இடமாக அலைந்து திரிகிறான். பசி-தாகத்தால் நசுங்கி, மிகுந்த தாழ்மையுடன் ‘சிறிதளவு தண்ணீர் தாருங்கள்’ என்று வேண்டுகிறான். ஆனால் அங்கேயும் ‘காய்ச்சல் பிடித்தவர்க்கு தண்ணீர் நன்மை அல்ல’ என்று சொன்னால், மனத்தில் கடும் வெறுப்பு கொண்டு மந்தமான, மங்கிய உணர்வில் விழுகிறான்.
Sanatkumāra (teaching Nārada in the dialogue on dharma and the consequences of embodied suffering)
Vrata: none
Primary Rasa: karuna
Secondary Rasa: bibhatsa
FAQs
It portrays how bodily affliction (vyādhi) can trigger mental agitation and hatred (dveṣa), leading to dulled awareness—showing that inner discipline is essential for dharma and progress toward mokṣa even amid suffering.
By highlighting how distress can produce anger and aversion, it indirectly teaches that a devotee must protect the mind from dveṣa and maintain steadiness—so remembrance and surrender do not collapse under pain.
No specific Vedāṅga is taught directly; the practical takeaway is dharmic self-restraint—avoiding mental hostility when advised about regimen during fever (jvara), and cultivating clarity of mind (caitanya) through disciplined conduct.