The Pañcarātra Vow (Haripañcaka Vrata): Observance from Śukla Ekādaśī to Pūrṇimā
சனகர் நாரதருக்கு அரிய ஹரிபஞ்சக/பாஞ்சராத்திர விரதத்தை உபதேசிக்கிறார்—மார்கழி (மார்கசீர்ஷ) சுக்ல ஏகாதசி முதல் பௌர்ணமி வரை ஐந்து இரவுகள் விஷ்ணுவுக்கான விரதம்; இது தர்மம்-அர்த்தம்-காமம்-மோக்ஷம் அளிக்கும். சுத்தி, பல் துலக்கி ஸ்நானம், தேவபூஜை, பஞ்சமஹாயஜ்ஞங்கள், ஒருவேளை உணவு நியமம்; ஏகாதசியில் உபவாசம், அதிகாலையில் எழுந்து வீட்டில் ஹரி பூஜை, பஞ்சாம்ருத அபிஷேகம். கந்தம்-புஷ்பம்-தூபம்-தீபம்-நைவேத்யம்-தாம்பூலம் முதலிய உபசாரங்கள், பிரதக்ஷிணை, வாசுதேவ/ஜனார்தனருக்கு ஞானமய வணக்கங்கள்; ஐந்து இரவுகள் நிராஹார சங்கல்பம், ஏகாதசி ஜாகரணம் மற்றும் த்வாதசி-சதுர்தசி வரை தொடர்ச்சி. பௌர்ணமியில் பால் அபிஷேகம், எள் ஹோமம், எள் தானம்; ஆறாம் நாள் ஆச்ரமக் கடமைகளுக்குப் பின் பஞ்சகவ்யம், பிராமண போஜனம், தேன்-நெய் கலந்த பாயசம், பழங்கள், மணமுள்ள நீர் கலசம், ஐந்து ரத்தினங்களுடன் குடம் முதலிய தானங்கள், வருடச் சுழற்சிக்குப் பின் உத்யாபனம். முடிவில் பெரும் புண்ணியம், மோக்ஷம், பக்தியுடன் கேட்பதாலேயும் விடுதலை என உரைக்கிறது।
Shlokas
Verse 1
सनक उवाच । अन्यद्व्रतं प्रवक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः । दुर्लभं सर्वलोकेषु विख्यातं हरिपञ्चकम् ॥ १ ॥
சனகர் கூறினார்: இப்போது இன்னொரு விரதத்தை விளக்குகிறேன்; நாரதா, அதன் தத்துவத்தை உண்மையாகக் கேள். அது எல்லா உலகங்களிலும் அரிது; ‘ஹரிபஞ்சகம்’ எனப் புகழ்பெற்றது।
Verse 2
नारीणां च नराणां च सर्वदुःखनिवारणम् । धर्मकामार्थमोक्षाणां निदानं मुनिसत्तम ॥ २ ॥
முனிவரரே, இது பெண்களுக்கும் ஆண்களுக்கும் எல்லாத் துயரங்களையும் நீக்கும்; தர்மம், காமம், அர்த்தம், மோக்ஷம் ஆகியவற்றின் மூல காரணமுமாகும்।
Verse 3
सर्वाभीष्टप्रदं चैव सर्वव्रतफलप्रदम् । मार्गशीर्षे सिते पक्षे दशम्यां नियतेन्द्रियः ॥ ३ ॥
இது எல்லா விருப்பங்களையும் அருளி, எல்லா விரதங்களின் பலனையும் வழங்கும். மார்கழி (மார்கசீர்ஷ) மாதம் சுக்லபட்ச தசமியில், புலன்களை அடக்கி இதை அனுஷ்டிக்க வேண்டும்।
Verse 4
कुर्यात्स्नानादिकं कर्म दन्तधावनपूर्वकम । कृत्वा देवार्चनं सम्यक्तथा पञ्च महाध्वरान् ॥ ४ ॥
பற்களைத் தூய்மைப்படுத்தி, அதன் பின் நீராடுதல் முதலான கர்மங்களைச் செய்ய வேண்டும். பின்னர் தேவர்களை முறையாக ஆராதித்து, பஞ்சமஹாயஜ்ஞங்கள் (பஞ்ச மஹாத்வரங்கள்) என்பவற்றையும் நிறைவேற்ற வேண்டும்।
Verse 5
एकाशी च भवेत्तस्मिन् दिने नियममास्थिताः । ततः प्रातः समुत्थाय ह्येकादश्यां मुनीश्वरः ॥ ५ ॥
அந்நாளில் நியமமும் கட்டுப்பாடும் கொண்டு ஒருமுறை மட்டுமே உணவு கொள்ள வேண்டும். பின்னர் ஏகாதசியின் விடியற்காலையில் எழுந்து முனீஸ்வரர் விதிப்படி விரதத்தை மேற்கொள்ள வேண்டும்.
Verse 6
स्नानं कृत्वा यथाचारं हरिं चैवार्चयेद्गृहे । स्नापयेद्देवदेवेशं पञ्चामृतविधानतः ॥ ६ ॥
ஆசாரப்படி நீராடி வீட்டில் ஸ்ரீஹரியை வழிபட வேண்டும். மேலும் பஞ்சாமிருத விதிப்படி தேவர்களின் தேவேசனை அபிஷேக ஸ்நானம் செய்ய வேண்டும்.
Verse 7
अर्चयेत्परया भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैश्च प्रदक्षिणैः ॥ ७ ॥
உயர்ந்த பக்தியுடன் வரிசைப்படி சந்தனம், மலர்கள் முதலியன அர்ப்பணித்து வழிபட வேண்டும்; தூபம், தீபம், நைவேத்யம், தாம்பூலம் அளித்து பிரதட்சிணையும் செய்ய வேண்டும்.
Verse 8
संपूज्य देवदेवेशमिमं मन्त्रमुदीरयेत् । नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानदाय नमोऽस्तुते ॥ ८ ॥
தேவர்களின் தேவேசனை முறையாகப் பூஜித்து இந்த மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்—“ஞானஸ்வரூபனே, உமக்கு நமஸ்காரம்; ஞானதாதாவே, உமக்கு நமஸ்காரம்—உமக்கு என் வணக்கம்.”
Verse 9
नमस्ते सर्वरूपाय सर्वसिद्धिप्रदायिने । एवं प्रणम्य देवेशं वासुदेवं जनार्दनम् ॥ ९ ॥
எல்லா ரூபங்களுமாய் இருப்பவனே, எல்லா சித்திகளையும் அருள்வோனே, உமக்கு நமஸ்காரம். இவ்வாறு தேவேசனான வாசுதேவ ஜனார்தனனை வணங்கி பக்தியை அர்ப்பணிக்க வேண்டும்.
Verse 10
वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण ह्युपवासं समर्पयेत् । पञ्चरात्रं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव ॥ १० ॥
பின்பு சொல்லப்படும் மந்திரத்தால் உபவாச விரதத்தை அர்ப்பணிக்க வேண்டும். “இன்றுமுதல், ஓ கேசவா, ஐந்து இரவுகள் நான் நிராஹாரமாக இருப்பேன்.”
Verse 11
त्वदाज्ञया जगत्स्वामिन्ममाभीष्टप्रदो भव । एवं समाप्य देवस्य उपवासं जितेन्द्रियः ॥ ११ ॥
ஓ உலகநாதா! உமது ஆணையால் என் விருப்பத்தை அருள்பவராக இருங்கள். இவ்வாறு இறைவனின் உபவாசத்தை நிறைவு செய்து, இந்திரியங்களை அடக்கி (பக்தன் நிற்கிறான்)।
Verse 12
रात्रौ जागरणं कुर्यादेकादश्यामथो द्विज । द्वादश्यां च त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां जितेन्द्रियः ॥ १२ ॥
ஓ இருபிறப்பாளனே! ஏகாதசியின் இரவில் ஜாகரணம் செய்ய வேண்டும்; மேலும் த்வாதசி, த்ரயோதசி, சதுர்தசி நாட்களிலும் இந்திரியக் கட்டுப்பாட்டுடன் (இவ்வாறே இருக்க வேண்டும்)।
Verse 13
पौर्णमास्यां च कर्त्तव्यमेवं विष्ण्वर्चनं मुने । एकादश्यां पौर्णमास्यां कर्त्तव्यं जागरं तथा ॥ १३ ॥
ஓ முனிவரே! இதே முறையில் பௌர்ணமியிலும் விஷ்ணுவை அர்ச்சிக்க வேண்டும். மேலும் ஏகாதசி மற்றும் பௌர்ணமி நாட்களிலும் அதுபோல ஜாகரணமும் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்।
Verse 14
पञ्चामृतादिपूजा तु सामान्या दिनपञ्चसु । क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पौर्णमास्यां तु शक्तितः । तिलहोमश्च कर्त्तव्यस्तिलदानं तथैव च ॥ १४ ॥
பஞ்சாமிருதம் முதலியவற்றால் செய்யும் பூஜை ஐந்து புனித நாட்களிலும் பொதுவான விதியாகும். ஆனால் பௌர்ணமியில் இயன்ற அளவு விஷ்ணுவை பாலால் ஸ்நானம் செய்ய வேண்டும்; மேலும் எள்ளு ஹோமமும் எள்ளு தானமும் செய்ய வேண்டும்।
Verse 15
ततः षष्टे दिने प्राप्ते निर्वत्यं स्वाश्रमक्रियाम् । संप्राश्य पञ्चगव्यं च पूजयेद्विधिवद्धरिम् ॥ १५ ॥
பின்னர் ஆறாம் நாள் வந்தபோது, தன் ஆசிரமத்திற்குரிய கடமைகளை முறையாக நிறைவேற்றி, பஞ்சகவ்யத்தை அருந்தி, விதிப்படி ஹரி (விஷ்ணு)வை வழிபட வேண்டும்।
Verse 16
ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विभवे सत्यवारितम् । ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ १६ ॥
பின்னர் இயலுமாயின், சொல்-நம்பிக்கையுடன் பிராமணர்களுக்கு உணவளிக்க வேண்டும்; அதன் பின் தன் உறவினருடன், வாக்கை அடக்கி, தானும் உண்பான்।
Verse 17
एवं पौषादिमासेषु कार्त्तिकान्तेषु नारद । शुक्लपक्षे व्रतं कुर्यात्पूर्वोक्तविधिना नरः ॥ १७ ॥
ஓ நாரதா! இவ்விதமாக பௌஷம் தொடங்கி கார்த்திகம் முடியும் மாதங்களில், சுக்லபட்சத்தில், முன் கூறிய முறையின்படி மனிதன் விரதம் செய்ய வேண்டும்।
Verse 18
एवं संवत्सरं कार्यं व्रतं पापप्रणाशनम् । पुनः प्राप्ते मार्गशीर्षे कुर्यादुद्यापनं व्रती ॥ १८ ॥
இவ்விதமாக பாபநாசகமான இந்த விரதத்தை ஒரு ஆண்டு முழுவதும் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்; மீண்டும் மார்கசீர்ஷ மாதம் வந்தபோது, விரதியான் அதன் உத்யாபன (நிறைவு) கிரியையை செய்ய வேண்டும்।
Verse 19
एकादश्यां निराहारो भवेत्पूर्वमिव द्विज । द्वादश्यां पञ्चगव्यं च प्राशयेत्सुसमाहितः ॥ १९ ॥
ஓ த்விஜா! ஏகாதசியன்று முன்புபோல் நிராஹாரமாக இருக்க வேண்டும்; த்வாதசியன்று மனம் ஒருமைப்பட வைத்து பஞ்சகவ்யத்தையும் அருந்த வேண்டும்।
Verse 20
गन्धपुष्पादिभिः सम्यग्देवदेवं जनार्दनम् । अभ्यर्च्योपायनं दद्याद्ब्राह्यणाय जितेन्द्रियः ॥ २० ॥
நறுமணம், மலர் முதலியவற்றால் தேவர்களின் தேவன் ஜனார்தனனை முறையாக வழிபட்டு, இந்திரியங்களை அடக்கி, பிராமணருக்கு பக்தியுடன் உபாயனம் (மரியாதைத் தானம்) அளிக்க வேண்டும்।
Verse 21
पायसं मधुसंमिश्रं घृतयुक्तं फलान्वितम् । सुगन्धजलसंयुक्तं पूर्णकुम्भं सदक्षिणम् ॥ २१ ॥
தேன் கலந்த, நெய் சேர்த்த, பழங்களுடன் கூடிய பாயசமும்; நறுமண நீரால் நிரம்பிய பூர்ணகும்பமும்—உகந்த தக்ஷிணையுடன்—அர்ப்பணிக்க வேண்டும்।
Verse 22
वस्त्रेणाच्छादितं कुम्भं पञ्चरत्नसमन्वितम् । दद्यादध्यात्मविदुषे ब्राह्मणाय मुनीश्वर ॥ २२ ॥
முனிவரே! துணியால் மூடப்பட்டு பஞ்சரத்தினங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட கும்பத்தை, ஆத்மவித்யையில் தேர்ந்த பிராமணருக்கு தானமாக அளிக்க வேண்டும்।
Verse 23
सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वव्यापिन्सनातन । परमान्नप्रदानेन सुप्रीतो भव माधव ॥ २३ ॥
எல்லாத்மாவே, எல்லா உயிர்களின் ஆண்டவனே, எங்கும் நிறைந்த நித்திய மాధவா! இந்த உத்தம அன்னதானத்தால் மிகுந்த திருப்தியடைவாயாக।
Verse 24
अनेन पायसं दत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । शक्तितो बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २४ ॥
இவ்விதமாக பாயசத்தைத் தானம் செய்து, பின்னர் பிராமணர்களுக்கு உணவளிக்க வேண்டும். அதன் பின் தன் ஆற்றலுக்கு ஏற்ப உறவினர்களுடன் தானும் உண்டு, வாக்கில் கட்டுப்பாடு காக்க வேண்டும்।
Verse 25
व्रतमेतत्तु यः कुर्याद्धरिपञ्चकसंज्ञितम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्यलोकात्कदाचन ॥ २५ ॥
‘ஹரிபஞ்சக’ எனப்படும் இந்த விரதத்தை யார் அனுஷ்டிக்கிறாரோ, அவருக்கு பிரம்மலோகத்திலிருந்தும் எந்நாளும் மீண்டும் பிறவி பெறும் திரும்புதல் இல்லை।
Verse 26
व्रतमेतत्प्रकर्त्तव्यमिच्छद्भिर्मोक्षमुत्तम् । समस्तपापकान्तारदावानलसमं द्विज ॥ २६ ॥
ஓ த்விஜரே! உத்தம மோக்ஷத்தை விரும்புவோர் இந்த விரதத்தை நிச்சயம் அனுஷ்டிக்க வேண்டும்; இது பாபமெனும் காட்டை எரிக்கும் காட்டுத்தீ போன்றது।
Verse 27
गवां कोटिसहस्त्राणि दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं लभ्यते पुम्भिरेतस्मादुपवासतः ॥ २७ ॥
கோடி-ஆயிரக் கணக்கான பசுக்களை தானம் செய்தால் கிடைக்கும் புண்ணியப் பலன் எதுவோ, அதே பலன் இந்த உபவாசத்தால் மனிதனுக்கு கிடைக்கிறது।
Verse 28
यस्त्वेतच्छृणुयाद्भक्त्या नारायणपरायणः । स मुच्यते महाघोरैः तापकानां च कोटिभिः ॥ २८ ॥
நாராயணனையே சரணமாகக் கொண்டு பக்தியுடன் இதை கேட்பவன், மிகக் கொடிய தாபங்களிலிருந்தும்—கோடிக்கணக்கான துன்பங்களிலிருந்தும்—விடுதலை பெறுவான்।
Verse 29
इति श्रीबृहन्नांरदीयपुराणं पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुल्कैकादशीमासभ्य पौर्णिमापर्यन्तं पञ्चरात्रिव्रतं नामैकविंशोऽध्यायः ॥ २१ ॥
இவ்வாறு ஸ்ரீபிருஹந்நாரதீய புராணத்தின் பூர்வபாகத்தின் முதல் பாதத்தில், விரதவிவரணப் பகுதியில், மார்கசீர்ஷ சுக்ல ஏகாதசியிலிருந்து பௌர்ணமி வரை கூறப்பட்ட ‘பஞ்சராத்திரி விரதம்’ எனும் இருபத்தொன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவு பெற்றது।
Frequently Asked Questions
It is presented as a high-yield vrata-kalpa that integrates discipline (fasting and vigil), standardized Viṣṇu pūjā (pañcāmṛta abhiṣeka and upacāras), and dharmic social exchange (feeding brāhmaṇas, dāna, dakṣiṇā), culminating in mokṣa-dharma promises—non-return from Brahmaloka and the burning of sins like a forest fire.
Purity and restraint, Viṣṇu worship at home, pañcāmṛta bathing of the deity (standard across the days), offerings (flowers, incense, lamp, naivedya, tāmbūla), pradakṣiṇā, mantra-based salutations, and night-long vigil—plus special Pūrṇimā additions like milk abhiṣeka, tila-homa, and tila-dāna.
After observing the vow for a full year, the votary repeats the fasting and worship cycle when Mārgaśīrṣa returns, then completes udyāpana with brāhmaṇa-feeding and offerings such as pāyasa mixed with honey and ghee with fruits, a fragrant-water kalaśa with dakṣiṇā, and a cloth-covered water-pot endowed with five gems to a spiritually learned brāhmaṇa.
It explicitly claims the vow as a source of dharma, kāma, artha, and mokṣa, framing devotional worship and ascetic restraint as a single integrated pathway that yields worldly well-being while orienting the practitioner toward liberation.