Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 94
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अन्यार्थे तु बहुव्रीहौ ग्रामः प्राप्तोदको द्विज । पंचगू रूपवद्भार्यो मध्याह्नः ससुतादिकः ॥ ९४ ॥
anyārthe tu bahuvrīhau grāmaḥ prāptodako dvija | paṃcagū rūpavadbhāryo madhyāhnaḥ sasutādikaḥ || 94 ||
ஆனால் பஹுவ்ரீஹி சமாசம் தன் கூறுகளின் நேரடி பொருளைத் தாண்டி வேறொரு பொருளைச் சொன்னால், ஓ த்விஜா, ‘ப்ராப்தோதக கிராமம்’ (நீர் பெற்ற ஊர்), ‘பஞ்சகூ’ (ஐந்து பசுக்கள் உடையவன்), ‘ரூபவத்-பார்ய’ (அழகிய மனைவி உடையவன்), மேலும் ‘ஸஸுதாதிக மத்யாஹ்னம்’ (சூரியன் உச்சியில் முதலிய துணை அம்சங்களுடன் கூடிய மதியவேளை) எனப் பொருள் கொள்ள வேண்டும்.
Sanatkumara (teaching Narada; addressed as dvija in the instructional flow)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It frames precise language (Vyākaraṇa) as part of sacred learning: correct understanding of meanings—especially implied meanings—supports accurate study, teaching, and contemplation of dharma and mokṣa-oriented scriptures.
Indirectly: bhakti depends on hearing and reciting sacred texts correctly; this verse safeguards interpretation by clarifying how compounds can indicate an implied possessor-meaning rather than a literal combination.
Vyākaraṇa (grammar), specifically the bahuvrīhi samāsa where the compound denotes “one who has/possesses X,” often in a non-literal (anyārtha) sense, illustrated through standard examples.