Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 93
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
नीलोत्पलं महाषष्टी तुल्यार्थे कर्मधारयः । अब्राह्मणो न ञि प्रोक्तः कुंभकारादिकः कृता ॥ ९३ ॥
nīlotpalaṃ mahāṣaṣṭī tulyārthe karmadhārayaḥ | abrāhmaṇo na ñi proktaḥ kuṃbhakārādikaḥ kṛtā || 93 ||
‘நீலோத்பலம்’ போன்ற சமாசங்களில் தொடர்பு ‘மஹா-ஷஷ்டீ’ எனக் கொள்ளப்படுகிறது; ஒப்புமை (துல்யார்த்தம்) உள்ள இடத்தில் கர்மதாரய சமாசம் ஆகும். ‘அ-ப்ராஹ்மண’ என்பதற்குப் பின் ‘ஞி’ தத்திதப் பிரத்தியயம் சொல்லப்படவில்லை; ஆனால் ‘கும்பகார’ முதலிய வடிவங்கள் சித்தவ்யுத்பத்தியாக ஏற்கப்படுகின்றன.
Sanatkumara (teaching Narada in a Vyakarana-focused section)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It places Vyākaraṇa (grammar) among the practical aids to dharma and mokṣa by clarifying correct speech and meaning—showing that disciplined language (śabda-śuddhi) supports disciplined understanding (artha-śuddhi).
Indirectly: bhakti relies on accurate recitation and comprehension of divine names and scriptures; this verse contributes by preserving precise grammatical meaning so mantra and śāstra are understood and transmitted correctly.
Vyākaraṇa (a Vedāṅga): it highlights rules about samāsa classification (karmadhāraya) and taddhita-suffix application (Ñi), using standard examples like nīlotpala and kumbhakāra.