
சனாதனன் ஒரு பிராமணனுக்கு த்விதீயா திதியை மையமாகக் கொண்ட “இரண்டாம்” பன்னிரண்டு மாத விரதத் தொடர்களை உபதேசிக்கிறார். சைத்ர சுக்ல த்விதீயாவில் சக்தியுடன் பிரம்மாவை ஹவிஸ் மற்றும் நறுமணப் பொருட்களால் வழிபட்டு, ஆசைநிறைவு மற்றும் பிரம்மப்ராப்தி பலனென சங்கல்பம் செய்கிறான். பின்னர் மாதந்தோறும் விதிவேறுபாடுகள்—வைசாகத்தில் பிரம்மா விஷ்ணுரூபமாக ஏழு தானியங்களுடன் (ராதா), ஜ்யேஷ்டத்தில் சூர்ய/பாஸ்கர வழிபாட்டால் சூர்யலோகம், ஆஷாடத்தில் ராம–சுபத்ரா ரதயாத்திரை விழா, நபஸில் விஸ்வகர்மா/ப்ரஜாபதி “ஸ்வபிதீ/அசோக-சயன” வழிபாடு மற்றும் இல்லப் பாதுகாப்பு பிரார்த்தனை, பாத்ரபதத்தில் இந்திரரூப வழிபாடு மற்றும் அரைச்சந்திர நைவேத்யம், ஆச்வினத்தில் அக்ஷய தானத்தின் சிறப்பு, ஊர்ஜத்தில் யம–யமுனா ‘யமா’ விரதத்தில் சகோதரியை மதித்து உணவளித்தல். மார்கசீர்ஷத்தில் பித்ரு ஸ்ராத்தம், பௌஷத்தில் கோ-கொம்பு ஸம்ஸ்கார ஸ்நானம் மற்றும் சந்திரார்க்யம், மாகத்தில் சிவப்பு மலர்கள், பசுக்கள், பொன் பிரதிமையுடன் சூர்ய/ப்ரஜாபதி வழிபாடு, பால்குணத்தில் வெண்மையான நறுமண மலர்களுடன் சாஷ்டாங்க நமஸ்காரமாய் சிவபூஜை. கிருஷ்ணபக்ஷ த்விதீயாக்களுக்கும் விதி விரிவடைகிறது; மாதரூபம் தரிக்கும் அக்னியே மூல த்விதீயா தேவதை எனக் கூறி, பிரம்மச்சர்ய நியமத்தை கர்மசித்தியுடன் இணைக்கிறது।
Verse 1
सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते ॥ १ ॥
சனாதனன் கூறினான்—ஓ விப்ரரே, கேளுங்கள்; இரண்டாம் திதியான த்விதீயாவின் விரதங்களை உமக்குச் சொல்கிறேன். அவற்றை பக்தியுடன் செய்தால் மனிதன் பிரம்மலோகத்தில் மதிக்கப்படுவான்.
Verse 2
चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् । हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम् ॥ २ ॥
சைத்ர மாத சுக்லப் பக்ஷத்தின் த்விதீயா நாளில், பிரம்மாவை அவருடைய சக்தியுடன் வழிபட வேண்டும். ஹவிஷ்யான்னம், நறுமணங்கள் முதலியவற்றால் எல்லா யாகங்களின் ஆதியாய அவரைத் துதிக்க வேண்டும்.
Verse 3
फलं लब्ध्वाखिलान्कामानंते ब्रह्मपदं लभेत् । अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेंदुमुदितं परे ॥ ३ ॥
இதன் பலனைப் பெற்றவன் எல்லா விருப்பங்களையும் நிறைவேற்றிக் கொண்டு, இறுதியில் பிரம்மபதத்தை அடைவான். ஓ விப்ரரே, சுக்லப் பக்ஷத்தில் இளநிலா உதயமான அதே நாளிலேயே இது நிகழும்.
Verse 4
समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् । अथवास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४ ॥
இரவு தொடக்கத்தில் முறையாக வழிபட்டால் போகமும் மோட்சமும் ஆகிய இரு பலனும் கிடைக்கும். அல்லது இன்றே பக்தியுடன் தஸரர்களை முயற்சியுடன் வழிபட்டாலும் அதே பலன் உண்டாகும்॥४॥
Verse 5
सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये । पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च ॥ ५ ॥
இந்த பூர்ணயாத்திரா விரதத்தில் இருபிறப்பான் (பிராமணன்) ஒருவருக்கு தங்கம்-வெள்ளியால் செய்யப்பட்ட கண்-இரட்டையை தானமாக அளிக்க வேண்டும்; மேலும் தயிர் அல்லது நெய்யையும் சேர்த்து வழங்க வேண்டும்॥५॥
Verse 6
नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेंद्र । सुरूपरूपोऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः ॥ ६ ॥
ஓ த்விஜேந்திரரே! பன்னிரண்டு ஆண்டுகள் முறையாக நேத்ரவிரதத்தை அனுஷ்டித்தால், ஒருவர் பூமியின் அரசனாவான்—அழகிய உருவம் உடையவன், பகைவர் கூட்டத்தை அடக்கும் வீரன், தர்மத்தில் இன்புறுபவன், அரசர்களில் முதன்மையானவன்॥६॥
Verse 7
राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् । समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः ॥ ७ ॥
ராதா மாதத்தின் சுக்லபட்ச த்விதீயையில், விஷ்ணுரூபியான பிரம்மாவை முறையாக வழிபட்டு, விதிப்படி நிறைந்த கலசத்தின் மேல் ஏழு வகை தானியங்களை அமைக்க வேண்டும்॥७॥
Verse 8
विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम् ॥ ८ ॥
மனமகிழும் போகங்களை அனுபவித்த பின், இறுதியில் விஷ்ணுலோகத்தை அடைகிறான்—ஜ்யேஷ்ட மாதத்தின் சுக்லபட்ச த்விதீயையில் உலகாதிபதியான பாஸ்கரன் (சூரியன்) வழிபாட்டுக்குரிய பலன் இதுவென கூறப்படுகிறது॥८॥
Verse 9
चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः । भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात् ॥ ९ ॥
விதிப்படி நான்முக (பிரம்மா) ரூபத்தை முறையாக வழிபட்டு, பக்தியுடன் த்விஜர்களுக்கு அன்னம் அளித்தால், பகாஸ்கரன் (சூரியன்) உலகத்தை அடைவான்।
Verse 10
आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता । तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया ॥ १० ॥
ஆஷாட மாத சுக்லப் பக்ஷத்தின் புண்ணிய த்விதீயா திதியில், ரதத்தில் ராமனை சுபத்ரையுடன் அமர்த்த வேண்டும்।
Verse 11
द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् । जलाशयांतिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम् ॥ ११ ॥
விரதம் கொண்டவன் த்விஜர்கள் முதலிய பக்தர்களுடன் நகரமும் புனித இடங்களையும் சுற்றி வலம் வந்து, பின்னர் நீர்த்தேக்கத்தின் அருகே சென்று மகோৎসவம் நடத்த வேண்டும்।
Verse 12
तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि । ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये ॥ १२ ॥
இறுதியில் விதிப்படி ஆலயத்தில் (தெய்வம்/அனுஷ்டானம்) நிறுவி, இந்த விரதம் நிறைவேறுவதற்காக பிராமணர்களுக்கும் அன்னம் அளிக்க வேண்டும்।
Verse 13
नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः । स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया ॥ १३ ॥
நபஸ் (பாத்ரபத) மாத சுக்ல த்விதீயாவில் பிரஜாபதி விஸ்வகர்மாவை வழிபட வேண்டும். இந்த புண்ணிய திதி ‘ஸ்வபிதீ’ என்றும் ‘அசோக-சயனம்’ என்றும் புகழ்பெற்றது।
Verse 14
सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् । इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतां पतिम् ॥ १४ ॥
சக்தியுடன் படுக்கையில் துயிலும் நான்முகப் பிரம்மாவை விதிப்படி வழிபட்டு, உலகங்களின் அதிபதியை வணங்கி இம்மந்திரத்தை உச்சரிக்க வேண்டும்।
Verse 15
श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीवास श्रीपते प्रभो । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद ॥ १५ ॥
ஸ்ரீவத்ஸம் தாங்கியவனே, ஸ்ரீகாந்தனே, ஸ்ரீவாசனே, ஸ்ரீபதியே, பிரபுவே! என் இல்லறம் அழியாமல் இருக்கட்டும்; தர்மம்-அர்த்தம்-காமம் அளிப்பவனே, காத்தருள்வாய்।
Verse 16
चंद्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् । भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम् ॥ १६ ॥
இங்கு கூறப்பட்ட ‘அரையிலா-நிலா தானம்’ எல்லாச் சித்திகளையும் அளிப்பதாகும். பாத்ரபத சுக்ல த்விதீயையில், சக்ரன் (இந்திரன்) ரூபத்தில் உலகத்தை ஒழுங்குபடுத்தும் இறைவனை வழிபட வேண்டும்।
Verse 17
पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् । आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा ॥ १७ ॥
விதிப்படி வழிபட்டால் எல்லா யாகங்களின் பலனும் கிடைக்கும். ஆஸ்வின மாதத்தில் சுக்லபக்ஷத்தில் வரும் புண்ணிய த்விதீயை மிகப் புனிதமானது।
Verse 18
दानं प्रदत्तमेतस्यामनंतफलमुच्यते । ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा ॥ १८ ॥
இந்நாளில் அளிக்கப்படும் தானம் முடிவில்லா பலனைத் தரும் என்று கூறப்படுகிறது. ஊர்ஜ (கார்த்திக) சுக்ல த்விதீயையில் பழங்காலத்தில் யமன் யமுனையுடன் தொடர்புடையதாகச் சொல்லப்படுகிறது।
Verse 19
भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया । पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे ॥ १९ ॥
அவன் தன் இல்லத்தில் உணவளித்தான்—இது இரண்டாம் அனுஷ்டானம் ‘யமா’ எனப்படுகிறது. இங்கு வீட்டில் சகோதரியை உணவளித்தால் புஷ்டியும் செழிப்பும் பெருகும்.
Verse 20
वस्त्रालंकारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम् ॥ २० ॥
முதலில் அவனுக்கு ஆடைகளும் ஆபரணங்களும் அர்ப்பணிக்க வேண்டும்; அதன் பின் அளிக்க வேண்டிய தானத்தை அளிக்க வேண்டும்.
Verse 21
यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन । तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः ॥ २१ ॥
யமுனை தேவி சகோதரி அன்புடன் தன் கையால் யமராஜ தேவனுக்கு உணவளித்த திதியில்—அதே திதியில் இங்கு தன் சகோதரியின் கையிலிருந்து உண்பவன், ரத்தினம், செல்வம், தானியம் ஆகிய உன்னத செழிப்பை அடைவான்.
Verse 22
मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् । आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः ॥ २२ ॥
மார்கசீர்ஷ சுக்ல த்விதீயையில் ஸ்ராத்தம் செய்து பித்ருக்களை வழிபட்டால் ஆரோக்கியம் கிடைக்கும்; மேலும் புத்ர-பௌத்ர பரம்பரையின் அருளும் பெறப்படும்.
Verse 23
पौषशुक्लद्वितीयायां गोश्रृंगोदकमार्जनम् । सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेंदुदर्शनम् ॥ २३ ॥
பௌஷ சுக்ல த்விதீயையில் பசுவின் கொம்பால் புனிதப்படுத்திய நீரால் மார்ஜனம் செய்வது எல்லா விருப்பங்களையும் அளிப்பதாக கூறப்படுகிறது; மேலும் இளம்பிறைச் சந்திர தரிசனமும் விதிக்கப்பட்டுள்ளது.
Verse 24
योऽर्घ्यदानेन बालेंदुं हविष्याशी जितेंद्रियः । पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये ॥ २४ ॥
இந்திரியங்களை வென்று ஹவிஷ்ய உணவால் வாழ்ந்து, அர்க்யதானத்தால் இளஞ்சந்திரனை நெய் மற்றும் மலர்களுடன் வழிபடுவான் தர்ம‑காம‑அர்த்த சித்தியை அடைவான்।
Verse 25
माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् । समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः ॥ २५ ॥
மাঘ சுக்லப் பக்ஷத்தின் த்விதீயையில், சூரியரூபப் பிரஜாபதியை விதிப்படி அர்ச்சித்து, செம்மலர்களால் முறையாகப் பூஜிக்க வேண்டும்।
Verse 26
रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः । ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः ॥ २६ ॥
செந்நிறப் பசுக்களை தானமாக அளித்து, தன் ஆற்றலுக்கேற்ப பொன்மூர்த்தியை உருவாக்கி; பின்னர் நெய் அல்லது வேகவைத்த அரிசித் துகள்களால் நிரம்பிய செம்புப் பாத்திரத்தைத் தயாரிக்க வேண்டும்।
Verse 27
समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे । एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः ॥ २७ ॥
அம்மூர்த்தியை பக்தியால் மட்டும் இறைவனுக்கு அர்ப்பணித்து, பின்னர் அதை த்விஜன் (பிராமணன்) ஒருவருக்கு தானமாக அளிக்க வேண்டும். ஓ விப்ரரே! இவ்வாறு விரதம் செய்தால் அவன் உதித்த சூரியனைப் போல ஒளிர்வான்।
Verse 28
दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः । इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यंते ब्रह्मणः पदम् ॥ २८ ॥
மனிதன் பூமியில் வெல்ல இயலாதவனாகவும் அணுக இயலாதவனாகவும் பிறக்கிறான்; இங்கு சிறந்த ஆசைநிறைவேற்றங்களை அனுபவித்து, இறுதியில் பிரம்மத்தின் பரம பதத்தை அடைகிறான்।
Verse 29
सर्वदेवस्तुतोऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः । अथ फाल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः ॥ २९ ॥
அனைத்து தேவர்களாலும் இடையறாது போற்றப்பட்ட அவர், சிறந்த திவ்ய விமானத்தில் ஏறினார். பின்னர், ஓ இருபிறப்போரில் சிறந்தவரே, பாகுன சுக்லபட்சத்தின் த்விதீயை நாளில்…॥
Verse 30
पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगंधिभिः । पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालंकरणैः शुभैः ॥ ३० ॥
மிகவும் வெண்மையும் நறுமணமும் கொண்ட மலர்களால் சிவனை முறையாக அர்ச்சிக்க வேண்டும். மலர்களால் விதானம் அமைத்து, மங்களமான மலரலங்காரங்களால் பூஜை இடத்தை அலங்கரிக்க வேண்டும்॥
Verse 31
नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः । प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टांगं पतितो भुवि ॥ ३१ ॥
பலவகை நைவேத்யம், தூபம், தீபம், நீராஜனம் (ஆரத்தி) முதலியவற்றால் இறைவனைப் பிரசன்னப்படுத்தி, பின்னர் தரையில் விழுந்து சாஷ்டாங்கமாக வணங்க வேண்டும்॥
Verse 32
एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः । धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम् ॥ ३२ ॥
இவ்வாறு தேவேசனை முறையாக வழிபட்டால் மனிதன் நோயின்றி இருப்பான்; செல்வமும் தானியமும் நிறைந்து, நிச்சயமாக நூறு ஆண்டுகள் வாழ்வான்॥
Verse 33
यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा । प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः ॥ ३३ ॥
சுக்லபட்சத்தில் வரும் த்விதீயைகளுக்குச் சொல்லப்பட்ட விதிமுறை எதுவோ, அதே விதிமுறையையே கிருஷ்ணபட்சத் த்விதீயைகளிலும் விதி அறிந்தோர் செய்ய வேண்டும்॥
Verse 34
वह्निरेव पृथङ्मास्सु नानारूपवपुर्द्धरः । पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत् ॥ ३४ ॥
அக்னிதேவரே ஒவ்வொரு மாதத்திலும் பல்வேறு ரூபங்களும் உடல்களும் ஏற்று விளங்குகிறார். த்விதீயா திதியில் முன் கூறிய பிரம்மச்சர்ய முதலிய விரதங்களுடன் அவரையே வழிபட வேண்டும்.
Verse 35
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १११ ॥
இவ்வாறு ஸ்ரீ ப்ருஹந்நாரதீய புராணத்தின் பூர்வபாகத்தில், ப்ருஹதுபாக்யானத்தின் நான்காம் பாதத்தில், ‘த்வாதசமாச-த்விதீயா-வ்ரத நிரூபணம்’ எனும் நூற்று பதினொன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
The chapter frames Dvitīyā worship as a calibrated vrata: correct timing (tithi), disciplined conduct (e.g., havis, brahmacarya), prescribed offerings, and dāna generate worldly prosperity while orienting the practitioner toward higher states—culminating in Brahman-attainment—thereby expressing the Purāṇic synthesis of pravṛtti and nivṛtti.
It ritualizes the theme of vision—auspicious perception and spiritual insight—through a tangible dāna item, aligning bodily symbolism (eyes) with merit-making; the text links sustained observance to sovereignty, strength, and dharmic rulership, showing how Purāṇic vrata-kalpa ties material signs to ethical and soteriological outcomes.
It sacralizes kinship reciprocity: honoring and feeding one’s sister on the tithi associated with Yama being fed by Yamunā is said to increase nourishment and prosperity, embedding social dharma (family care, gifting, hospitality) into the month-by-month vrata framework.