HomeMarkandeya PuranaAdhy. 8Shloka 175
Previous Verse
Next Verse

Shloka 175

Adhyaya 8Harishchandra’s Trial: Truth, the Sale of Family, and Bondage to a Chandala

स तां रोरुदतीं भार्यां नाभ्यजानात्तु पार्थिवः ।

चिरप्रवाससंतप्तां पुनर्जातामिवाबलाम् ॥

sa tāṃ rorudatīṃ bhāryāṃ nābhyajānāt tu pārthivaḥ | cirapravāsasantaptāṃ punarjātām ivābalām ||

ஆனால் அரசன் தன் மனைவியையே அடையாளம் காணவில்லை; நீண்ட பிரிவால் சோர்ந்து அழுதவள், புதிதாய் பிறந்த பெண்ணைப் போல முற்றிலும் மாறியிருந்தாள்.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
रोरुदतीम्weeping
रोरुदतीम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootरुद् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; “crying”
भार्याम्wife
भार्याम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अभ्यजानात्recognized
अभ्यजानात्:
क्रिया (Main action)
TypeVerb
Rootअभि + ज्ञा (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तुhowever
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधसूचक (adversative particle)
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
चिरप्रवाससंतप्ताम्tormented by long separation
चिरप्रवाससंतप्ताम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootचिर-प्रवास-संतप्त (प्रातिपदिक; चिर + प्रवास + संतप्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; समासः (चिरप्रवासेन संतप्ता) — तृतीया-तत्पुरुषः; संतप्त = क्त-प्रत्ययान्त
पुनर्जाताम्as if reborn
पुनर्जाताम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootपुनर्-जात (प्रातिपदिक; पुनर् + जात)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; जात = क्त-प्रत्ययान्त; कर्मधारय-भावः “again-born”
इवas if
इव:
उपमान-सम्बन्ध (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)
अबलाम्the helpless woman
अबलाम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
Narrator

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Viraha (separation)Suffering altering identityFamily tragedyImpermanence of worldly marks

FAQs

External form is unstable; intense duḥkha can erase social recognition. The verse pushes the listener toward valuing inner dharma over outward status and appearance.

It is narrative ethics embedded in vaṃśa/ākhyāna material—illustrative history rather than cosmological creation cycles.

‘Not recognizing’ mirrors avidyā: under the pressure of saṃsāra, even intimate realities are veiled. ‘Punarjātā’ hints at repeated birth—identity continually reconstituted by karma.