Shloka 1
Adhyaya 24 — Kuvalayashva’s Refusal of Gifts and the Vision of Madalasa’s Maya
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने कुवलयाश्वपातालगमनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ।
चतुर्विंशोऽध्यायः ।
जड उवाच
कृताहारं महात्मानामधिपं पवनाशिनाम् ।
उपासाञ्चक्रिरे पुत्रौ भूपालतनयस्तथा ॥
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe madālasopākhyāne kuvalayāśvapātālagamanaṃ nāma trayoviṃso 'dhyāyaḥ caturviśo 'dhyāyaḥ jaḍa uvāca kṛtāhāraṃ mahātmanāmadhipaṃ pavanāśinām / upāsāñcakrire putrau bhūpālatanayastathā
இவ்வாறு ஸ்ரீ மார்கண்டேய புராணத்தின் மதாலஸா உபாக்யானத்தில் ‘குவலயாஶ்வனின் பாதாளப் பயணம்’ எனப்படும் இருபத்துமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இருபத்துநான்காம் அத்தியாயம். ஜடன் கூறினான்—‘வாயுவை உண்போர்’ (நாகர்கள்) எனப்படும் அவர்களின் பெருந்தன்மையுடைய தலைவன் உணவு முடித்தபின், அந்த இரு மகன்களும் அரசனின் மகன்களும் சேவையால் அவரை அணுகி உபசரித்தனர்।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Service to a guest or superior after hospitality (upāsanā/sevā) is presented as dharmic refinement—relationship is maintained not only by giving food but by respectful attendance.
The colophon is structural; the narrative remains ākhyāna. It does not directly instantiate sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa, though it sits within vaṃśa-linked royal legend.
‘Wind-eaters’ evokes prāṇa symbolism; attending the prāṇa-linked beings after ‘feeding’ suggests honoring subtle life-forces after satisfying gross needs.