Mahabharata 3.201.233 — Vana Parva, Adhyaya 201, Shloka 233
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
प्रयच्छन्ति तु ये राजन् नोपसर्पन्ति ते समम् | इसलिये तुम सभी उपायोंसे अतिथियोंको भोजन देनेका प्रयत्न करो। राजन्! जो लोग अतिथिको चरण धोनेके लिये जल
prayacchanti tu ye rājan nopasarpanti te samam | (arthānusāreṇa) atithibhyo bhojanaṃ prayaccha; ye pādyaṃ tailaṃ dīpaṃ annaṃ nivāsaṃ ca dadati te kadācana yamarājasya gṛhaṃ na yānti ||
மார்கண்டேயர் கூறினார்—அரசே, விருந்தினர்க்கு அளிப்போர், அளிக்காதோருக்கு ஒப்பான கதியை அடைவதில்லை. ஆகவே எல்லா வழிகளாலும் விருந்தினர்க்கு உணவளிக்க முயல்க. அரசே! விருந்தினர்க்கு பாதம் கழுவ நீர், பாதத்தில் தடவ எண்ணெய், ஒளிக்குத் தீபம், உணவிற்கு அன்னம், தங்க இடம் ஆகியவற்றை அளிப்போர் யமனின் உலகத்திற்குச் செல்லார்.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches atithi-dharma: actively honor and care for guests through practical offerings—water, oil, light, food, and shelter. Such hospitality is presented as a powerful source of merit that protects one from Yama’s realm (i.e., from punitive afterlife consequences).
Sage Mārkaṇḍeya instructs a king on righteous conduct, emphasizing that those who give to guests are not equal to those who neglect them, and praising concrete acts of hospitality as spiritually protective.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.