Shloka 16
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
विद्याहीनानविज्ञानालल्लोभो<प्यभिभविष्यति । लोभक्रो धपरा मूढा: कामासक्ताश्न मानवा:
vidyāhīnān avijñānāl lobho 'py abhibhaviṣyati | lobha-krodha-parā mūḍhāḥ kāmāsaktāś ca mānavāḥ ||
மார்க்கண்டேயர் கூறினார்—கல்வியும் உண்மையான விவேகமும் இழந்தவர்களை பேராசை தவறாமல் ஆட்கொள்கிறது. பேராசை, கோபம் ஆகியவற்றால் இயக்கப்பட்டு, காமத்தில் பற்றுக் கொண்ட மயக்கமுற்ற மனிதர்கள் அதர்மத்தின் எளிய இரையாகிறார்கள்.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Ignorance and lack of discernment make a person vulnerable to greed; once greed takes hold, it is joined by anger and attachment to desire, leading to delusion and ethical collapse. The implied remedy is cultivation of vidyā (learning) and vijñāna (clear understanding) to restrain the inner enemies.
Mārkaṇḍeya is instructing his listeners in the Vana Parva by describing a moral pattern: when people lack education and insight, greed naturally dominates them, and they become driven by greed, anger, and sensual attachment—conditions that lead to harmful conduct.