Shloka 3
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्व तुष्येद् यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् । स्त्रियश्व॒ यो रक्षति भद्रम श्लुते यशक्षायाच्यं याचते कत्थते च
yaś cāśiṣyaṃ śāsti vai yaś ca tuṣyed yaś cātivelaṃ bhajate dviṣantam | striyaś ca yo rakṣati bhadram aśnute yaś cākṣāyācyaṃ yācate katthate ca ||
விதுரர் கூறினார்—யமனின் பாசம் ஏந்திய தூதர்கள் நரகத்திற்குத் தள்ளிச் செலுத்துவது, அறநெறியைத் தலைகீழாக்கும் மனிதர்களை: தண்டிக்கத் தகாதவனைத் தண்டித்து அதிலேயே மகிழ்வவன்; மரியாதை எல்லைகளை மீறி இன்பம் தேடுவவன்; பகைவரைச் சேவிப்பவன்; காப்பாற்றத் தகாத பெண்ணை ‘காப்பாற்றுகிறேன்’ எனப் பாவித்து அதனால் தன் நலன் ஏற்பட்டதாக எண்ணுவவன்; யாசிக்கத் தகாதவனிடம் யாசித்து தன்னைத் தானே புகழ்வவன்।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Do not invert dharma by misdirecting discipline, transgressing limits, serving enemies, forming improper protective/beneficiary ties, or begging from unfit sources while boasting. Such conduct reflects loss of discernment (viveka) and leads to moral downfall.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (Vidura-nīti). Here he lists types of unethical or socially destructive behavior and warns that Yama’s agents punish such people—framing the teaching as a vivid consequence for adharma.