Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

सम्पन्न गोषु सम्भाव्यं सम्भाव॒य॑ ब्राह्मणे तप: । सम्भाव्यं॑ चापल स्त्रीषु सम्भाव्यं ज्ञातितो भसम्‌,जैसे गौओंमें दूध, ब्राह्मणमें तप और युवती स्त्रियोंमें चंचलताका होना अधिक सम्भाव है, उसी प्रकार अपने जाति-बन्धुओंसे भय होना भी सम्भव ही है

sampanna goṣu sambhāvyaṃ sambhāvaya brāhmaṇe tapaḥ | sambhāvyaṃ cāpalaṃ strīṣu sambhāvyaṃ jñātito bhayam ||

விதுரர் கூறினார்—நன்றாகப் பராமரிக்கப்பட்ட பசுக்களில் பால், பிராமணனில் தவம், இளம்பெண்களில் சஞ்சலம் இயல்பாக எதிர்பார்க்கப்படுவது போல, தம் சொந்த உறவினரிடமிருந்தே அச்சமும் ஆபத்தும் எழுவது கூட இயல்பே. ஆகவே அறிவுடையோர் விழிப்புடன் இருப்பர்; உறவுப்பாசத்தால் மட்டும் எச்சரிக்கையை விட்டுவிடார்.

सम्पन्नम्abundance/that which is present (plentiful)
सम्पन्नम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्पन्न (सम्+पद्/पन्न)
FormNeuter, Nominative, Singular
गोषुin cows
गोषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Locative, Plural
सम्भाव्यम्likely/possible
सम्भाव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भाव्य (सम्+भू धातु से भाव्य/यत्-प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative, Singular
सम्भावयconsider/expect (you should deem)
सम्भावय:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+भू (सम्भावयति)
FormImperative, Second, Singular
ब्राह्मणेin a Brahmin
ब्राह्मणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Locative, Singular
तपःausterity/penance
तपः:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
सम्भाव्यम्likely/possible
सम्भाव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भाव्य (सम्+भू धातु से भाव्य/यत्-प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपलस्त्रीषुin fickle/unstable women
अपलस्त्रीषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअपला-स्त्री (अपला + स्त्री)
FormFeminine, Locative, Plural
सम्भाव्यम्likely/possible
सम्भाव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्भाव्य (सम्+भू धातु से भाव्य/यत्-प्रत्यय)
FormNeuter, Nominative, Singular
ज्ञातितःfrom kinsmen/relatives
ज्ञातितः:
Apadana
TypeNoun
Rootज्ञाति
FormMasculine, Ablative, Singular
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Nominative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
C
cows (go)
B
brāhmaṇa
W
women (striyaḥ)
K
kinsmen/relatives (jñātayaḥ)