Shloka 5
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
दत्तानुकीर्तिविंषम: क्षुद्रो नैकतिक: शठ: । असंविभागी मानी च तथा सझ्ी विकत्थन:
dattānukīrtiviṁśamaḥ kṣudro naikātikaḥ śaṭhaḥ | asaṁvibhāgī mānī ca tathā saṅgī vikatthanaḥ ||
பீஷ்மர் கூறினார்—அரசே! தன் தானத்தை மீண்டும் மீண்டும் புகழ்ந்து கூறுபவன், சிறுமனத்தவன், ஒருபக்கத் தீர்ப்புடையவன், வஞ்சகன்; பகிர மறுப்பவன், அகந்தையால் வீங்கியவன், இன்பவிஷயங்களில் பற்றுடையவன், புகழுக்காக வீணாகப் பெருமை பேசுபவன்—இவனே கொடூரமான, நற்செயலற்ற நृஶம்சக் காரியங்களில் ஈடுபடுவன் என அறியப்படுகிறான்।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cruelty is not only physical violence; it is also revealed through character—boasting of one’s gifts, pettiness, bias, deceit, refusal to share, pride, attachment to pleasures, and self-advertising speech.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses the king and lists behavioral markers by which a person is recognized as nṛśaṁsa (ruthless/cruel), continuing a broader catalogue of unethical dispositions.