Adhyaya 16
Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)
Upa-parva: Śalya-vadha (The Slaying of Śalya) Episode
Saṃjaya reports an escalation in Śalya’s assault: he wounds Yudhiṣṭhira and presses the Pāṇḍavas with dense missile-fire, disrupting arms, standards, and chariot elements. Multiple Pāṇḍava-aligned warriors converge to contain Śalya, while the duel between Śalya and Yudhiṣṭhira intensifies through reciprocal volleys described with storm and thunder imagery. Śalya repeatedly damages Yudhiṣṭhira’s equipment and support (including horses and charioteer-related vulnerabilities), prompting protective actions by Bhīma and others. Yudhiṣṭhira, recalling Govinda’s counsel, resolves upon Śalya’s destruction and takes up a gem-and-gold-shafted śakti. The spear is depicted as ritually empowered and irresistibly forceful; Śalya attempts to receive it, but it pierces vital points, tears armor, and causes his collapse from the chariot. The narrative then records immediate battlefield effects: Pāṇḍava forces express coordinated acclaim, Kaurava ranks show distress and disarray, Śalya’s younger brother attacks and is swiftly neutralized, and secondary duels (notably Sātyaki and Hārdikya/Kṛtavarman) continue amid the shifting tactical landscape.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को बताता है कि रणभूमि में दण्डयुद्ध का कोलाहल उठ खड़ा हुआ—पीड़ित होकर भी कौरव-सेना उन्मत्त वेग से दौड़ती है, और पाण्डव-सेना अपनी संख्या-बल व संकल्प से उसे क्षण-क्षण दबाने लगती है। → कौरव योद्धा पाण्डवों के प्रहार से विचलित होकर टिक नहीं पाते; भीम के रोके जाने पर भी वे छूटकर भागने लगते हैं। उसी उथल-पुथल में दो निर्णायक केंद्र बनते हैं—भीमसेन दुर्योधन को गदा लेकर रोकते हैं, और युधिष्ठिर अपनी सेना सहित शल्य को घेरकर सामने लेते हैं। शल्य का युधिष्ठिर के निकट आना ऐसा दीखता है जैसे चन्द्र के पास शनैश्चर—भय और अशुभ छाया का संकेत। युधिष्ठिर अपने रथ-चक्र की रक्षा-व्यवस्था बाँधते हैं: दाहिने सात्यकि, बाएँ धृष्टद्युम्न, पृष्ठभाग में अर्जुन। → शल्य धर्मराज पर इन्द्र की भाँति शरवर्षा करता है; दोनों सेनाएँ ठहरकर उनके द्वंद्व का परिणाम नहीं बाँध पातीं—दो पलाश-वृक्षों की तरह दोनों की शोभा और पराक्रम एक साथ चमकते हैं। इसी बीच भीमसेन दुर्योधन को रोकते हुए उसके पक्ष को तोड़ते हैं; मूर्च्छित होने पर भी भीम क्षुरप्र से उसके सारथि का सिर काट देते हैं, जिससे दुर्योधन का रथ हय सहित दिशाओं में भटकता/भागता है। युधिष्ठिर के लिए युद्ध ‘प्रदक्षिण’ होता जाता है; शल्य के सौ बाणों के प्रहार के बाद भी धर्मराज की स्थिति अनुकूल बनी रहती है और शल्य की बढ़त टूटती है। → दिन के इस खंड में दो स्तरों पर परिणाम स्पष्ट होता है—भीम के प्रचंड आघात से दुर्योधन की गति रुकती और उसका रथ-तंत्र (सारथि) नष्ट होकर कौरव पक्ष में अव्यवस्था फैलती है; दूसरी ओर युधिष्ठिर शल्य के शरवर्ष को सहकर, रथ-रक्षा-व्यवस्था और स्थैर्य से शल्य को दबाते हुए उसे पराजय की ओर ढकेलते हैं। → शल्य अभी भी रणभूमि में उपस्थित है और शरवर्षा की क्षमता रखता है—अगले क्षणों में यह द्वंद्व निर्णायक वध तक पहुँचेगा या कोई नया व्यवधान युद्ध की दिशा मोड़ेगा, यह अनिश्चित रहता है।
Shlokas
Verse 1
अपना बछ। है २ २4 घोडशो< ध्याय: पाण्डव-सैनिकों और कौरव-सैनिकोंका दन्डयुद्ध
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அதன் பின் உங்கள் படைகள் அனைத்தும் மதிர அரசனை முன்னணியில் வைத்து, போர்க்களத்தில் மீண்டும் பேர்வேகத்துடன் பாண்டவர்களை நோக்கி பாய்ந்தன.
Verse 2
पीडितास्तावका: सर्वे प्रधावन्तो रणोत्कटा: । क्षणेन चैव पार्थास्ति बहुत्वातू समलोडयन्
போர்மதம் கொண்ட உங்கள் வீரர்கள் அனைவரும் துன்புறுத்தப்பட்டபோதிலும், அவர்கள் பாய்ந்து வந்து எண்ணிக்கையின் மேலாதிக்கத்தால் கணநேரத்தில் பாண்டவ வீரர்களை கலக்கி நொறுக்கினர்.
Verse 3
ते वध्यमाना: समरे पाण्डवा नावतस्थिरे । निवार्यमाणा भीमेन पश्यतो: कृष्णयोस्तदा,समरांगणमें कौरवोंकी मार खाकर पाण्डवयोद्धा श्रीकृष्ण और अर्जुनके देखते-देखते भीमसेनके रोकनेपर भी वहाँ ठहर न सके
போர்க்களத்தில் கௌரவர்களின் தாக்குதலால் சிதறடிக்கப்பட்ட பாண்டவ வீரர்கள் நிலைநிறுத்த முடியவில்லை. அப்போது கிருஷ்ணனும் அர்ஜுனனும் பார்த்துக்கொண்டிருக்க, பீமன் தடுத்தும் அவர்கள் அங்கே தங்க இயலவில்லை.
Verse 4
ततो धनंजय: क्रुद्ध: कृपं सह पदानुगै: । अवाकिरच्छरौचेण कृतवर्माणमेव च,तदनन्तर दूसरी ओर क्रोधमें भरे हुए अर्जुनने सेवकोंसहित कृपाचार्य और कृतवर्माको अपने बाण-समूहोंसे ढक दिया
அப்போது கோபத்தால் கொதித்த தனஞ்சயன் அர்ஜுனன், பரிவாரங்களுடன் கூடிய கிருபாசாரியரையும் க்ருதவர்மனையும் அடர்ந்த அம்புமழையால் மூடிவிட்டான்।
Verse 5
शकुनिं सहदेवस्तु सहसैन्यमवाकिरत् । नकुल: पार्श्वतः स्थित्वा मद्रराजमवैक्षत,सहदेवने सेनासहित शकुनिको बाणोंसे आच्छादित कर दिया। नकुल पास ही खड़े होकर मद्रराजकी ओर देख रहे थे
சகதேவன் படையுடன் கூடிய சகுனியை அடர்ந்த அம்புமழையால் மூடினான். நகுலன் அருகில் நின்று மத்ரராஜனை ஒருமுகமாக நோக்கிக் கொண்டிருந்தான்।
Verse 6
द्रौपदेया नरेन्द्रांश्ष भूयिष्ठानू समवारयन् । द्रोणपुत्रं च पाउ्चाल्य: शिखण्डी समवारयत्
த்ரௌபதியின் புதல்வர்கள் பல அரசர்களை முன்னேற விடாமல் தடுத்தனர். மேலும் பாஞ்சால இளவரசன் சிகண்டி துரோணபுத்திரன் அஸ்வத்தாமனைத் தடுத்தான்।
Verse 7
भीमसेनस्तु राजानं गदापाणिरवारयत् | शल्यं तु सह सैन्येन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर:
கதையை கையில் ஏந்திய பீமசேனன் அரசனை முன்னேற விடாமல் தடுத்தான். குந்தியின் மகன் யுதிஷ்டிரன் படையுடன் சல்யனைத் தடுத்தான்।
Verse 8
भीमसेनने हाथमें गदा लेकर राजा दुर्योधनको रोका और सेनासहित कदुन्तीपुत्र युधिष्ठिरने शल्यको ।।
பீமசேனன் கதையை கையில் எடுத்துக் கொண்டு அரசன் துரியோதனனைத் தடுத்தான்; குந்தியின் மகன் யுதிஷ்டிரன் படையுடன் சல்யனைத் தடுத்தான். அதன் பின் போரில் முதுகு காட்டாத உங்கள் படைகளும் எதிர்ப்படைகளும் பல இடங்களில் ஒன்றோடொன்று மோதிப் போரிட்டன।
Verse 9
तत्र पश्याम्यहं कर्म शल्यस्यातिमहद्रणे । यदेक: सर्वसैन्यानि पाण्डवानामयोधयत्,वहाँ रणभूमिमें मैंने राजा शल्यका बहुत बड़ा पराक्रम यह देखा कि वे अकेले ही पाण्डवोंकी सम्पूर्ण सेनाओंके साथ युद्ध कर रहे थे
அந்தப் போர்க்களத்தில் நான் ஷல்யனின் மிகப் பெரும் வீரச் செயலைக் கண்டேன்—அவன் ஒருவனே பாண்டவர்களின் முழுச் சேனைகளுடனும் போரிட்டான்.
Verse 10
व्यदृश्यत तदा शल्यो युधिष्ठिरसमीपत: । रणे चन्द्रमसो< भ्याशे शनैश्षर इव ग्रह:,उस समय शल्य युधिष्ठिरके समीप रणभूमिमें ऐसे दिखायी दे रहे थे, मानो चन्द्रमाके समीप शनैश्वर नामक ग्रह हो
அப்போது போர்க்களத்தில் ஷல்யன் யுதிஷ்டிரனின் அருகில் காணப்பட்டான்—நிலவின் அருகே சனைச்சரன் (சனி) நெருங்குவது போல.
Verse 11
पीडयित्वा तु राजानं शरैराशीविषोपमै: । अभ्यधावत् पुनर्भीम शरवर्षैरवाकिरत्
விஷப் பாம்புகளைப் போன்ற கொடிய அம்புகளால் அரசனைத் துன்புறுத்தி, பீமன் மீண்டும் பாய்ந்து அம்புமழையால் அவனை மூடினான்.
Verse 12
वे विषधर सर्पोंके समान भयंकर बाणोंद्वारा राजा युधिष्ठिरको पीड़ित करके पुनः भीमसेनकी ओर दौड़े और उन्हें अपने बाणोंकी वर्षासे आच्छादित करने लगे ।।
விஷப் பாம்புகளைப் போன்ற கொடிய அம்புகளால் அரசன் யுதிஷ்டிரனைத் துன்புறுத்தி, அவர்கள் மீண்டும் பீமசேனனை நோக்கிப் பாய்ந்து அம்புமழையால் அவனைச் சுற்றிலும் மூடத் தொடங்கினர். அவனுடைய அந்தச் சுறுசுறுப்பையும் ஆயுதக் கலைத் திறமையையும் கண்டு, உங்களுடைய படைகளும் எதிரணிப் படைகளும் கூட அவனை மிகுந்து புகழ்ந்தன.
Verse 13
पीड्यमानास्तु शल्येन पाण्डवा भृशविक्षता: । प्राद्रवन्त रणं हित्वा क्रोशमाने युधिष्ठिरे,शल्यके द्वारा पीड़ित एवं अत्यन्त घायल हुए पाण्डव-सैनिक युधिष्ठिरके पुकारनेपर भी युद्ध छोड़कर भाग चले
ஷல்யனால் துன்புறுத்தப்பட்டு கடுமையாகக் காயமடைந்த பாண்டவப் படைவீரர்கள், யுதிஷ்டிரன் கூவி அழைத்தபோதும் போர்க்களத்தை விட்டுப் பறந்து ஓடினர்.
Verse 14
वध्यमानेष्वनीकेषु मद्रराजेन पाण्डव: । अमर्षवशमापन्नो धर्मराजो युधिष्िर:,जब मद्रराजके द्वारा इस प्रकार पाण्डव-सैनिकोंका संहार होने लगा, तब पाण्डुपुत्र धर्मराज युधिष्ठिर अमर्षके वशीभूत हो गये
மத்ரராஜன் பாண்டவர்களின் படைப்பிரிவுகளை வெட்டிக் குவித்துக் கொண்டிருந்தபோது, தர்மராஜ யுதிஷ்டிரன் ஆத்திரக் கோபத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டான்; தன் வீரர்கள் அழிவதைப் பார்த்து அவன் பொறுமை தளர்ந்தது।
Verse 15
तत: पौरुषमास्थाय मद्रराजमताडयत् | जयो वास्तु वधो वास्तु कृतबुद्धिर्महारथ:
பின்னர் தன் வீரத் தீர்மானத்தைத் துணையாகக் கொண்டு மத்ரராஜனைத் தாக்கத் தொடங்கினான். மகாரதன் யுதிஷ்டிரன் மனத்தில் உறுதி செய்தான்—இன்று வெற்றியே ஆகட்டும், இல்லையேல் மரணமே ஆகட்டும்।
Verse 16
समाहूयाब्रवीत् सर्वान् भ्रातृन् कृष्णं च माधवम् | भीष्मो द्रोणश्व॒ कर्णश्न ये चान्ये पृथिवीक्षित:
அப்போது அவர் தம் சகோதரர்கள் அனைவரையும், மேலும் மாதவனான ஸ்ரீகிருஷ்ணனையும் அழைத்து இவ்வாறு கூறினார்—“பீஷ்மன், துரோணன், கர்ணன், மேலும் துரியோதனனுக்காக வீரத்தை வெளிப்படுத்திய பிற அரசர்கள் அனைவரும் போர்க்களத்தில் வீழ்ந்தனர். நீங்களும் ஒவ்வொருவரும் தத்தம் பங்கின்படி, உற்சாகத்துடன் வீர முயற்சியைச் செய்து கடமையை நிறைவேற்றினீர்கள்.”
Verse 17
कौरवार्थे पराक्रान्ता: संग्रामे निधनं गता: । यथाभागं यथोत्साहं भवन्त: कृतपौरुषा:
“கௌரவர்களுக்காக வீரத்தைச் செய்தவர்கள் அனைவரும் போரில் உயிர்நீத்தனர். நீங்களும் ஒவ்வொருவரும் தத்தம் பங்கின்படியும் தத்தம் உற்சாகத்தின்படியும் வீர முயற்சியை நிறைவேற்றினீர்கள்.”
Verse 18
भागो<5वशिष्ट एको<5यं मम शल्यो महारथ: । सो5हमद्य युधा जेतुमाशंसे मद्रकाधिपम्
“இப்போது எனக்கான பங்கு ஒன்றே மீதமுள்ளது—மகாரதன் சல்யன். ஆகவே இன்று மத்ரரின் அதிபதி சல்யனைப் போரில் வெல்வேன் என்று நம்புகிறேன்.”
Verse 19
तत्र यन्मानसं महां तत् सर्व निगदामि व: । चक्ररक्षाविमौ वीरौ मम माद्रवतीसुती
சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே அவர்களின் மனத்தில் எழுந்த அந்த மகத்தான உறுதியை முழுவதும் உங்களுக்குச் சொல்கிறேன். மாத்ரவதியின் புதல்வர்களான இந்த இரு வீரர்களும் போரின் நெருக்கடியில் அசையாத துணிவுடன் ரதச் சக்கரத்தைப் பாதுகாக்கும் காவலர்களாய் நின்றனர்.
Verse 20
साथ्विमौ मातुल युद्धे क्षत्रधर्मपुरस्कृती
க்ஷத்திரிய தர்மத்தை முன்னிறுத்தி, மரியாதைக்குரிய சத்தியப் பிரதிஞ்ஞையுடைய நகுலனும் சகதேவனும் எனக்காகப் போர்க்களத்தில் தங்கள் மாமன் சல்யனுடன் முறையாகப் போரிடட்டும். பின்னர் சல்யன் போரில் என்னை வீழ்த்தட்டும், அல்லது நான் அவனை வதம் செய்வேன். உங்களுக்குச் சுபம் உண்டாகுக.
Verse 21
मदर्थे प्रतियुद्धयेतां मानाहौँ सत्यसड्रौ । मां वा शल्यो रणे हन्ता त॑ वाहं भद्गमस्तु व:
சஞ்சயன் கூறினான்—எனக்காக மரியாதைக்குரிய சத்தியப் பிரதிஞ்ஞையுடைய நகுலனும் சகதேவனும் போரில் தங்கள் மாமன் சல்யனுடன் எதிர்த்து நிற்கட்டும். பின்னர் சல்யன் போர்க்களத்தில் என்னை வீழ்த்தட்டும், அல்லது நான் அவனை வதம் செய்வேன். உங்களுக்குச் சுபம் உண்டாகுக.
Verse 22
इति सत्यामिमां वाणी लोकवीरा निबोधत । योत्स्ये5हं मातुलेनाद्य क्षात्रधर्मेण पार्थिवा:
சஞ்சயன் கூறினான்—மக்களிடையே புகழ்பெற்ற வீரர்களே, இந்த உண்மையான உரையை கேளுங்கள். அரசர்களே, இன்று நான் க்ஷாத்திர தர்மத்தின்படி என் மாமனுடன் போரிடுவேன்.
Verse 23
स्वमंशमभिसंधाय विजयायेतराय च । “विश्वविख्यात वीरो! तुमलोग मेरा यह सत्य वचन सुन लो। राजाओ! मैं क्षत्रियधर्मके अनुसार अपने हिस्सेका कार्य पूर्ण करनेका संकल्प लेकर अपनी विजय अथवा वधके लिये मामा शल्यके साथ आज युद्ध करूँगा ।।
என் பங்கான கடமையை நிறைவேற்றும் உறுதியுடன்—வெற்றி அல்லது வதம் எதற்காகவும்—அரசர்களே, இன்று நான் என் மாமன் சல்யனுடன் போரிடுவேன். மேலும் அவனைவிட அதிகமான ஆயுதங்களும் எல்லா போர்ச் சாதனங்களும் என்னிடம் உள்ளன.
Verse 24
शैनेयो दक्षिणं चक्र धृष्टद्युम्नस्तथोत्तरम्
சஞ்சயன் கூறினான்—சைனேயன் தெற்குச் சக்கரத்தை ஏற்றான்; த்ருஷ்டத்யும்னன் அதுபோல வடக்குச் சக்கரத்தை ஏற்றான்; இருவரும் போர்வ்யூஹத்தில் எண்ணித் தீர்மானித்து தத்தம் இடங்களைப் பிடித்தனர்.
Verse 25
पृष्ठगोपो भवत्वद्य मम पार्थो धनंजय: । पुरःसरो ममाद्यास्तु भीम: शस्त्रभृतां वर:
சஞ்சயன் கூறினான்—“இன்று என் பார்த்தன் தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) என் பின்புறக் காவலனாக இருந்து பின்னால் இருந்து காக்கட்டும். ஆயுததாரர்களில் சிறந்த பீமன் இன்று என் முன்புறம் முன்னணியாகச் செல்லட்டும்.”
Verse 26
“(नकुल-सहदेवके अतिरिक्त) सात्यकि मेरे दाहिने चक्रकी रक्षा करें और धृष्टद्युम्न बायें चक्रकी। आज कुन्तीकुमार अर्जुन मेरे पृष्ठभागकी रक्षामें तत्पर रहें और शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ भीमसेन मेरे आगे-आगे चलें ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—“(நகுலன், சகதேவன் தவிர) சாத்தியகி என் வலச் சக்கரத்தை காக்கட்டும்; த்ருஷ்டத்யும்னன் இடச் சக்கரத்தை. இன்று குந்தியின் மகன் அர்ஜுனன் என் பின்புறக் காவலில் உறுதியாக இருக்கட்டும்; ஆயுததாரர்களில் சிறந்த பீமசேனன் என் முன்புறம் முன்னே செல்லட்டும். இவ்வாறு அமைத்தால் இந்த மகாபோரில் நான் சல்யனைவிட மேலான வலிமை பெறுவேன்.” அவர் இவ்வாறு சொன்னதும், அரசனுக்கு இன்பம் செய்ய விரும்பிய அந்த சகோதரர்கள் உடனே அதன்படியே செய்தனர்.
Verse 27
ततः प्रहर्ष: सैन्यानां पुनरासीत् तदा मृथे । पज्चालानां सोमकानां मत्स्यानां च विशेषत:
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அந்தப் போர்க்களத்தில் படைகளிடையே மீண்டும் மகிழ்ச்சி எழுந்தது; குறிப்பாகப் பாண்டவர் படையில்—அதிலும் பாஞ்சாலர், சோமகர், மத்ஸ்ய நாட்டுப் போர்வீரர்களிடையே மிகுதியாக.
Verse 28
प्रतिज्ञां तां तदा राजा कृत्वा मद्रेशमभ्ययात् | ततः शड्खांश्व भेरीश्व शतशश्वैव पुष्कलान्
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அரசன் அந்தப் பிரதிஞ்ஞையைச் செய்து மத்ரராஜனை நோக்கி முன்னேறினான். பின்னர் மிகுதியாக—நூற்றுக்கணக்கில்—சங்குகளும் பேரிகைகளும் முழங்கின.
Verse 29
तेडभ्यधावन्त संरब्धा मद्रराजं तरस्विनम्
அவர்கள் கோபத்தால் கொதித்து, வலிமைமிக்க மத்ரராஜனை நோக்கி நேராகப் பாய்ந்தனர்।
Verse 30
महता हर्षजेनाथ नादेन कुरुपुड्रवा: | उन कुरुकुलके श्रेष्ठ वीरोंने रोषमें भरकर महान् हर्षनादके साथ वेगशाली वीर मद्रराज शल्यपर धावा किया ।। ह्वादेन गजघण्टानां शड्खानां निनदेन च
அப்போது குருகுலத்தின் முதன்மை வீரர்கள் மகிழ்ச்சியில் பிறந்த பேர்கர்ஜனையை எழுப்பினர். அந்த முழக்கத்தால் குருவீரர்கள் கோபத்தில் நிரம்பி, வேகமிக்கோர் பெரும் வெற்றிக்குரலுடன் மத்ரராஜன் சல்யனைத் தாக்கப் பாய்ந்தனர்—யானை மணிகளின் முழக்கம், சங்குகளின் நாதம் சூழ.
Verse 31
तान् प्रत्यगृह्नात् पुत्रस्ते मद्रराजश्न वीर्यवान्
உன் மகனும், வலிமைமிக்க மத்ரராஜனும் அவர்களை எதிர்கொண்டு பதிலடி அளித்தனர்.
Verse 32
शल्यस्तु समरश्लाघी धर्मराजमरिंदमम्
அப்போது போர்திறனில் பெருமை கொண்ட சல்யன், பகைவரை நசுக்கும் தர்மராஜ யுதிஷ்டிரனை நோக்கி உரைத்தான்.
Verse 33
तथैव कुरुराजो5पि प्रगृह्मु रुचिरं धनु:
அதேபோல் குருராஜனும் தன் அழகிய வில்லை எடுத்துக் கொண்டான்.
Verse 34
द्रोणोपदेशान् विविधान् दर्शयानो महामना: । ववर्ष शरवर्षाणि चित्र लघु च सुष्ठ च
சஞ்சயன் கூறினான்—துரோணரிடமிருந்து பெற்ற பலவகை போர்ப் பயிற்சிகளைச் செயலால் வெளிப்படுத்திய அந்த மகாத்ம வீரன், வண்ணமயமான அமைப்பில், விரைவாகப் பாயும், குறையற்ற முறையில் அம்புமழையைப் பொழிந்தான்.
Verse 35
इसी प्रकार महामना कुरुराज युधिष्ठिरने भी सुन्दर धनुष हाथमें लेकर द्रोणाचार्यके दिये हुए नाना प्रकारके उपदेशोंका प्रदर्शन करते हुए शीघ्रतापूर्वक सुन्दर एवं विचित्र रीतिसे बाणोंकी वर्षा प्रारम्भ कर दी ।।
அதேபோல் மகாத்ம குருராஜன் யுதிஷ்டிரனும் அழகிய வில்லைக் கையில் எடுத்துக் கொண்டு, துரோணாசாரியர் அளித்த பலவகை உபதேசங்களை வெளிப்படுத்தியவாறே, விரைவாகவும் அழகியதாய் வியப்பூட்டும் முறையிலும் அம்புமழையைத் தொடங்கினான். போர்க்களத்தில் அவன் நகர்ந்தபோது அவனில் எந்த ஓட்டையும் யாரும் காணவில்லை. பின்னர் இருவரும் பலவகை அம்புகளால் ஒருவரையொருவர் மீண்டும் மீண்டும் தாக்கினர்.
Verse 36
शार्दूलावामिषप्रेप्सू पराक्रान्ताविवाहवे । रणमें विचरते हुए युधिष्ठिरकी कोई भी त्रुटि किसीने नहीं देखी। मांसके लोभसे पराक्रम प्रकट करनेवाले दो सिंहोंके समान वे दोनों वीर युद्धस्थलमें नाना प्रकारके बाणोंद्वारा एक- दूसरेको घायल करने लगे ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—இறைச்சிக்காக ஏங்கும் இரண்டு புலிகளைப் போல, அந்த இரு பராக்கிரம வீரரும் போரில் பாய்ந்து ரணபூமியில் அலைந்தனர். போர்க்களத்தில் நகர்ந்த யுதிஷ்டிரனில் எந்தக் குறையும் யாரும் காணவில்லை. இறைச்சி வேட்கையால் வீரத்தை வெளிப்படுத்தும் இரண்டு சிங்கங்களைப் போல, அவர்கள் பலவகை அம்புகளால் ஒருவரையொருவர் காயப்படுத்தத் தொடங்கினர். இதற்கிடையில், அரசே, பீமசேனன் உன் போர்திறன் மிக்க மகன் துரியோதனனுடன் மோதினான்; த்ருஷ்டத்யும்னன், சாத்தியகி, மேலும் மாத்ரியின் புதல்வர்கள் நகுலன்-சஹதேவன் ஆகிய பாண்டவர்கள் எல்லாத் திசைகளிலும் சகுனி முதலிய வீரர்களை எதிர்த்தனர்.
Verse 37
पाज्चाल्य: सात्यकिश्जैव माद्रीपुत्रो च पाण्डवौ । शकुनिप्रमुखान् वीरानू् प्रत्यगृह्लन् समन््तत:
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, பாஞ்சாலன் த்ருஷ்டத்யும்னன், சாத்தியகி, மேலும் மாத்ரியின் புதல்வர்கள் நகுலன்-சஹதேவன் ஆகிய பாண்டவர்கள், சகுனி தலைமையிலான வீரர்களை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்து மோதினர்.
Verse 38
तदा<5<सीत् तुमुल॑ युद्ध पुनरेव जयैषिणाम् । तावकानां परेषां च राजन दुर्मन्त्रिते तव
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது, அரசே, வெற்றியை நாடிய உன் படையினரும் எதிரணியினரும் இடையே மீண்டும் ஒரு முறை கொந்தளிக்கும் கடும் போர் எழுந்தது; அது உன் தவறான ஆலோசனையின் கசப்பான விளைவு.
Verse 39
दुर्योधनस्तु भीमस्य शरेणानतपर्वणा । चिच्छेदादिश्य संग्रामे ध्वजं हेमपरिष्कृतम्,दुर्योधनने घोषणा करके झुकी हुई गाँठवाले बाणसे संग्राममें भीमसेनके सुवर्णभूषित ध्वजको काट डाला
சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தின் நடுவே துரியோதனன் பீமனை நோக்கி வளைந்த முடிச்சுள்ள அம்பால் பீமசேனனின் பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட கொடியை வெட்டினான்.
Verse 40
स किड्किणीकजालेन महता चारुदर्शन: । पपात रुचिर: संख्ये भीमसेनस्थ पश्यत:,वह देखनेमें मनोहर और सुन्दर ध्वज भीमसेनके देखते-देखते छोटी-छोटी घंटियोंके महान् समूहके साथ युद्धस्थलमें गिर पड़ा
சஞ்சயன் கூறினான்—காணக் கவர்ச்சியான அந்த அழகிய கொடி, சிறுசிறு மணிகளின் பெரும் வலையுடன், பீமசேனன் பார்த்துக் கொண்டிருக்கையிலேயே போர்க்களத்தில் விழுந்தது.
Verse 41
पुनश्चास्य धनुश्चित्रं गजराजकरोपमम् । क्षुरेण शितधारेण प्रचकर्त नराधिप:,तत्पश्चात् राजा दुर्योधनने तीखी धारवाले क्षुरसे भीमसेनके विचित्र धनुषको भी, जो हाथीकी सूँड़के समान था, काट डाला
சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னரும் அந்த அரசன் துரியோதனன், கூர்மையான கத்தி-முனையால், யானை அரசனின் துதிக்கையை ஒத்த பீமசேனனின் அதிசய வில்லைக் கிழித்தெறிந்தான்.
Verse 42
स च्छिन्नधन्वा तेजस्वी रथशक्त्या सुतं तव । बिभेदोरसि विक्रम्प स रथोपस्थ आविशत्
சஞ்சயன் கூறினான்—வில் வெட்டப்பட்டபோதிலும் ஒளிமிக்க பீமசேனன் வீரத்துடன் ரத-சக்தியை எறிந்து உன் மகனின் மார்பைத் துளைத்தான்; அந்த அடியால் துரியோதனன் மயங்கி ரதத்தின் பின்புற இருக்கையில் சாய்ந்து விழுந்தான்.
Verse 43
तस्मिन् मोहमनुप्राप्ते पुनरेव वृकोदर: । यन्तुरेव शिर: कायात् क्षुरप्रेणाहरत् तदा
சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் மயக்கத்தில் ஆழ்ந்தபோது, வ்ருகோதரன் மீண்டும் அச்சமயமே கூர்முனை அம்பால் சாரதியின் தலையை உடலிலிருந்து துண்டித்தான்.
Verse 44
उसके मूर्च्छित हो जानेपर भीमसेनने फिर क्षुरप्रके द्वारा उसके सारथिका ही सिर धड़से अलग कर दिया ।।
சாரதி கொல்லப்பட்டதும், ரதத்துடன் இணைக்கப்பட்டிருந்த அவன் குதிரைகள் ரதத்தையே இழுத்துக்கொண்டு எல்லாத் திசைகளிலும் பாய்ந்தன, பாரதவம்சத்து அரசே! அப்போது உமது சேனையில் பெரும் அலறலும் குழப்பமும் எழுந்தது.
Verse 45
तमभ्यधावत् त्राणार्थ द्रोणपुत्रो महारथ: । कृपश्च कृतवर्मा च पुत्र तेडपि परीप्सव:,तब महारथी द्रोणपुत्र दुर्योधनकी रक्षाके लिये दौड़ा। कृपाचार्य और कृतवर्मा भी आपके पुत्रको बचानेके लिये आ पहुँचे
காப்பாற்றும் பொருட்டு துரோணபுத்திரன், மகாரதன் அஸ்வத்தாமா அங்கே விரைந்து வந்தான். கிருபாசாரியரும் க்ருதவர்மனும் உமது மகனை மீட்கும் நோக்குடன் அங்கே வந்து சேர்ந்தனர்.
Verse 46
तस्मिन् विलुलिते सैन्ये त्रस्तास्तस्य पदानुगा: । गाण्डीवधन्वा विस्फार्य धनुस्तानहनच्छरै:
சேனை கலக்கமடைந்தபோது, அவனைத் தொடர்ந்து வந்த வீரர்கள் அச்சத்தால் நடுங்கினர். அப்போது காந்தீவம் ஏந்திய அர்ஜுனன் வில்லைக் கம்பீரமாக ஒலிக்கச் செய்து, அம்புகளால் அவர்களை வீழ்த்தினான்.
Verse 47
युधिष्ठिरस्तु मद्रेशमभ्यधावदमर्षित: । स्वयं संनोदयजन्नश्वान् दन्तवर्णान् मनोजवान्
பின்னர் கோபம் கொண்ட யுதிஷ்டிரன், பற்களைப் போல வெண்மையானதும் மனத்தைப் போல வேகமுடையதும் ஆன குதிரைகளைத் தானே ஊக்குவித்து, மத்ரராஜன் சல்யனை நோக்கி பாய்ந்தான்.
Verse 48
तत्राश्चर्यमपश्याम कुन्तीपुत्रे युथिष्ठिरे । पुरा भूत्वा मृदुर्दान्तो यत् तदा दारुणो5भवत्
அங்கே குந்தியின் மகன் யுதிஷ்டிரனில் நாம் ஒரு அதிசயத்தை கண்டோம்—முன்பு மென்மையும் தன்னடக்கமும் கொண்டிருந்தவன், அச்சமயம் கடுமையும் தீவிரமும் உடையவனாக மாறினான்.
Verse 49
विवृताक्षश्व कौन्तेयो वेपमानश्व मन्युना । चिच्छेद योधान् निशितै: शरै: शतसहसत्रश:
சஞ்சயன் கூறினான்—கௌந்தேயன் கோபத்தால் நடுங்கி, கண்களை விரித்து, கூர்மையான அம்புகளால் வீரர்களை வெட்டி வீழ்த்தினான்; நூற்றுக் கணக்கிலும் ஆயிரக் கணக்கிலும் பகைவரை அழித்தான்।
Verse 50
यां यां प्रत्युद्ययौ सेनां तां तां ज्येष्ठ: स पाण्डव: । शरैरपातयद् राजन गिरीन् वजेैौरिवोत्तमै:
அரசே! மூத்த பாண்டவன் எந்த எந்த படையை எதிர்த்து முன்னேறினானோ, அந்த அந்தப் படையை அம்புகளால் வீழ்த்தினான்—இந்திரன் சிறந்த வஜ்ரங்களால் மலைகளைத் தரைமட்டமாக்குவது போல।
Verse 51
साश्व॒सूतध्वजरथान् रथिन: पातयन् बहून् अक्रीडदेको बलवान् पवनस्तोयदानिव
குதிரை, சாரதி, கொடி, ரதம் உட்பட பல ரதிகர்களை வீழ்த்தியவாறே, வலிமைமிக்க யுதிஷ்டிரன் ஒருவனே விளையாடுவது போல இருந்தான்—பெருங்காற்று மேகங்களைச் சிதறடித்து அவற்றோடு விளையாடுவது போல்।
Verse 52
साश्षारोहांश्व तुरगान् पत्तींश्वैव सहस्रधा । व्यपोथयत संग्रामे क्रुद्धों रुद्रः पशूनिव
போர்க்களத்தில் கோபமுற்று, குதிரை வீரர்களையும் குதிரைகளையும் காலாட்களையும் ஆயிரம் விதமாகச் சிதைத்தான்—கோபித்த ருத்ரன் மிருகங்களை அழிப்பது போல।
Verse 53
जैसे क्रोधमें भरे हुए रुद्रदेव पशुओंका संहार करते हैं, उसी प्रकार युधिष्ठिरने इस संग्राममें कुपित हो घुड़सवारों, घोड़ों और पैदलोंके सहस्रों टुकड़े कर डाले ।।
அம்புமழையால் நாலாபுறமும் போர்க்களத்தை வெறுமையாக்கி, அவன் மத்ர அரசனை நோக்கி பாய்ந்து, “சல்யா! நில், நில்!” என்று உரைத்தான்।
Verse 54
तस्य तच्चरितं दृष्ट्वा संग्रामे भीमकर्मण: । वित्रेसुस्तावका: सर्वे शल्यस्त्वेनं समभ्ययात्
போர்க்களத்தில் பயங்கரச் செயல்கள் புரியும் யுதிஷ்டிரனின் அந்த வீரச் செயலைக் கண்டு உங்கள் படை முழுதும் அச்சத்தில் நடுங்கியது; ஆனால் சல்யன் நேரே அவனை நோக்கி முன்னேறி தாக்கினான்।
Verse 55
ततस्तौ भृशसंक्रुद्धौ प्रध्माय सलिलोद्धवौ । समाहूय तदान्योन्यं भर्त्सयन्ती समीयतु:,फिर वे दोनों वीर अत्यन्त कुपित हो शंख बजाकर एक-दूसरेको ललकारते और फटकारते हुए परस्पर भिड़ गये
அப்போது அந்த இரு வீரரும் கடும் கோபத்துடன் நீரிலிருந்து தோன்றிய சங்குகளை ஊதி, ஒருவரை ஒருவர் சவால் செய்து, கடிந்து பழித்து, நேருக்கு நேர் வந்து மோதினர்।
Verse 56
शल्यस्तु शरवर्षेण पीडयामास पाण्डवम् | मद्रराजं तु कौन्तेय: शरवर्षैरवाकिरत्
சல்யன் அம்புமழையால் பாண்டவன் யுதிஷ்டிரனைத் துன்புறுத்தினான்; குந்தியின் மகன் யுதிஷ்டிரனும் பதிலாக அம்புமழையால் மத்ரராஜன் சல்யனை மூடினான்।
Verse 57
अदृश्येतां तदा राजन् कड़कपत्रिभिराचितौ । उद्धिन्नरुधिरी शूरौ मद्रराजयुधिष्ठिरो,राजन! उस समय शूरवीर मद्रराज और युधिष्छिर दोनों कंकपत्रयुक्त बाणोंसे व्याप्त हो खून बहाते दिखायी देते थे
அரசே! அப்போது மத்ரராஜன் சல்யனும் யுதிஷ்டிரனும்—அந்த இரு வீரரும்—கடினமான, கூர்மையான முனையுள்ள அம்புகளால் நிறைந்து, உடலிலிருந்து இரத்தம் வழியக் காணப்பட்டனர்।
Verse 58
पुष्पिती शुशुभाते वै वसन्ते किंशुकौ यथा । दीप्यमानौ महात्मानौ प्राणद्यूतेन दुर्मदौ
வசந்தத்தில் மலர்ந்த கிஞ்சுக மரங்களைப் போல அந்த இரு மகாத்மாக்களும் ஒளிர்ந்தனர்; ஆனால் உயிர்களின் சூதாட்டம்—போரெனும் மரணச் சூது—அவர்களை அகந்தை மயக்கத்தில் ஆழ்த்தியது।
Verse 59
हत्वा मद्राधिपं पार्थों भोक्ष्यतेड्द्य वसुन्धराम्,भरतनन्दन! “आज कुन्तीकुमार युधिष्छिर मद्रराजको मारकर इस भूतलका राज्य भोगेंगे अथवा शल्य ही पाण्डुकुमार युधिष्ठिरको मारकर दुर्योधनको भूमण्डलका राज्य सौंप देंगे।।
பரதநந்தனே! “இன்று குந்திபுத்திரன் யுதிஷ்டிரன் மத்ரராஜனை வதைத்து இந்த வஸுந்தரையின் அரசை அனுபவிப்பானா, அல்லது ஷல்யனே பாண்டுபுத்திரன் யுதிஷ்டிரனை வதைத்து துர்யோதனனுக்கு பூமண்டல அரசை ஒப்படைப்பானா”—என்பதில் அங்கிருந்த வீரர்களுக்கு உறுதியான முடிவு ஏற்படவில்லை.
Verse 60
शल्यो वा पाण्डवं हत्वा दद्याद् दुर्योधनाय गाम् | इतीव निश्चयो नाभूद् योधानां तत्र भारत,भरतनन्दन! “आज कुन्तीकुमार युधिष्छिर मद्रराजको मारकर इस भूतलका राज्य भोगेंगे अथवा शल्य ही पाण्डुकुमार युधिष्ठिरको मारकर दुर्योधनको भूमण्डलका राज्य सौंप देंगे।।
“அல்லது ஷல்யன் பாண்டவனை வதைத்து பூமியை துர்யோதனனுக்கு அளிப்பான்”—என்ற எண்ணமே இருந்தது; ஆனால் ஹே பாரதா, பரதநந்தனே! அங்கிருந்த வீரர்களுக்கு உறுதியான தீர்மானம் எழவில்லை.
Verse 61
प्रदक्षिणमभूत् सर्व धर्मराजस्य युध्यत: । ततः शरशतं शल्यो मुमोचाथ युधिष्ठिरे
தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரன் போரிடும்போது அனைத்தும் வலப்புறமாகச் சுழன்று நன்முறையாகத் தோன்றியது. அப்போது ஷல்யன் யுதிஷ்டிரன் மீது நூறு அம்புகளைப் பொழிந்தான்.
Verse 62
सोअन्यत् कार्मुकमादाय शल्यं शरशतैस्त्रिभि:
அவர் மற்றொரு வில்லை எடுத்துக் கொண்டு ஷல்யனை மூன்று நூறு அம்புகளால் துளைத்தார்.
Verse 63
अविध्यत् कार्मुकं चास्य क्षुरेण निरकृन्तत । अथास्य निजघानाश्रांश्वतुरो नतपर्वभि:
அவன் வில்லைக் குத்தி, கூர்மையான க்ஷுரத்தால் வெட்டி வீழ்த்தினார். பின்னர் நதபர்வ அம்புகளால் அவனுடைய நான்கு குதிரைகளையும் வீழ்த்தினார்.
Verse 64
द्वाभ्यामतिशिताग्राभ्यामुभौ तत् पार्ष्णिसारथी । ततोअस्य दीप्यमानेन पीतेन निशितेन च
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பார்ஷ்ணியின் தேரோட்டி மிகக் கூர்மையான முனையுடைய இரண்டு ஆயுதங்களால் அவரிருவரையும் தாக்கினான். பின்னர் தீப்பொறிபோல் எரியும் மஞ்சள் நிறத்தையுடைய, கூரிய ஏவுகணையால் அவனை மீண்டும் தாக்கி, போர்க்களத்தின் கொடுமையை மேலும் தீவிரப்படுத்தினான்.
Verse 65
प्रमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरद् ध्वजम् | ततः प्रभग्नं तत् सैन्यं दौर्योधनमरिंदम
சஞ்சயன் கூறினான்—முன்னணியில் நின்ற அவனுடைய கொடி ஒரு கூரிய பல்லத்தால் வெட்டித் தள்ளப்பட்டது. அதனால் பகைவரை அடக்கும் துரியோதனனுடைய படை மனம் தளர்ந்து சிதறி ஒழுங்கிழந்தது.
Verse 66
तब युधिष्ठिरने दूसरा धनुष लेकर शल्यको तीन सौ बाणोंसे घायल कर दिया और एक क्षुके द्वारा उनके धनुषके भी दो टुकड़े कर दिये। इसके बाद झुकी हुई गाँठवाले बाणोंसे उनके चारों घोड़ोंको मार डाला। फिर दो अत्यन्त तीखे बाणोंसे दोनों पार्श्वरक्षकोंको यमलोक भेज दिया। तदनन्तर एक चमकते हुए पानीदार पैने भल्लसे सामने खड़े हुए शल्यके ध्वजको भी काट गिराया। शत्रुदमन नरेश! फिर तो दुर्योधनकी वह सेना वहाँसे भाग खड़ी हुई ।। ततो मद्राधिपं द्रौणिरभ्यधावत् तथा कृतम् । आरोप्य चैनं स्वरथे त्वरमाण: प्रदुद्रुवे
சஞ்சயன் கூறினான்—மத்ரநாட்டின் அரசன் சல்யன் இவ்வாறு ஆக்கப்பட்டதைப் பார்த்ததும் துரோணனின் மகன் அஸ்வத்தாமன் ஓடிவந்தான். அவனைத் தன் தேரில் ஏற்றிக்கொண்டு அவசரமாக அங்கிருந்து விரைந்தான்.
Verse 67
मुहूर्तमिव तौ गत्वा नर्दमाने युधिष्ठिरे । स्मित्वा ततो मद्रपतिरन्यं स्यन्दनमास्थित:
சஞ்சயன் கூறினான்—சிறிது நேரம் யுதிஷ்டிரன் சிங்கம்போல் கர்ஜித்தபடி அவர்களைத் தொடர்ந்து விரைந்தான். அப்போது மத்ரநாதன் சல்யன் புன்னகைத்து மற்றொரு தேரில் ஏறினான்.
Verse 68
विधिवत् कल्पितं शुभ्र॑ महाम्बुदनिनादिनम् । सज्जयन्त्रोपकरणं द्विषतां लोमहर्षणम्
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தத் தேர் விதிப்படி ஒழுங்காக அமைக்கப்பட்ட, வெண்மையும் ஒளியும் கொண்டது; பெரும் மேகம்போல் ஆழ்ந்த முழக்கம் எழுப்பியது. தேவையான இயந்திரங்களும் உபகரணங்களும் நிறைவாகச் சீரமைக்கப்பட்டிருந்தன; அது பகைவரின் மயிர்க்கூச்சத்தை எழுப்பும் அச்சமூட்டுவதாக இருந்தது.
Verse 193
अजेयौ वासवेनापि समरे शूरसम्मतौ । “इसके सम्बन्धमें मेरे मनमें जो संकल्प है
சஞ்சயன் கூறினான்—மாத்ரீபுத்திர வீரர்கள் நகுலனும் சகதேவனும் போரில் வாசவன் (இந்திரன்) கூட வெல்ல இயலாதவர்கள் எனப் புகழப்பட்டவர்கள்; வீரர்களால் மதிக்கப்படுபவர்கள். அவர்கள் இருவரும் என் தேரின் சக்கரங்களைப் பாதுகாக்கட்டும்.
Verse 236
संसज्जन्तु रथे क्षिप्रं शास्त्रवद् रथयोजका: । “अतः रथ जोतनेवाले लोग शीघ्र ही मेरे रथपर शास्त्रीय विधिके अनुसार अधिक-से- अधिक शस्त्र तथा अन्य सब आवश्यक सामग्री सजाकर रख दें
சஞ்சயன் கூறினான்—ரதத்தை இணைப்போர் சாஸ்திர விதிப்படி விரைந்து என் தேரைத் தயாராக்கட்டும்; உரிய ஆயுதங்கள், கருவிகள் மற்றும் தேவையான அனைத்துப் பொருட்களையும் முறையாகச் சீரமைத்து வைக்கட்டும்.
Verse 283
अवादयन्त पज्चाला: सिंहनादांश्व नेदिरे । राजा युधिष्ठिरने उस समय पूर्वोक्त प्रतिज्ञा करके मद्रराज शल्यपर चढ़ाई की। फिर तो पांचाल योद्धा शंख
சஞ்சயன் கூறினான்—பாஞ்சாலர்கள் சங்கம், பேரி முதலிய பல போர்முழக்கங்களை ஒலிக்கச் செய்து, சிங்கநாதம் எழுப்பினர். அப்போது அரசன் யுதிஷ்டிரன் முன்பு கூறிய உறுதியை மீண்டும் உறுதிப்படுத்தி, மத்ரராஜன் சல்யனைத் தாக்க முன்னேறினான்.
Verse 303
तूर्यशब्देन महता नादयन्तश्न मेदिनीम् । वे हाथियोंके घण्टोंकी आवाज, शंखोंकी ध्वनि तथा वाद्योंके महान् घोषसे पृथ्वीको गुँजा रहे थे
சஞ்சயன் கூறினான்—மாபெரும் தூரிய ஒலியால் அவர்கள் பூமியையே முழங்கச் செய்தனர்; யானைகளின் மணியொலி, சங்கத்தின் முழக்கம், பேரி முதலிய வாத்தியங்களின் இடியொத்த பேரொலி ஒன்றாகக் கலந்து எழுந்தது.
Verse 316
महामेघानिव बहून् शैलावस्तोदयावुभौ । उस समय आपके पुत्र दुर्योधन तथा पराक्रमी मद्रराज शल्यने उन सबको आगे बढ़नेसे रोका। ठीक उसी तरह, जैसे अस्ताचल और उदयाचल दोनों बहुसंख्यक महामेघोंको रोक देते हैं
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது உன் மகன் துரியோதனனும், பராக்கிரமமிக்க மத்ரராஜன் சல்யனும், அந்தப் பல வீரர்களின் முன்னேற்றத்தைத் தடுத்தனர்; மேற்குமலை (அஸ்தாசலம்) மற்றும் கிழக்குமலை (உதயாசலம்) இரண்டும் பெருந்திரளான மாபெரும் மேகங்களைத் தடுத்து நிறுத்துவது போல.
Verse 323
ववर्षे शरवर्षेण शम्बरं मघवा इव । युद्धकी स्पृहा रखनेवाले शल्य शत्रुदमन धर्मराज युधिष्ठिरपर उसी प्रकार बाणोंकी वर्षा करने लगे, जैसे शम्बरासुरपर इन्द्र
சஞ்சயன் கூறினான்—தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரன், பகைவரை அடக்கும் வீரன், மவான் இந்திரன் ஒருகால் சம்பர அசுரன் மீது அம்புமழை பொழிந்ததுபோல், சல்யன் மீது அம்புவெள்ளத்தைப் பொழிந்தான்।
Verse 583
दृष्टवा सर्वाणि सैन्यानि नाध्यवस्यंस्तयोर्जयम् । जैसे वसनन््त-ऋतुमें फ़ूले हुए दो पलाशके वृक्ष शोभा पाते हों
சஞ்சயன் கூறினான்—அனைத்து படைகளும் பார்த்தும், அந்த இருவரில் யாருக்கு வெற்றி எனத் தீர்மானிக்க இயலவில்லை। வசந்தத்தில் மலர்ச்சுமந்த இரு பலாச மரங்கள் எவ்வாறு அழகுறத் திகழுமோ, அவ்வாறே அவர்கள் இருவரும் ஒளியுடன் திகழ்ந்தனர்। உயிரையே பந்தயமாக வைத்து போரின் சூதாட்டத்தை ஆடும், போர்மதத்தில் மயங்கிய, உயர்ந்த உள்ளத்தார், பிரகாசமான அந்த வீரர்களைக் கண்டு, படைகள் வெற்றி யாருக்கென முடிவு செய்ய முடியவில்லை।
Verse 616
धनुश्लास्य शिताग्रेण बाणेन निरकृन्तत । युद्ध करते समय युधिष्ठिरके लिये सब कुछ प्रदक्षिण (अनुकूल) हो रहा था। तदनन्तर शल्यने युधिष्ठिरपर सौ बाणोंका प्रहार किया तथा तीखी धारवाले बाणसे उनके धनुषको भी काट दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—கூர்முனையுடைய அம்பால் அவன் வில்லின் நாணை அறுத்து, வில்லையும் வெட்டினான்। அச்சமயம் போரில் யுதிஷ்டிரனுக்கு எல்லாம் சாதகமாகத் திரும்புவது போலத் தோன்றியது; ஆனால் உடனே சல்யன் யுதிஷ்டிரனை நூறு அம்புகளால் குத்தி, கூர்மையான धारையுடைய அம்பால் அவன் வில்லையும் வெட்டி வீழ்த்தினான்।
Frequently Asked Questions
The tension lies in balancing kṣātra-duty (ending a high-risk commander’s threat decisively) with the epic’s broader concern for proportionality and responsibility: the chapter frames lethal resolution as a choice made to prevent further systemic harm in an already destabilized field.
Decisive action is presented as ethically intelligible when grounded in clarity of intent, counsel, and collective protection—suggesting that moral agency in crisis requires both inner resolve and coordinated social duty rather than impulsive violence.
No formal phalaśruti is stated here; the chapter’s meta-commentary operates narratively through cause-and-effect: the commander’s fall produces immediate psychological and strategic consequences, reinforcing the epic’s karmic logic within political-military events.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.