Adhyaya 95

Verse 1

अत्-४-#कात त्रिनवतितमो<्थ्याय: अर्जुनद्वारा श्रुतायु

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! காம்போஜ அரசன் சுதக்ஷிணனும் வீரன் ஸ்ருதாயுதனும் வீழ்ந்தபோது, உங்கள் வீரர்கள் கோபத்தால் கொதித்து, மிகுந்த வேகத்துடன் பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) மீது பாய்ந்தனர்.

Verse 2

अभीषाहा: शूरसेना: शिबयो5थ वसातय: । अभ्यवर्षस्ततो राजन्‌ शरवर्षर्धन॑जयम्‌,महाराज! वहाँ अभीषाह, शूरसेन, शिबि और वसाति-देशीय सैनिकगण अर्जुनपर बाणोंकी वर्षा करने लगे

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அப்போது அபீஷாஹர், சூரசேனர், சிபியர் மற்றும் வசாதி நாட்டுப் போர்வீரர் தநஞ்சயன் அர்ஜுனன் மீது அம்புமழை பொழிந்தனர்।

Verse 3

तेषां षष्टिशतानन्यान्‌ प्रामथ्नात्‌ पाण्डव: शरै: | ते सम भीता: पलायन्ते व्याप्रात्‌ क्षुद्रमृूगा इव

சஞ்சயன் கூறினான்—பாண்டுவின் மகன் அர்ஜுனன் தன் அம்புகளால் அவர்களில் ஆறாயிரம் பேரையும், மேலும் பல வீரர்களையும் நசுக்கினான். அவர்கள் அஞ்சித் துடித்து, புலியைப் பார்த்த சிறு மான்கள் சிதறி ஓடுவது போல, அவனைப் பார்த்து அங்கிருந்து ஓடினர்।

Verse 4

ते निवृत्ता: पुनः पार्थ सर्वतः पर्यवारयन्‌ । रणे सपत्नान्‌ निध्नन्तं जिगीषन्तं परान्‌ युधि

சஞ்சயன் கூறினான்—திரும்பி வந்த அந்த வீரர்கள் பார்தனை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்தனர்; ஏனெனில் போரில் அர்ஜுனன் வெற்றியை நாடி எதிரிகளை அழித்துக் கொண்டிருந்தான்—அதைக் கண்டு முன்பு ஓடிய படையினரும் மீண்டும் வந்து அவனை முற்றுகையிட்டனர்।

Verse 5

तेषामापततां तूर्ण गाण्डीवप्रेषितै: शरै: । शिरांसि पातयामास बाहूंश्वापि धनंजय:,उन आक्रमण करनेवाले योद्धाओंके मस्तकों और भुजाओंको अर्जुनने गाण्डीव- धनुषद्वारा छोड़े हुए बाणोंसे तुरंत ही काट गिराया

சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் வேகமாகப் பாய்ந்தபோது, தநஞ்சயன் அர்ஜுனன் காந்தீவத்திலிருந்து விடுத்த விரைவு அம்புகளால் அவர்களின் தலைகளையும், கைகளையும் கூட உடனே வெட்டி வீழ்த்தினான்।

Verse 6

शिरोभशि: पातितैस्तत्र भूमिरासीज्निरन्तरा | अभ्रच्छायेव चैवासीदू ध्वाड्क्षगृभ्रबलैर्युधि

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே விழுந்த துண்டிக்கப்பட்ட தலைகளால் நிலம் இடைவெளியின்றி அடர்த்தியாக மூடப்பட்டது; மேலும் போர்க்களத்தில் காகங்களும் கழுகுகளும் கூட்டமாக வந்து சேர்ந்ததால், அந்த இடம் மேக நிழல் படர்ந்ததுபோல் தோன்றியது।

Verse 7

तेषु तूत्साद्यमानेषु क्रोधामर्षसमन्वितौ । श्रुतायुश्नाच्युतायुश्न धनंजयमयुध्यताम्‌

அந்தப் படைகள் வெட்டிக் குவிக்கப்படத் தொடங்கியபோது, சுருதாயு மற்றும் அச்யுதாயு எனும் இரு வீரரும் கோபமும் அவமானக் கசப்பும் நிறைந்து, தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) மீது போருக்கு முன்னேறினர்.

Verse 8

बलिनौ स्पर्धिनौ वीरौ कुलजौ बाहुशालिनौ । तावेनं शरवर्षाणि सव्यदक्षिणमस्थताम्‌

அவர்கள் இருவரும் வலிமைமிக்கவர்கள், போட்டியுணர்வால் தீவிரமானவர்கள், வீரர்கள், உயர்குலத்தில் பிறந்தவர்கள், தோள்பலத்தால் மிளிர்வோர். அர்ஜுனனின் இடப்புறமும் வலப்புறமும் நிலை கொண்டு, அவன் மீது அம்புகளின் மழையைப் பொழியத் தொடங்கினர்.

Verse 9

त्वरायुक्तौ महाराज प्रार्थयानौ महद्‌ यश: । अर्जुनस्य वधरप्रेप्सू पुत्रार्थे तव धन्विनौ

மகாராஜா! அவ்விரு வில்லாளரும் அவசரத்தால் உந்தப்பட்டு, பெரும் புகழை நாடி, உங்கள் மகனுக்காக அர்ஜுனனை வீழ்த்த வேண்டும் என்ற வேட்கையுடன் வேகமாக அம்புகளை எய்தனர்.

Verse 10

तावर्जुनं सहस्त्रेण पत्रिणां नतपर्वणाम्‌ । पूरयामासतु: क्रुद्धो तटागं जलदौ यथा

இரு மேகங்கள் ஒரு குளத்தை நிரப்புவது போல, கோபத்தில் கொதித்த அவ்விருவரும் வளைந்த மூட்டுகளுடைய இறகணிந்த ஆயிரக் கணக்கான அம்புகளால் அர்ஜுனனை முழுவதும் மூடினர்.

Verse 11

श्रुतायुश्न ततः क्रुद्धस्तोमरेण धनंजयम्‌ । आजघान रथश्रेष्ठ: पीतेन निशितेन च,फिर रथियोंमें श्रेष्ठ श्रुतायुने कुृपित होकर पानीदार तीखी धारवाले तोमरसे अर्जुनपर आघात किया

பின்னர் ரதவீரர்களில் சிறந்த சுருதாயு கோபம் கொண்டு, பொன்னொளி மிளிரும் கூர்மையான தோமரத்தால் தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) மீது தாக்கினான்.

Verse 12

सो5तिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शन: । जगाम परम॑ मोहं मोहयन्‌ केशवं रणे

சஞ்சயன் கூறினான்—வலிமைமிக்க பகைவனின் கடும் தாக்குதலால் ஆழமாகக் குத்துண்டு, பகைவரை அடக்கும் அர்ஜுனன் பேர்மயக்கத்தில் ஆழ்ந்தான். போர்க்களத்தில் கேசவனையும் கவலைக்குள் ஆழ்த்தி, தானும் ஆழ்ந்த மயக்கத்தில் வீழ்ந்தான்.

Verse 13

एतस्मिन्नेव काले तु सो<च्युतायुर्महारथ: । शूलेन भृशतीक्ष्णेन ताडयामास पाण्डवम्‌,इसी समय महारथी अच्युतायुने अत्यन्त तीखे शूलके द्वारा पाण्डुकुमार अर्जुनपर प्रहार किया

அதே வேளையில் மகாரதன் அச்யுதாயு மிகக் கூரிய வேலால் பாண்டவன் அர்ஜுனனைத் தாக்கினான்.

Verse 14

क्षते क्षारं स हि ददौ पाण्डवस्य महात्मन: । पार्थोडपि भृशसंविद्धो ध्वजयष्टिं समाश्रित:

அந்த அடியால், மகாத்மா பாண்டுபுத்திரனின் காயத்தில் உப்பைத் தூவியதுபோல் ஆனது. பார்த்தனும் கடுமையாகக் குத்துண்டு, கொடித்தண்டைச் சார்ந்து தன்னைத் தாங்கிக் கொண்டான்.

Verse 15

ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशाम्पते । सिंहनादो महानासीद्धतं मत्वा धनंजयम्‌,प्रजानाथ! उस समय अर्जुनको मरा हुआ मानकर आपके सारे सैनिक जोर-जोरसे सिंहनाद करने लगे

பின்னர், மக்கள்தலைவனே! தனஞ்சயன் கொல்லப்பட்டான் என எண்ணி, உமது முழு படையிலும் பேர்சிங்கநாதம் எழுந்தது.

Verse 16

कृष्णश्व भृशसंतप्तो दृष्टवा पार्थ विचेतनम्‌ । आश्वासयत्‌ सुहसद्याभिवाग्भिस्तत्र धनंजयम्‌

பார்த்தன் உணர்விழந்ததைப் பார்த்து கிருஷ்ணன் மிகுந்த துயருற்றான்; அங்கே தனஞ்சயனை அன்பும் ஆறுதலும் நிறைந்த இனிய சொற்களால் தேற்றத் தொடங்கினான்.

Verse 17

ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठी लब्धलक्ष्यौ धनंजयम्‌ | वासुदेवं च वार्ष्णेयं शरवर्ष: समन्तत:

அப்போது ரதிகளில் சிறந்த ஸ்ருதாயு, அச்யுதாயு இருவரும் இலக்கை அடைந்து, தனஞ்சயன் அர்ஜுனனையும் வார்ஷ்ணேய வாசுதேவன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனையும் சுற்றிலும் இருந்து அம்புமழையால் தாக்கினர். சக்கரம், யோகம், ரதம், குதிரைகள், கொடி, பதாகைகள் உடனே அவர்கள் அம்புகளின் புயலில் மூழ்கி போர்க்களத்தில் மறைந்ததுபோல் தோன்றியது; அது அதிசயமான காட்சியாக இருந்தது.

Verse 18

सचक्रकूबररथं साश्वध्वजपताकिनम्‌ | अदृश्य॑ चक्रतुर्युद्धे तदद्भुतमिवाभवत्‌

அப்போரில் அவர்கள் அர்ஜுனனின் ரதத்தை—சக்கரம், யோகம், குதிரைகள், கொடி, பதாகைகள் உடன்—சுற்றிலும் அம்புமழையால் மூடி கண்களுக்கு மறையச் செய்தனர். அது ஒரு அதிசயம் நிகழ்ந்ததுபோல் தோன்றியது.

Verse 19

प्रत्याश्वस्तस्तु बीभत्सु: शनकैरिव भारत । प्रेतराजपुरं प्राप्प पुन: प्रत्यागतो यथा,भारत! फिर अर्जुन धीरे-धीरे सचेत हुए, मानो यमराजके नगरमें पहुँचकर पुनः वहाँसे लौटे हों

ஓ பாரதா! அப்போது பீபத்ஸு அர்ஜுனன் மெதுவாக மூச்சை மீட்டு தெளிவடைந்தான்—யமனின் நகரத்தை அடைந்து மீண்டும் அங்கிருந்து திரும்பிவந்தவனைப் போல.

Verse 20

संछन्नं शरजालेन रथं दृष्टवा सकेशवम्‌ | शत्रू चाभिमुखौ दृष्टवा दीप्यमानाविवानलौ

கேசவனுடன் இருந்த தன் ரதம் அம்புகளின் வலையால் மூடப்பட்டதைக் கண்டு, எதிரே நின்ற இரு பகைவரும் தீப்போல் ஜ்வலிப்பதைக் கண்டு, மகாரதி அர்ஜுனன் ஐந்திர (சாக்ர) அஸ்திரத்தை வெளிப்படுத்தினான். அதிலிருந்து வளைந்த மூட்டுகளைக் கொண்ட ஆயிரக்கணக்கான அம்புகள் தோன்றத் தொடங்கின.

Verse 21

प्रादुश्चक्रे ततः पार्थ: शाक्रमस्त्रं महारथ: । तस्मादासन्‌ सहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्‌

அப்போது மகாரதி பார்த்தன் அர்ஜுனன் சாக்ர (ஐந்திர) அஸ்திரத்தை வெளிப்படுத்தினான். அதிலிருந்து வளைந்த மூட்டுகளைக் கொண்ட ஆயிரக்கணக்கான அம்புகள் வெளிவந்தன.

Verse 22

ते जघ्नुस्तौ महेष्वासौ ताभ्यां मुक्तांश्व सायकान्‌ | विचेरुराकाशगता: पार्थबाणविदारिता:

அந்த அம்புகள் அந்த இரு மகாதனுர்தரர்களையும், அவர்கள் விட்ட அம்புகளையும் துண்டு துண்டாகச் சிதைத்தன. பார்த்தனின் அம்புகளால் உடைந்த பகைவரின் அம்புகள் சிதறித் துண்டுகளாய் வானில் அலைந்தன.

Verse 23

प्रतिहत्य शरांस्तूर्ण शरवेगेन पाण्डव: । प्रतस्थे तत्र तत्रैव योधयन्‌ वै महारथान्‌

தன் அம்புகளின் வேகத்தால் பகைவரின் அம்புகளை விரைவில் முறியடித்து, பாண்டவன் அர்ஜுனன் அங்கங்கே சென்று மகாரதர்களுடன் போரிடப் புறப்பட்டான்.

Verse 24

तौ च फाल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ । वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमी

பால்குனன் (அர்ஜுனன்) விட்ட அடர்ந்த அம்புவெள்ளத்தால் அவர்களின் கரங்களும் தலைகளும் துண்டாயின. காற்றால் தள்ளப்பட்ட இரு மரங்கள் போல அவர்கள் ஒன்றன்பின் ஒன்றாகப் பூமியில் விழுந்தனர்.

Verse 25

अर्जुनके उन बाणसमूहोंसे श्रुतायु और अच्युतायुके मस्तक कट गये। भुजाएँ छिज्न- भिन्न हो गयीं। वे दोनों आँधीके उखाड़े हुए वृक्षोंके समान धराशायी हो गये ।।

அர்ஜுனனின் அம்புக் கூட்டத்தால் ஸ்ருதாயு, அச்யுதாயு ஆகியோரின் தலைகள் துண்டாயின; கரங்களும் சிதைந்து கிழிந்தன. புயலால் பிடுங்கப்பட்ட மரங்கள் போல இருவரும் தரையில் வீழ்ந்தனர். ஸ்ருதாயுவின் மரணமும் அச்யுதாயுவின் வதமும்—கடல் வற்றிப்போகும் அதிசயம்போல்—அனைவரையும் திகைப்பில் ஆழ்த்தியது.

Verse 26

तयो: पदानुगान्‌ हत्वा पुन: पञ्चाशतं रथान्‌ | प्रत्यगाद्‌ भारतीं सेनां निघ्नन्‌ पार्थो वरान्‌ वरान्‌

அவர்களைத் தொடர்ந்து வந்த ஐம்பது ரதவீரர்களையும் கொன்று, சிறந்த சிறந்த வீரர்களைத் தேர்ந்து தேர்ந்து வீழ்த்திக்கொண்டே பார்த்தன் மீண்டும் கௌரவர் சேனையில் புகுந்தான்.

Verse 27

श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाच्युतायुषम्‌ । नियतायुश्च संक्रुद्धो दीर्घायुश्विव भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! ஸ்ருதாயுஸும் அச்யுதாயுஸும் கொல்லப்பட்டதைப் பார்த்தவுடன், அவர்களின் புதல்வர்கள் நியதாயுஸும் தீர்காயுஸும் தந்தையர் வதத்தின் துயரால் துடித்து, கோபம் கொந்தளித்து எழுந்தனர். பலவகை அம்புகளை மழையெனப் பொழிந்தபடி குந்தீபுத்திரன் அர்ஜுனனை எதிர்கொள்ள முன்னேறினர்.

Verse 28

पुत्री तयोर्नरश्रेष्ठी कौन्तेयं प्रतिजग्मतुः । किरन्तौ विविधान्‌ बाणान्‌ पितृव्यसनकर्शितौ

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! அந்த இரு வீரர்களின் புதல்வர்கள், நரர்களில் சிறந்த நியதாயுஸும் தீர்காயுஸும், தந்தையர் வதத்தின் துயரால் வாடி, பலவகை அம்புகளைச் சிதறவிட்டபடி குந்தீபுத்திரன் அர்ஜுனனை நோக்கி வந்தனர்.

Verse 29

तावर्जुनो मुहूर्तेन शरै: संनतपर्वभि: । प्रैषयत्‌ परमक्रुद्धो यमस्य सदन प्रति,तब अर्जुनने अत्यन्त कुपित हो झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा दो ही घड़ीमें उन दोनोंको यमराजके घर भेज दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அர்ஜுனன் பேர்கோபம் கொண்டு, வளைந்த மூட்டுகளையுடைய அம்புகளால் கணநேரத்தில் அந்த இருவரையும் யமனின் இல்லத்திற்கே அனுப்பினான்.

Verse 30

लोडयन्तमनीकानि द्विप॑ पद्मससरो यथा । नाशवनुवन्‌ वारयितु पार्थ क्षत्रियपुड़रवा:

சஞ்சயன் கூறினான்—தாமரைகள் நிறைந்த ஏரியை யானை கலக்கி மத்துவது போல, அவன் படை அணிகளை உலுக்கிக் கலக்கினான். ஓ பார்த்தா! க்ஷத்திரியர்களில் தலைசிறந்த வீரர்களாலும் அவனைத் தடுக்க இயலவில்லை.

Verse 31

जैसे हाथी कमलोंसे भरे हुए सरोवरको मथ डालता हो, उसी प्रकार आपकी सेनाओंका मन्थन करते हुए पार्थको आपके क्षत्रियशिरोमणि योद्धा रोक न सके ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ அரசே! அச்சமயம் அங்கதேசத்தைச் சேர்ந்த, போர்கலைகளில் பயிற்சி பெற்ற ஆயிரக்கணக்கான யானைமேல் வீரர்கள் கோபம் கொண்டு, யானைகளின் பெருங்கூட்டத்துடன் பாண்டுபுத்திரன் அர்ஜுனனை எல்லாத் திசைகளிலும் சூழ்ந்தனர்.

Verse 32

दुर्योधनसमादिष्टा: कुछ्जरै: पर्वतोपमै: । प्राच्याश्व दाक्षिणात्याश्व॒ कलिड्गप्रमुखा नूपा:

துரியோதனன் ஆணைப்படி கிழக்கு, தெற்கு நாடுகளின் கலிங்கத் தலைமையிலான அரசர்கள் மலைபோன்ற யானைகளால் அர்ஜுனனைச் சூழ்ந்தனர்।

Verse 33

तेषामापततां शीघ्र गाण्डीवप्रेषितै: शरै: । निचकर्त शिरांस्य॒ग्रो बाहूनपि सुभूषणान्‌

அவர்கள் வேகமாகப் பாய்ந்தபோது, கொடுஞ்சமர ரூபம் கொண்ட அர்ஜுனன் காந்தீவத்திலிருந்து விட்ட அம்புகளால் அவர்களின் தலைகளையும், அழகிய ஆபரணங்கள் அணிந்த கரங்களையும் உடனே வெட்டினான்।

Verse 34

तैः शिरोभिममही कीर्णा बाहुभिश्न सहाडुदै: । बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता

தலைகளாலும் வளையங்களுடன் கூடிய கரங்களாலும் நிலம் பரவி இருந்தது; அது பாம்புகள் சூழ்ந்த பொன்னாற் கற்கள் பதிக்கப்பட்ட தரைபோல் கொடுமையான ஒளியுடன் தோன்றியது।

Verse 35

बाहवो विशिखैश्कछिन्ना: शिरांस्युन्मथितानि च । पतमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिण:,बाणोंसे छिन्न-भिन्न हुई भुजाएँ और कटे हुए मस्तक इस प्रकार गिरते दिखायी दे रहे थे, मानो वृक्षोंसे पक्षी गिर रहे हों

அம்புகளால் துண்டிக்கப்பட்ட கரங்களும் பறிக்கப்பட்ட தலைகளும் தரையில் விழுவது, மரங்களிலிருந்து பறவைகள் விழுவது போலக் காணப்பட்டது।

Verse 36

शरै: सहस्रशो विद्धा द्विपा: प्रसृतशोणिता: । अदृश्यन्ताद्रय: काले गैरिकाम्बुस्रवा इव

ஆயிரக் கணக்கான அம்புகளால் குத்தப்பட்டு இரத்தம் பெருகச் சிந்திய யானைகள், மழைக்காலத்தில் செம்மண் கலந்த நீர்வீழ்ச்சிகளைப் பொழியும் மலைகளைப் போலத் தோன்றின।

Verse 37

निहता: शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितै: शरै: । गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शना:

Sañjaya said: Struck down by the sharp arrows of Bībhatsu (Arjuna), other Mleccha warriors lay slain right there upon the backs of their elephants. Their bodies, twisted into many unnatural postures, appeared grotesquely deformed—an image that underscores the brutal, dehumanizing cost of battle even when fought by a righteous champion.

Verse 38

नानावेषधरा राजन्‌ नानाशस्त्रौघसंवृता: । रुधिरेणानुलिप्ताज़ा भान्ति चित्र: शरैर्हता:

Sañjaya said: O King, warriors wearing many kinds of disguises and equipped with masses of diverse weapons—though struck down by Arjuna’s wondrous arrows—appeared strangely splendid, their limbs smeared and drenched with blood. The scene reveals the grim paradox of battle: martial display and prowess shining even amid slaughter, while the moral weight of violence remains inescapable.

Verse 39

शोणितं निर्वमन्ति सम द्विपा: पार्थशराहता: । सहस्नशश्किन्नगात्रा: सारोहा: सपदानुगा:

Sañjaya said: Struck by the arrows of Pārtha (Arjuna), elephants by the thousands were vomiting blood. With their limbs severed and mangled, they fell along with their riders and the foot-soldiers who followed in their wake—an image of war’s terrible cost as Arjuna’s prowess cut through the Kaurava ranks.

Verse 40

चुक्रुशुश्व निपेतुश्च बश्रमुश्चापरे दिश: । भशं त्रस्ताश्न बहव: स्वानेव ममृदुर्गजा:

Sañjaya said: Many cried out and fell down; in other directions too there was a great alarm. Terrified by fear, numerous elephants trampled even their own side—showing how, in the chaos of battle, panic can overturn discipline and turn strength into self-destruction.

Verse 41

सान्तरायुधिनश्रैव द्विपास्तीक्ष्णविषोपमा: । बहुत-से हाथी चिग्घाड़ रहे थे

Sañjaya said: “And there were elephants equipped with weapons and armoured riders, terrible like serpents of sharp venom. Amid the din of battle, many elephants were trumpeting; many had fallen to the ground; others wheeled about in all directions, and many, seized by panic, fled and trampled even their own side’s warriors. Thus the war’s confusion and fear turned strength into indiscriminate destruction, showing how violence, once unleashed, overwhelms restraint and right judgment.”

Verse 42

यवना: पारदाश्वैव शकाश्न सह बाह्लिकै: । काकवर्णा दुराचारा: स्त्रीलोला: कलहप्रिया:

சஞ்சயன் கூறினான்—யவனர், பாரதர், சகர், பாஹ்லிகர் ஆகியோரும் அங்கே போருக்குத் தயாராய் வந்தனர்—காக்கைபோல் கருநிறம் உடையோர், துராசாரிகள், பெண்மோகிகள், சண்டைப்பிரியர்.

Verse 43

द्राविडास्तत्र युध्यन्ते मत्तमातड्भविक्रमा: । गोयोनिप्रभवा म्लेच्छा: कालकल्पा: प्रहारिण:

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே மதமுற்ற யானைகளைப் போல வீரத்துடன் திராவிடர் போரிட்டனர்; மேலும் நந்தினி பசுவின் வம்சத்தில் பிறந்தவர்கள் எனச் சொல்லப்படும் மிலேச்ச வீரரும் காலனைப் போலத் தாக்குதலில் வல்லவராய் போரிட்டனர்.

Verse 44

दार्वातिसारा दरदा: पुण्ड्राश्वेव सहस्रश: । ते न शक्या: सम संख्यातुं व्रात्या:ःशतसहसत्रश:

சஞ்சயன் கூறினான்—தார்வாதிசாரர், தரதர், புண்ட்ரர் முதலியோர் ஆயிரமாயிரமாக இருந்தனர்; அவர்கள் ‘வ்ராத்யர்’—சடங்கு-ஒழுங்கின் எல்லைக்கு வெளியோர்—லட்சக்கணக்கில் இருந்ததால் முழுதும் எண்ண இயலாதவர்கள்.

Verse 45

अभ्यवर्षन्त ते सर्वे पाण्डवं निशितै: शरै: । अवाकिरंश्न ते म्लेच्छा नानायुद्धविशारदा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் அனைவரும் பாண்டவன் (அர்ஜுனன்) மீது கூரிய அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தனர்; பலவகைப் போர்முறைகளில் தேர்ந்த அந்த மிலேச்சக் கூட்டம் அவனைச் சூழ்ந்து மூட முயன்றது.

Verse 46

तेषामपि ससर्जाशु शरवृष्टिं धनंजय: । सृष्टिस्तथाविधा हवासीच्छलभानामिवायति:,तब अर्जुनने उनके ऊपर भी तुरंत बाणोंकी वर्षा प्रारम्भ की। उनकी वह बाण-वृष्टि टिड्डी-दलोंकी सृष्टि-सी प्रतीत होती थी

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) அவர்கள்மீதும் உடனே அம்புமழையைப் பொழிந்தான்; அந்த அம்புவெள்ளம் வெட்டுக்கிளி கூட்டங்கள் பாய்ந்து வருவது போலத் தோன்றியது.

Verse 47

अभ्रच्छायामिव शरै: सैन्ये कृत्वा धनंजय: । मुण्डार्थधमुण्डाउ्जटिलानशुचीज्जटिलाननान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—தனஞ்சயன் அர்ஜுனன், மேகநிழல் போல அம்புமழையால் படையைக் கவிழ்த்துத் தாக்கி, எதிரணிகளை இரங்கத்தக்க நிலையாக்கினான்—சிலர் முழுமுண்டம், சிலர் அரைமுண்டம், சிலர் சடையுடன்; பலர் அசுத்தமும் சிதறிய கூந்தலுமாய்—அச்சம், ஓட்டம், போர்நெறி சிதைவு ஆகிய குறிகள் எங்கும் வெளிப்பட்டன।

Verse 48

शरैश्ष॒ शतशो विद्धास्ते संघा गिरिचारिण: । प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वदरवासिन:

சஞ்சயன் கூறினான்—மலைகளில் அலைந்து, குகைச் சுரங்கங்களில் வாழ்ந்த அந்தக் கூட்டங்கள் அர்ஜுனனின் அம்புகளால் நூற்றுக்கணக்காகக் குத்துண்டு, போர்க்களத்தில் அச்சமடைந்து ஓடின।

Verse 49

गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शितै: शरै: । बला: कंका वृका भूमावपिबन्‌ रुधिरं मुदा

சஞ்சயன் கூறினான்—கூரிய அம்புகளால் வீழ்த்தப்பட்டு மண்ணில் கிடந்த யானை-குதிரை ஏறிய மிலேச்ச வீரர்களின் இரத்தத்தை காகங்கள், நாரைகள், ஓநாய்கள் கொடூர மகிழ்ச்சியுடன் குடித்தன।

Verse 50

पत्त्यश्वरथनागैश्व प्रच्छन्नकृतसंक्रमाम्‌ । शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाद्धलाम्‌ । प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरड्धिणीम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அர்ஜுனன் அங்கே இரத்தத்தின் ஒரு கொடுநதியை ஓடச் செய்தான். காலாட்கள், குதிரைகள், தேர்கள், யானைகள் ஆகிய உடல்கள் பரப்பப்பட்டதால் அது கடப்பதற்கான தாழ்வாரம்போல் தோன்றியது; அம்புமழை படகுகள்போல் தெரிந்தது; வெட்டப்பட்ட கூந்தல் பாசியும் புல்லும் போல மிதந்தது; இரத்தப் பெருக்கின் செந்நிற அலைகளே எழுந்தன. யானை-தேரில் ஏறிய அரசகுமாரர்களின் உடல்களிலிருந்து வழிந்த இரத்தம் நிரம்பிய அந்த உக்கிர நதியை அர்ஜுனனே வெளிப்படுத்தினான்।

Verse 51

छिन्नाडुलीक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसंनिभाम्‌ । प्राकरोद्‌ गजसम्बाधां नदीमुत्तरशोणिताम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் போர்க்களத்தை ஒரு நதியாக மாற்றினான்—வடக்கே இரத்தம் ஓட, யானைகளால் நெருக்கமாக நிரம்பி; வெட்டப்பட்ட விரல்கள் சிறு மீன்கள்போல், யுகாந்தத்தின் காலம் போல இருண்டு அச்சமூட்டும் தோற்றமுடையதாக அது இருந்தது।

Verse 52

यथास्थलं च निम्नं च न स्याद्‌ वर्षति वासवे

சஞ்சயன் கூறினான்—வாசவன் (இந்திரன்) மழை பொழியும்போது, நிலம் முன்பிருந்தபடி நிலைத்திருக்காது; உயர்ந்த இடமும் அல்ல, தாழ்ந்த இடமும் அல்ல—மழைத்தாரைகள் அனைத்தையும் மாற்றிவிடுகின்றன।

Verse 53

षट्‌ सहस्रान्‌ हयान्‌ वीरान्‌ पुनर्दशशतान्‌ वरान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—(அவன் திரட்டினான்) ஆறாயிரம் வீரக் குதிரைகள்; மேலும் இன்னொரு ஆயிரம்—அனைத்தும் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட, போருக்கு ஏற்ற சிறந்த குதிரைகள்।

Verse 54

प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्‌ क्षत्रियर्षभ: । क्षत्रियशिरोमणि अर्जुनने वहाँ छः: हजार घुड़सवारों तथा एक हजार श्रेष्ठ शूरवीर क्षत्रियोंको मृत्युके लोकमें भेज दिया |। ५३ ई |। शरै: सहस््रशो विद्धा विधिवत्कल्पिता द्विपा:

சஞ்சயன் கூறினான்—க்ஷத்திரியர்களில் காளைபோன்ற அந்த வீரன் க்ஷத்திரியப் போராளிகளை மரணலோகத்துக்கு அனுப்பினான்; அவர்கள் ஆயிரமாயிரம் அம்புகளால் முறையாகத் துளைக்கப்பட்டு, அலங்கரிக்கப்பட்ட யானைகள் போலவே தரையில் வீழ்ந்தனர்।

Verse 55

सवाजिरथमातज्न्‌ निध्नन्‌ व्यचरदर्जुन:

சஞ்சயன் கூறினான்—அர்ஜுனன் போர்க்களத்தில் அலைந்து, குதிரைகளுடன் கூடிய தேரங்களையும் (அவற்றை ஓட்டிய) சாரதிகளையும் வீழ்த்திக் கொண்டே சென்றான்।

Verse 56

भूरिद्रुमलतागुल्मं शुष्केन्धनतृणोलपम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அரிய மரங்கள், கொடிகள், புதர்கள் நிறைந்திருந்த இடம், இப்போது உலர்ந்த எரிபொருள் மரக்கட்டைகள், புல்-துணுக்குகள், சிதறிய துண்டுகளாக மாறி நிரம்பியது।

Verse 57

निर्दहेदनलो5रण्यं यथा वायुसमीरित: । सेनारण्यं तव तथा कृष्णानिलसमीरित:

காற்றால் ஊக்கமுற்ற தீ எவ்வாறு காட்டைச் சுட்டெரிக்கிறதோ, அவ்வாறே கிருஷ்ணரூபப் பெருங்காற்றால் உந்தப்பட்டு உன் சேனையெனும் காடு தகிக்கிறது।

Verse 58

शरार्चिरदहत्‌ क्रुद्ध: पाण्डवाग्निर्धनंजय: । जैसे वायुप्रेरित अग्नि सूखे ईंधन

கோபமுற்ற பாண்டவர்களின் அக்னியெனும் தனஞ்சயன், அம்புகளின் ஜ்வாலையால் எரித்தான்; ரதங்களின் இருக்கைகளை வெறுமையாக்கி, பூமியை விழுந்த மனிதர்களால் விரித்தான்।

Verse 59

प्रानृत्यदिव सम्बाधे चापहस्तो धनंजय: । रथकी बैठकोंको सूनी करके धरतीपर मनुष्योंकी लाशोंका बिछौना करते हुए चापधारी धनंजय उस युद्धके मैदानमें नृत्य-सा कर रहे थे ।।

நெருக்கடியான போர்க்களத்தில் வில்லேந்திய தனஞ்சயன் நட்டமாடுவது போலத் தோன்றினான்; வஜ்ரம் போன்ற அம்புகளால் பூமியை இரத்தச் செம்மையாக்கி கௌரவர் சேனையில் புகுந்தான்।

Verse 60

प्राविशद्‌ भारतीं सेनां संक्रुद्धो वै धनंजय: । त॑ं श्रुतायुस्तथाम्बष्ठो ब्रजमानं न्‍न्यवारयत्‌

கோபமுற்ற தனஞ்சயன் கௌரவர் சேனையில் புகுந்தான்; முன்னேறிக் கொண்டிருந்த அவனை ஸ்ருதாயு மற்றும் அம்பஷ்டன் தடுத்தனர்।

Verse 61

तस्यार्जुन: शरैस्तीक्ष्ण: कडकपत्रपरिच्छदै: | न्यपातयद्धयान्‌ शीघ्रं यतमानस्य मारिष

மாரிஷ! அப்போது அர்ஜுனன் கடின இறகுகள் பொருந்திய கூரிய அம்புகளால், வெற்றிக்காக முயன்ற அம்பஷ்டனின் குதிரைகளை விரைவில் வீழ்த்தினான்।

Verse 62

धनुश्वास्यापरैश्छित्त्वा शरै: पार्थों विचक्रमे । अम्बष्ठस्तु गदां गृह कोपपर्याकुलेक्षण:

சஞ்சயன் கூறினான்—பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) பிற அம்புகளால் அவனது வில்லையும் நாணையும் வெட்டி வீழ்த்தி, விரைவான சுழற்சியுடன் முன்னே நகர்ந்தான். ஆனால் அம்பஷ்டன் கோபத்தால் கலங்கிய கண்களுடன், கதையைப் பற்றிக் கொண்டு நெருக்குப் போருக்கு பாய்ந்தான்.

Verse 63

आससाद रणे पार्थ केशवं च महारथम्‌ । फिर दूसरे बाणोंसे उसके धनुषको भी काटकर पार्थने विशेष बल-विक्रमका परिचय दिया। तब अम्बष्ठकी आँखें क्रोधसे व्याप्त हो गयीं। उसने गदा लेकर रणक्षेत्रमें महारथी श्रीकृष्ण और अर्जुनपर आक्रमण किया || ६२ $ || ततः सम्प्रहरन्‌ वीरो गदामुद्यम्य भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த வீரன் போர்க்களத்தில் பார்த்தனையும் மகாரதன் கேசவனையும் அணுகி, ஓ பாரதா, கதையை உயர்த்தி தாக்க முனைந்தான்.

Verse 64

रथमावार्य गदया केशवं समताडयत्‌ | भारत! तदनन्तर वीर अम्बष्ठने प्रहार करनेके लिये उद्यत हो गदा उठाये आगे बढ़कर अर्जुनके रथको रोक दिया और भगवान्‌ श्रीकृष्णपर गदासे आघात किया ।।

ஓ பாரதா! அதன் பின் வீரன் அம்பஷ்டன் தாக்குவதற்காக கதையை உயர்த்தி முன்னே வந்து அர்ஜுனனின் தேரைத் தடுத்து, கதையால் கேசவனை அடித்தான். கேசவன் கதையால் தாக்கப்பட்டதைக் கண்ட பகை வீரர்களை அழிப்பவன் (அர்ஜுனன்)…

Verse 65

अर्जुनो5थ भृशं क्रुद्धः सो<म्बष्ठं प्रति भारत । भरतनन्दन! शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले अर्जुन भगवान्‌ श्रीकृष्णको गदासे आहत हुआ देख अम्बष्ठके प्रति अत्यन्त कुपित हो उठे ।।

ஓ பாரதா! அப்போது அர்ஜுனன் மிகுந்த கோபத்துடன் அம்பஷ்டனை நோக்கித் திரும்பினான். பின்னர் பொன் இறகுகள் கொண்ட அம்புகளால், கதையுடன் இருந்த ரத வீரர்களில் சிறந்த அவனைத் தாக்கினான்.

Verse 66

छादयामास समरे मेघ: सूर्यमिवोदितम्‌ । फिर तो जैसे बादल उदित हुए सूर्यको ढक लेता है, उसी प्रकार अर्जुनने समरांगणमें सोनेके पंखवाले बाणोंद्वारा गदासहित रथियोंमें श्रेष्ठ अम्बष्ठकोी आच्छादित कर दिया ।।

போரில் அவனை, உதித்த சூரியனை மேகம் மறைப்பதுபோல், முழுதும் மூடினான். பின்னர் மேலும் பிற அம்புகளாலும் அந்த மகாத்மாவின் கதையையும் (உடலையும்) மறைத்தான்.

Verse 67

अथ तां पतितां दृष्टवा गृह्मान्यां च महागदाम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அவள் வீழ்ந்ததையும் அங்கே கிடந்த பெருங்கதையையும் கண்ட பார்வையாளர்கள் வன்முறையின் கடுமையான விளைவினை நேரில் உணர்ந்தனர். விதியும் தர்மத்தின் தண்டனையும் ஒரு வீரனுக்கு எதிராகத் திரும்பினால், அகந்தையும் வல்லமையும் எவ்வளவு விரைவில் சிதறுகின்றன என்பதைக் காட்டியது.

Verse 68

अर्जुन वासुदेवं च पुन: पुनरताडयत्‌ । उस गदाको गिरी हुई देख अम्बष्ठने दूसरी विशाल गदा ले ली और श्रीकृष्ण तथा अर्जुनपर बारंबार प्रहार किया || ६७ ई || तस्यार्जुन: क्षुरप्राभ्यां सगदावुद्यतीौ भुजी

சஞ்சயன் கூறினான்—அர்ஜுனன் வாசுதேவனை மீண்டும் மீண்டும் தாக்கினான். பின்னர் கதையை உயர்த்தி நின்ற பகைவனின் மேலெழுந்த இரு கரங்களையும் பார்த்தன் கூர்மையான க்ஷுரதார அம்புகளால் குறிவைத்து வெட்டினான்—போரின் வெறியிலும் திறமை என்பது கண்மூடித் துயர்க்கொலைக்கு அல்ல, வன்முறையை முடக்குவதற்கே என வெளிப்படுத்தினான்.

Verse 69

चिच्छेदेन्द्रध्वजाकारौ शिरक्षान्येन पत्रिणा । तब अर्जुनने उसकी गदासहित, इन्द्रध्वजके समान उठी हुई दोनों भुजाओंको दो क्षुरप्रोंसे काट डाला और पंखयुक्त दूसरे बाणसे उसके मस्तकको भी काट गिराया ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—இரண்டு க்ஷுரப்ர அம்புகளால், இந்திரத்வஜம் போல் உயர்ந்திருந்த (கதையுடன் கூடிய) அவன் இரு கரங்களையும் அர்ஜுனன் வெட்டினான்; மேலும் மற்றொரு இறகுடைய அம்பால் அவன் தலையையும் துண்டித்தான். கொல்லப்பட்ட அவன், ஓ அரசே, பூமி முழங்க வீழ்ந்தான்—போர்தர்மத்தின் தவிர்க்கமுடியாத விதியில் வீரமும் அகந்தையும் இரண்டும் மௌனமாயின.

Verse 70

रथानीकावगाढश्न वारणाश्वशतैर्व॒॑तः । अदृश्यत तदा पार्थो घनै: सूर्य इवावृत:

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது ரதவீரர்களின் கூட்டத்துள் புகுந்து, நூற்றுக்கணக்கான யானைகளும் குதிரைகளும் சூழ்ந்த பார்த்த அர்ஜுனன், மேகங்களால் மறைக்கப்பட்ட சூரியனைப் போலத் தோன்றினான்—இருப்பது தெளிவு; ஆனால் போர்தூசியில் இடையிடையே மறைந்தும்.

Verse 92

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें श्रुतायुध और युदाक्षिणका वधविषयक बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில், ஜயத்ரதவதப் பர்வத்தின் உட்பகுதியில், ஸ்ருதாயுதன் மற்றும் யுதாக்ஷிணன் ஆகியோரின் வதத்தை விவரிக்கும் தொண்ணூற்றிரண்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இந்த உரை போரின் கொடூர ஓட்டத்தைச் சுட்டுகிறது—பழிவாங்கல், நெறி, யுத்தநயம் ஆகியவற்றின் அழுத்தத்தில் கட்டுப்பாடு சிதைந்து, பெருவீரர்களின் வீழ்ச்சி தவிர்க்கமுடியாத விளைவாகத் தோன்றுகிறது.

Verse 93

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि अम्बष्ठवधे त्रिनवतितमो<ध्याय: ।। ९३ || इस प्रकार श्रीमह्ााभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें अम्ब्बवधविषयक तिरानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில், ஜயத்ரதவதப் பர்வத்தின் உட்பகுதியாகிய அம்பஷ்டவதம் பற்றிய தொண்ணூற்றுமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.

Verse 473

म्लेच्छानशातयत्‌ सर्वान्‌ समेतानस्त्रतेजसा । बाणोंद्वारा उस विशाल सेनापर बादलोंकी छाया-सी करके अर्जुनने अपने अस्त्रके तेजसे मुण्डित

சஞ்சயன் கூறினான்—அஸ்திரத் தேஜஸால் அங்கு கூடியிருந்த மிலேச்ச யோధர்கள் அனைவரையும் அர்ஜுனன் அழித்தான். அடர்ந்த அம்புமழையால் அந்தப் பெருஞ்சேனையின் மீது மேகநிழல் விழுந்ததுபோல் செய்தான்.

Verse 513

देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्चरथसादिनाम्‌ । उस समय अर्जुनने वहाँ रक्तकी एक भयंकर नदी बहा दी

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அரசகுமாரர்களின் உடல்களிலிருந்தும், யானை ஏறியவர்களும் ரதம் ஏறியவர்களுமான வீரர்களின் உடல்களிலிருந்தும் பெருகிய இரத்தத்தால் அர்ஜுனன் அங்கே ஒரு பயங்கரமான இரத்தநதியை உருவாக்கினான்; அது யுகாந்தப் பெருவெள்ளம்போல் அச்சமூட்டியது. அதில் காலாட்கள், குதிரைகள், ரதங்கள், யானைகள் குவிந்து கிடந்து பாலம் அமைந்ததுபோல் தோன்றியது; இடையறாத அம்புமழை அந்த நதியில் படகுகள் போல் தெரிந்தது. முடியும் துண்டான ஆபரணங்களும் பாசி-புல்லைப் போல மிதந்தன; இரத்த அலைகளே எழுந்தன; துண்டிக்கப்பட்ட விரல்கள் சிறு மீன்களைப் போலத் தோன்றின. அந்த இரத்தநதி எங்கும் யானைகளின் சடலங்களால் நிறைந்திருந்தது.

Verse 526

तथासीत्‌ पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता । जैसे इन्द्रके वर्षा करते समय ऊँचे-नीचे स्थलका भान नहीं होता है, उसी प्रकार वहाँकी सारी पृथ्वी रक्तकी धारामें डूबकर समतल-सी जान पड़ती थी

சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வாறு முழுப் பூமியும் இரத்தத்தால் மூழ்கியது. இந்திரன் மழை பொழியும்போது உயர்நிலம்-தாழ்நிலம் வேறுபாடு தெரியாததுபோல், அங்கே இரத்த ஓடைகளில் மூழ்கிய நிலம் சமமாகத் தோன்றியது.

Verse 543

शेरते भूमिमासाद्य शैला वज़हता इव । विधिपूर्वक सुसज्जित किये गये हाथी सहस्रों बाणोंसे बिंधकर वज्रके मारे हुए पर्वतोंके समान धराशायी हो रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—நிலத்தை அடைந்து அவர்கள் இடியால் தாக்கப்பட்ட மலைகள் போலக் கிடந்தனர். விதிப்படி ஒழுங்காக அலங்கரிக்கப்பட்ட ஆயிரக்கணக்கான யானைகளும் ஆயிரம் அம்புகளால் துளைக்கப்பட்டு, இந்திரனின் வஜ்ரத்தால் சிதைந்த சிகரங்கள் போலத் தரையில் சரிந்தன.

Verse 663

अचूर्णयत्‌ तदा पार्थस्तदद्भुतमिवाभवत्‌ | तत्पश्चात्‌ दूसरे बहुत-से बाण मारकर अर्जुनने महामना अम्बष्ठकी उस गदाको उसी समय चूर-चूर कर दिया। वह अद्भुत-सी घटना हुई

அப்போது பார்த்தன் அர்ஜுனன் அதைச் சிதறடித்தான்; அந்தக் கணம் அற்புதம் போலவே தோன்றியது. பின்னர் இன்னும் பல அம்புகளைப் பொழிந்து, மகாமனத்துடன் உறுதியான சவ்யசாசி அர்ஜுனன் அம்பஷ்டகியின் அந்தக் கதையை அதே நொடியில் துண்டுத் துண்டாக உடைத்தெறிந்தான். அது போர்க்களத்தில் ஒரு வியப்பூட்டும் நிகழ்வாயிற்று.

Verse 696

इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टो यन्त्रनिर्मुक्तबन्धन: । राजन! यन्त्रद्वारा बन्धनमुक्त होकर गिरे हुए इन्द्रध्वजके समान वह मरकर पृथ्वीपर धमाकेकी आवाज करता हुआ गिर पड़ा

அரசே! இயந்திரப் பிணைப்புகளிலிருந்து விடுவிக்கப்பட்டு இறக்கப்பட்ட இந்திரத் த்வஜம் போல, அவன் உயிர் நீங்கி நிலத்தில் விழுந்தான்; விழும் பொழுது பெரும் முழக்கம் எழுந்தது.

Verse 5563

प्रभिन्न इव मातज्रो मृदूनन्‌ नलवनं यथा । जैसे मदकी धारा बहानेवाला मतवाला हाथी नरकुलके जंगलोंको रौंदता चलता है

கன்னங்களில் மதநீர் வழியும் மத்த யானை நாணல் காடுகளை மிதித்துச் செல்லுவது போல, அர்ஜுனன் போர்க்களத்தில் உலாவினான்; குதிரைகள், தேர்கள், யானைகள் உட்பட எதிரிகளையெல்லாம் அழித்துக் கொண்டே சென்றான்.