Shloka 15
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
दान्तो मैत्र: क्षमायुक्त: केशान् श्मश्रुच धारयन् । जुद्दन् स्वाध्यायशीलश्च सत्यधर्मपरायण:
dānto maitraḥ kṣamāyuktaḥ keśān śmaśrū ca dhārayan | juhvan svādhyāyaśīlaś ca satyadharmaparāyaṇaḥ ||
வாயு கூறினார்—புலனடக்கம் உடையவனாகவும், அனைவரிடமும் நட்புணர்வுடன் நடப்பவனாகவும், பொறுமை நிறைந்தவனாகவும் இருந்து, தலைமுடியும் தாடி-மீசையும் வைத்திருக்க வேண்டும். காலத்திற்கேற்றவாறு அக்னிஹோத்ரம் செய்து, வேத சுவாத்யாயத்தில் ஈடுபட்டு, சத்தியமும் தர்மமும் பற்றித் திடமாக நிலைக்க வேண்டும்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse prescribes an ethical-ritual ideal: mastery of the senses (dama), friendliness (maitrī), forgiveness (kṣamā), outward marks of a disciplined life (keeping hair and beard), regular fire-offerings (agnihotra), steady Vedic study (svādhyāya), and unwavering commitment to truth and dharma.
Vāyu is speaking as an instructor, laying down conduct and observances—both inner virtues and outer duties—that define a righteous life in the Ashvamedhika Parva’s didactic context.