Shloka 593
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
सर्ववित् सर्वभूतेषु विन्दत्यात्मानमात्मनि । जो मनको हृदयकमलमें स्थापित करके अपने भीतर ही ध्यानके द्वारा आत्मदर्शनका प्रयत्न करता है
sarvavit sarvabhūteṣu vindaty ātmānam ātmani |
வாயு கூறினார்—இதயத் தாமரையில் மனத்தை நிலைநிறுத்தி, உள்ளார்ந்த தியானத்தால் தன்னுள்ளே ஆத்மதரிசனத்தை நாடுபவன், எல்லா உயிர்களையும் குறித்து அனைத்தையும் அறிந்தவன் ஆகிறான்; மேலும் உள்ளக்கருவிலேயே பரமாத்மத் தத்துவத்தை நேரடியாக அனுபவிக்கிறான்।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
By turning the mind inward and meditating on the Self within the heart, one realizes the Ātman and thereby gains a universal, all-beings-inclusive knowledge—an experiential recognition of the Paramātman within the inner consciousness.
Vāyudeva is speaking and instructing that true omniscience is not mere information but arises from yogic inwardness: establishing the mind in the heart-lotus, seeking direct self-vision through meditation, and thereby experiencing the supreme reality within.