Shloka 15
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
दौहित्रकेण धर्मेण नाज पश्यामि कारणम् । विक्रीतासु हि ये पुत्रा भवन्ति पितुरेव ते
dauhitrakeṇa dharmeṇa nāhaṁ paśyāmi kāraṇam | vikrītāsu hi yāḥ kanyāḥ tāsu jāyante ye sutāḥ pitur eva te ||
பீஷ்மர் கூறினார்—இங்கு ‘தௌஹித்ரக’ விதியைப் பயன்படுத்துவதற்கு எனக்கு எந்த நியாயமான காரணமும் தெரியவில்லை. ஏனெனில் விலை பெற்றுக் கொடுத்து விற்கப்பட்ட மகள்களிடமிருந்து பிறந்த மகன்கள் தந்தைக்கே உரியவர்கள்; ஆகவே தௌஹித்ரக நியமத்தின் பேரில் அவர்களை மாதாமஹனின் செல்வத்திற்கு வாரிசாக்குவது நீதியல்ல.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma argues that the dauhitraka principle (inheritance through a daughter’s son) should not be invoked when the daughter has been transferred for a price; in such a case, the son is treated as belonging solely to the father’s line, so claiming the maternal grandfather’s property lacks justification.
In Anushasana Parva’s dharma-discourse, Bhishma is clarifying rules of kinship and inheritance. Here he rejects extending a daughter’s-son inheritance claim to a situation involving a ‘sold’ daughter, emphasizing how the mode of marriage/transfer affects lineage and property rights.