Shloka 14
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
अन्यत्र जामया सार्ध प्रजानां पुत्र ईहते । दुहितान्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते
anyatra jāmayā sārdhaṁ prajānāṁ putra īhate | duhitānyatra jātena putreṇāpi viśiṣyate ||
பீஷ்மர் விளக்கினார்—பொதுவாக வம்சத் தொடர்ச்சிக்காக மகனையே நாடுவர்; ஆனால் சில விசேஷ நிலைகளில், மகளை மகன்-போல ஏற்றுக்கொண்டால், அவள் உரிமையிலும் நிலையிலும் மேலானவளாகக் கருதப்படுகிறாள். பின்னர் மகன் பிறந்தாலும், அவன் அந்த மகளுடன் சேர்ந்து தந்தையின் செல்வத்தில் இணை-வாரிசாக இருப்பான். மேலும் தத்தெடுத்த மகனைவிட தன் சொந்த மகளே உயர்ந்த உரிமையும் மரியாதையும் உடையவள் எனக் கொள்ளப்படுகிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma states that while a son is generally sought for lineage, there are exceptions where a daughter—especially one accepted as fulfilling the son’s role—can share or even take precedence in inheritance, and a biological daughter can be regarded as superior to an adopted son in claim.
In the Anushasana Parva’s dharma-instruction setting, Bhishma is laying down nuanced rules about heirs and succession, clarifying exceptional cases involving a daughter treated as a son and comparisons between a natural daughter and an adopted son.