Shloka 2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्व ते कृता: | यज्ञाश्वैषां हृता: सर्वे पितृणां च स्वधास्तथा,“हैहयराज! प्राचीन समयमें असुरोंने देवताओंको परास्त करके उनका उत्साह नष्ट कर दिया। दानवोंने देवताओंके यज्ञ, पितरोंके श्राद्ध तथा मनुष्योंके कर्मानुष्ठान लुप्त कर दिये। तब अपने ऐश्वर्यसे भ्रष्ट हुए देवतालोग पृथ्वीपर मारे-मारे फिरने लगे। ऐसा सुननेमें आया है
bhīṣma uvāca | asurair nirjitā devā nirutsāhāś ca te kṛtāḥ | yajñāś ca eṣāṃ hṛtāḥ sarve pitṝṇāṃ ca svadhās tathā |
பீஷ்மர் கூறினார்—பண்டைக் காலத்தில் அசுரர்கள் தேவர்களை வென்று அவர்களின் உற்சாகத்தைச் சிதைத்தனர். தேவர்களின் யாகங்களையும், பித்ருக்களுக்கு உரிய ஸ்வதா-அர்ப்பணங்களையும் அவர்கள் பறித்தனர்; வழிபாடு மற்றும் கடமையின் வழிகள் துண்டிக்கப்பட்டதால் தெய்வ ஒழுங்கே குலைந்து, செல்வச்சீரிழந்த தேவர்கள் துயருடன் பூமியில் அலைந்தனர் என்று கேள்விப்படப்படுகிறது.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When yajña (sacrificial duty) and svadhā (ancestral offerings) are obstructed, both divine welfare and social-cosmic stability decline; adharma spreads not only through violence but through the suppression of rightful rites and obligations.
Bhīṣma recounts an old account in which the Asuras defeat the Devas and deprive them of their sacrificial rites; the Pitṛs’ offerings are also cut off, leading to the gods’ loss of prosperity and their wandering in distress—setting a backdrop for instruction on restoring order through dharma.