Shloka 45
भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival
सनत्कुमारप्रमुखास्तिष्ठन्ति तपसान्विता: । तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुज्रवा:
sanatkumārapramukhās tiṣṭhanti tapasānvitāḥ | tasmāt sa vāgmī dharmajño namasyo dvijapuṅgavaḥ ||
சனத்குமாரர் முதலிய தலைசிறந்த முனிவர்கள் தவத்தால் நிறைந்தவர்களாய் நிலைத்திருக்கின்றனர். ஆகையால், ஓ இருமுறைப் பிறந்தோரில் சிறந்தவரே, வாக்காற்றல் உடையதும் தர்மத்தை அறிந்ததும் ஆன, அனைத்திலும் வியாபித்த பரமேஸ்வரன் வாசுதேவன் வணக்கத்திற்குரியவன்; அவனைப் பூஜிப்பதால் பரம தர்மத்தின் सिद्धி கிடைக்கும். அவன் மகாதேஜஸ்வி தேவன். பிரஜைகளின் நலனுக்காக தர்ம அனுஷ்டானம் நடைபெற வேண்டும் என்று புருஷசிம்ஹன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் கோடிக்கணக்கான ரிஷிகளைப் படைத்தான். பகவான் படைத்த சனத்குமாராதி ரிஷிகள் கந்தமாதன பர்வதத்தில் எப்போதும் தவத்தில் ஈடுபட்டிருக்கின்றனர்; எனவே அந்தப் பிரவசன-குசலன், தர்மஜ்ஞன் வாசுதேவனை நித்தம் प्रणாமம் செய்ய வேண்டும்.
ईश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest dharma is attained through reverent devotion to the Supreme—who is eloquent and perfectly knows dharma—and that the exemplary austerities of sages like Sanatkumāra model steadfast spiritual discipline; therefore, one should continually offer salutations to that Lord.
Īśvara speaks, pointing to Sanatkumāra and other great sages who remain absorbed in tapas, and uses their presence as evidence of the Lord’s dharmic order; the listener (addressed as ‘best of the twice-born’) is instructed to honor and bow to the dharma-knowing, eloquent divine figure (contextually identified with Vāsudeva).