Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 30
Vānaprastha-Dharma: Forest Discipline, Vaikhānasa Austerities, and Śiva-Āśrama as the Liberative Refuge
पञ्चाग्निर्धूमपो वा स्यादुष्मपः सोमपो ऽपि वा / पयः पिबेच्छुक्लपक्षे कृष्णापक्षे तु गोमयम् / शीर्णपर्णाशनो वा स्यात् कृच्छ्रैर् वा वर्तयेत् सदा
pañcāgnirdhūmapo vā syāduṣmapaḥ somapo 'pi vā / payaḥ pibecchuklapakṣe kṛṣṇāpakṣe tu gomayam / śīrṇaparṇāśano vā syāt kṛcchrair vā vartayet sadā
ஒருவன் பஞ்சாக்னி தவம் செய்யலாம்; அல்லது புகை அருந்தி, அல்லது சூடான ஆவி அருந்தி, அல்லது சோமம் அருந்தியும் வாழலாம். சுக்லபட்சத்தில் பால் அருந்த வேண்டும்; கிருஷ்ணபட்சத்தில் கோமயம் (மாட்டுச் சாணம்) எடுத்துக்கொள்ள வேண்டும். அல்லது உதிர்ந்து உலர்ந்த இலைகளை உண்டு வாழலாம்; இவ்வாறு எப்போதும் கடுமையான க்ருச்ச்ரப் பிராயச்சித்தங்களால் வாழ்வை நடத்த வேண்டும்.
Lord Kūrma (Viṣṇu) instructing on dharma and tapas
Primary Rasa: vira
Secondary Rasa: raudra
FAQs
Indirectly: it emphasizes purification through restraint and tapas, preparing the practitioner’s body-mind for steadiness and insight, which the Purāṇa elsewhere links to realizing the Self beyond impurities.
It highlights ascetic disciplines (tapas) and kṛcchra-type observances—regulated diet and endurance-based vows—which function as foundational yama/niyama-style practices supporting concentration and higher contemplative yoga.
By presenting tapas and purity as universal dharmic means rather than sectarian markers, it supports the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis: the same disciplines serve devotion and realization oriented to either Śiva or Viṣṇu as the one supreme.