Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 10
Rules of Food, Acceptance, and Purity for the Twice-Born
Dvija-Śauca and Anna-Doṣa
अपाङ्क्त्यान्नं च सङ्घान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि / क्लीबसंन्यासिनोश्चान्नं मत्तोन्मत्तस्य चैव हि / भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षुतम्
apāṅktyānnaṃ ca saṅghānnaṃ śastrājīvasya caiva hi / klībasaṃnyāsinoścānnaṃ mattonmattasya caiva hi / bhītasya ruditasyānnamavakruṣṭaṃ parikṣutam
பந்தியில் அமரத் தகுதியில்லாதவரிடமிருந்து கிடைத்த உணவு, கூட்டத்திற்குப் பகிர்ந்த சங்க உணவு, ஆயுதத்தால் வாழ்பவரின் உணவு; நபுஞ்சகன் மற்றும் சந்நியாசியின் உணவு; மது மயக்கத்திலோ பித்திலோ உள்ளவரின் உணவு; அஞ்சியோ அழுதோ இருப்பவரின் உணவு; மேலும் பழிக்கப்பட்டதோ தும்மல் பட்டதோ ஆகிய உணவு—இவை அனைத்தும் தவிர்க்கத்தக்கவை।
Lord Kūrma (Vishnu) instructing on dharma and purity
Primary Rasa: bibhatsa
Secondary Rasa: bhayanaka
FAQs
This verse does not directly define Ātman; it supports dharmic purification by regulating āhāra (food), implying that clarity and steadiness of mind—useful for realizing the Self—depend on disciplined conduct.
No technique like dhyāna is taught here; instead it gives preparatory discipline (yama-like purity through careful food intake). In the Kūrma tradition, such śauca in āhāra is treated as supportive groundwork for later yoga and devotion.
The verse is primarily dharma-śāstra in tone and does not explicitly mention Śiva–Viṣṇu unity; however, its emphasis on purity and restraint aligns with the shared sādhanā-ethic found across both Śaiva (including Pāśupata) and Vaiṣṇava strands of the Purāṇa.