
Mādhayameśvara-māhātmya — Vyāsa at Mandākinī and the Pāśupata Vision
புனிதத் தல யாத்திரை வரிசையில் சூதர் கூறுகிறார்—கபர்தேசம் அருகே தங்கிய பின் வியாசர் மத்யமேஸ்வர தரிசனத்திற்குப் புறப்பட்டார். முனிவர்கள் சேவிக்கும் மிகத் தூய மந்தாகினியில் ஸ்நானம் செய்து தேவர்-ரிஷி-பித்ருக்களுக்கு தர்ப்பணாதிகளை நிறைவேற்றி, மலர்களால் பவ/ஈசானனை வழிபட்டார். பஸ்மம் பூசிய பாசுபத பக்தர்கள் வேதபாராயணம், ஓம் தியானம், பிரம்மச்சரியம் ஆகியவற்றுடன் வியாசரை அறிந்து வணங்கினர்; அவர் வேதங்களை ஒழுங்குபடுத்தியவர் என்றும், சிவஅம்சத்தால் சுகன் வெளிப்பட்டதற்குக் காரணம் என்றும் குறிப்பிடப்பட்டது. வியாசர் தேர்ந்த யோகிகளுக்கு மறைபொருள் பரம உபதேசம் அளித்தார்; உடனே குற்றமற்ற ஒளி தோன்றி முனிவர்கள் மறைந்தனர்—உடனடி யோகசித்தியின் குறி. பின்னர் சீடர்களுக்கு மத்யமேசத்தின் மகிமையைச் சொன்னார்—இங்கு ருத்ரர்களுடன் சிவ-தேவி மகிழ்வர்; கிருஷ்ணனும் இங்கு பாசுபத விரதம் செய்து நீலலோஹிதனின் வரம் பெற்றான். அத்தியாயம் தீர்த்தப் பலன்களையும் கூறுகிறது—பிரம்மஹத்தி வரை பாபநாசம், மறுமையில் உயர்கதி, கிரியைகளால் ஏழு தலைமுறை சுத்தி, கிரகணப் புண்ணியம் பலமடங்கு; இறுதியில் வியாசர் அங்கேயே மகேஸ்வரனை ஆராதித்து அடுத்த தீர்த்தோபதேசத்திற்குத் தளம் அமைக்கிறார்.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकत्रिशोध्यायः सूत उवाच उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः / द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः
இவ்வாறு ஸ்ரீகூர்மபுராணத்தின் ஷட்ஸாஹஸ்த்ரீ ஸம்ஹிதையின் பூர்வபாகத்தில் முப்பத்தொன்றாம் அதிகாரத்தில்—சூதர் கூறினார்: கபர்தேசத்தின் அருகில் மீண்டும் பல ஆண்டுகள் தங்கி, ஆண்டவன் மத்யமேஸ்வரனைத் தரிசிக்கப் புறப்பட்டான்.
Verse 2
तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम् / नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः
அங்கே முனிவர் கூட்டம் போற்றிச் சேவிக்கும் புனித மந்தாகினியை அவர் கண்டார். குடிக்கத் தகுந்த தூய்மையான நீருடைய அந்த நதியைப் பார்த்து முனி பேரானந்தம் அடைந்தார்.
Verse 3
स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः / चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्
அந்த நதியை நோக்கி அறிந்தபின், முனிவர்களுடன் சேர்ந்து வணக்கப் பாவத்தால் உள்ளம் தூய்மையடைந்த, ஸ்நான விதிகளை அறிந்த த்வைபாயனன் (வ்யாசர்) முறையாக ஸ்நானம் செய்தார்.
Verse 4
संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा / पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्
பின்னர் அவர் முறையாக தேவர்கள், ரிஷிகள், பித்ருகணங்களைத் திருப்திப்படுத்தினார்; அதன் பின் உலகங்களின் ஆதிமூலமான பவனாகிய (சிவனை) பலவகைப் பூக்களால் பூஜித்தார்.
Verse 5
प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः / मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्
பின்னர் சத்யவதியின் புதல்வன் (வ்யாசர்) தன் சிறந்த சீடர்களுடன் உள்ளே நுழைந்து, மத்யமேஸ்வரனாகிய ஈசானன், திரிசூலதாரி சூலினை அர்ச்சனை செய்தார்.
Verse 6
ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
அதன்பின் அமைதியுடைய பாசுபத பக்தர்கள், திருநீறு பூசித் தங்கள் உடலைத் தூள்மயமாக்கியவர்களாய், ருத்ரனாகிய மத்யமேஸ்வர பரமேஸ்வரனை தரிசிக்கக் கூடி வந்தனர்.
Verse 7
ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः / जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः
அவர்களின் மனம் ஓங்காரத்தில் ஒன்றி, வேதஅத்தியயனமும் ஜபமும் செய்வதில் ஈடுபட்டுள்ளது. சிலர் ஜடையுடையோர், சிலர் மொட்டையடித்தோர்; அனைவரும் வெண்மையான யஜ்ஞோபவீதமும் தூய சடங்கு குறியீடுகளும் அணிந்துள்ளனர்.
Verse 8
कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः / ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः
சிலர் கௌபீனம் மட்டும் அணிவர்; சிலர் ஆடையின்றி இருப்பர். அவர்கள் பிரம்மச்சரியத்தில் நிலைத்து, அமைதியுடன் வேதாந்த ஞானத்தில் ஈடுபட்டுள்ளனர்.
Verse 9
दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् / पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्
சிஷ்யர்களால் சூழப்பட்ட த்வைபாயன முனிவரைப் பார்த்த பிராமண ரிஷிகள் முறையின்படி பூஜை செய்து, பின்னர் இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னார்கள்.
Verse 10
को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने / प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान्
“நீங்கள் யார்? எங்கிருந்து வந்தீர்கள், மகாமுனியே, சிஷ்யர்களுடன்?”—என்று பைல முதலிய சிஷ்யர்கள், பிரம்ம உணர்வில் நிலைத்திருந்த அந்த ரிஷிகளை நோக்கி கூறினர்.
Verse 11
अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः / व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः
இவர் சத்தியவதியின் புதல்வன் கிருஷ்ண-த்வைபாயன முனிவர்—வ்யாசர்; இவரே தாமே ஹ்ருஷீகேசப் பரமன், இவரால் வேதங்கள் பிரிக்கப்பட்டு தனித் தனி சாகைகளாக அமைக்கப்பட்டன.
Verse 12
यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् / अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः
யாருடைய தேவன் சாக்ஷாத் மகாதேவன்—பினாகம் தாங்கும் சிவனே—தன் தெய்வ அங்கத்தின் அங்கமாக மகனாய் வெளிப்பட்டான்; அந்தப் பிரபு ‘சுகன்’ எனப் பெயர்பெற்றான்।
Verse 13
यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् / प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्
எவன் சாக்ஷாத் மகாதேவனாகிய சங்கரனை முழு உள்ளத்தோடு, பரம பக்தியுடன் சரணடைகிறானோ—அவனுக்கு அந்தச் சரணாகதி-பக்தியே ஈச்வர சாக்ஷாத்காரத்தின் ஐஸ்வர்ய ஞானமாகிறது।
Verse 14
ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः / नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्
அப்போது எல்லா பாசுபத பக்தர்களும்—மகிழ்ச்சியால் உடலெங்கும் ரோமாஞ்சம் எழுந்தவர்களாய்—சிதறாத மனத்துடன் வணங்கி, சத்யவதியின் புதல்வன் (வ்யாசர்) அவர்களை நோக்கி உரைத்தனர்।
Verse 15
भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः / प्रिसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम्
பகவனே! பரமேஷ்டி (பிரம்மா/சிருஷ்டிகரன்) பற்றிய அந்த உன்னத விவேக ஞானத்தை நீங்கள் அறிந்துள்ளீர்; அது தேவர்களின் தேவனின் அருளால் கிடைத்தது—அதே மகேஸ்வரன் (சிவன்) சார்ந்த பரம ஞானம்.
Verse 16
तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् / क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्
அவ்வாறே எங்களுக்கும் ஒரு அவ்யக்த இரகசியம் உள்ளது—மிகவும் மறைந்ததும் உத்தமமும். பகவானின் திருவாயிலிருந்து அதைச் செவிமடுத்து, நாங்கள் விரைவில் அந்தத் தேவனை நேரில் தரிசிக்கட்டும்.
Verse 17
विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः / प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः
அப்போது சுமந்து முதலிய சீடர்களை விடுத்து, யோகத்தை அறிந்தவர்களில் தலைசிறந்த அவர் யோகிகளுக்கு அந்த பரம, உன்னத ஞானத்தை உபதேசித்தார்।
Verse 18
तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम् / लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत
அந்தக் கணமே மாசற்ற, மிகச் சிறந்த ஒளி தோன்றியது. அந்த ஒளியிலேயே அந்தப் பிராமண முனிவர்கள் லயித்து, ஒரு நொடியில் கண்முன்னே மறைந்தனர்।
Verse 19
ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः / प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्
பின்னர் பிரம்மஞானத்தில் தலைசிறந்த பகவான், பைலன் முதலிய சீடர்களை அழைத்து, மத்யமேசரின் புனித மகிமையை உரைத்தார்।
Verse 20
अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः / रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः
இந்த இடத்திலே தேவியுடன் கூடிய மகேஸ்வரப் பகவான் தாமே எப்போதும் ஆனந்துறுகிறார்; ருத்ரர்கள் அவரைச் சூழ்ந்து நிற்கின்றனர்।
Verse 21
अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः / उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः
இங்கே முற்காலத்தில் ஹ்ருஷீகேசன்—விச்வாத்மா, தேவகியின் புதல்வன் கிருஷ்ணன்—ஒரு வருடம் தங்கினார்; எப்போதும் பாசுபதர்களால் சூழப்பட்டிருந்தார்।
Verse 22
भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः / आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्
எல்லா அங்கங்களிலும் திருநீறு பூசி, ருத்ர உபதேசத்தின் பாராயணமும் பயிலும் ஆர்வத்துடன், பாசுபத விரதம் ஏற்று ஹரி சம்புவை ஆராதித்தான்।
Verse 23
तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः / लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
அவருடைய பல சீடர்கள் பிரம்மச்சரியத்தில் நிலைத்திருந்தனர்; அவர் சொன்ன வாக்கினால் ஞானம் பெற்று, அவர்கள் நேரில் மகேஸ்வரன் (சிவன்) தரிசனம் செய்தனர்।
Verse 24
तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः / ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम्
அவருக்காக தேவன் மகாதேவன் நீலலோஹிதன் நேரில் தோன்றினான்; வரம் அளிப்பவன் ஆன பகவான் கிருஷ்ணனுக்கு உத்தமமான வரத்தை அருளினான்।
Verse 25
येर्ऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् / तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय
என் பக்தர்கள் விதிமுறையுடன் கோவிந்தனை வழிபடுவார்கள்; ஹே ஜகன்மயா, அவர்களுள் அப்போது ஈச்வர-மையமான (ஐஸ்வர) ஞானம் உதிக்கும்।
Verse 26
नमस्योर्ऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः / भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः
என்னைச் சார்ந்தோர் உன்னை வணங்கி, பூஜித்து, தியானிக்க வேண்டும்; என் அருளால்—சந்தேகம் இல்லை—நீ இருமுறை பிறந்தோரிடையே வளமும் நிறைவும் அடைவாய்।
Verse 27
ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् / ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति
இங்கு நீராடி தேவேசனும் பினாகதாரியும் ஆன ருத்ரனை தரிசிப்போர், அவர்களின் பிரம்மஹத்த்யை முதலான பாவங்கள் விரைவில் அழியும்।
Verse 28
प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि / ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा
பாவச் செயல்களில் ஈடுபட்ட மானவர்களும் (உபதேசித்த முறையில்) உயிர் நீத்தால், அவர்கள் அந்த பரம நிலையைக் அடைவார்கள்; இதில் ஐயமோ ஆராய்ச்சியோ வேண்டாம்।
Verse 29
धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः / अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्
மந்தாகினியில் நீராடி, மத்தியமேஸ்வரத்தில் ஈஸ்வரரே ஆன மகாதேவனை வழிபடுவோர் நிச்சயமாக பாக்கியசாலி பிராமணர்கள் ஆவர்।
Verse 30
स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह / एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्
இங்கு ஸ்நானம், தானம், தவம், ஸ்ராத்தம், பிண்டநிர்வபணம்—இவற்றில் ஒவ்வொன்றையும் தனித்தனியாக செய்தாலும், ஓ பிராமணர்களே, ஏழாம் தலைமுறை வரை குலம் தூய்மையடையும்।
Verse 31
संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे / यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह
ராகு பிடித்த சூரியன் (கிரகணம்) நேரத்தில் ஸந்நிஹதி சந்தியில் நீரைத் தொட்டு செய்யும் சுத்தியால் மனிதன் பெறும் பலன், இங்கு அதே புண்ணியம் பத்துமடங்காகும்।
Verse 32
एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः / उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम्
இவ்வாறு கூறிய மகாயோகி—அமைதியின் நடுநிலையிலிருக்கும் ஆண்டவன்—அங்கே நீண்ட காலம் தங்கி, இடையறாது மகேஸ்வரன் (சிவன்) வழிபாட்டில் ஈடுபட்டான்।
Madhyameśvara is presented as an ever-abiding locus of Śiva-Śakti presence where disciplined worship and Pāśupata practice yield purification, sin-destruction, and ultimately direct darśana—validated by Vyāsa’s instruction and the episode of Kṛṣṇa receiving Nīlalohita’s boon.
It depicts Hari (Kṛṣṇa/Hṛṣīkeśa) taking the Pāśupata vow, studying Rudra’s teachings, worshipping Śambhu, and receiving Śiva’s direct boon—showing Vaiṣṇava divinity revering Śiva without contradiction, and linking devotion to the rise of Īśvara-centered knowledge.