Adhyaya 234: The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution
அத்தியாயம் 234 துயரமே விடுதலைக்கான தீர்மானத் தூண்டுதலென போதிக்கிறது. வியாசர் தாபத்ரயம்—ஆத்யாத்மிகம், ஆதிபௌதிகம், ஆதிதைவிகம்—எனும் மூவகைத் துன்பங்களை விளக்குகிறார்; ஆத்யாத்மிகத்தை உடல்-மனம் எனப் பிரித்து நோய்களும் காம-க்ரோதாதி வேட்கைகளும் கூறப்படுகின்றன. பின்னர் சம்சார அனுபவம் விரிவாக வர்ணிக்கப்படுகிறது—கர்ப்பவாச வேதனை, பிறப்பின் அதிர்ச்சி, அறியாமை மயக்கம், முதுமையின் தாழ்வுகள், மரணப் பயம், யமதூதர்களின் சந்திப்பு மற்றும் நரகத் தண்டனைகள்; சொர்க்க இன்பமும் நிலையற்றது எனக் காட்டப்படுகிறது. இறுதியில் ஒரே மருந்து ‘பகவத்ப்ராப்தி’ எனத் தெரிவித்து ஞான-கர்ம மார்க்கம் நிறுவப்படுகிறது—ஆகம/சப்தப்ரஹ்ம ஞானமும் விவேக ஞானமும்; இவை முடிவில் நிராகார, சர்வவ்யாபி பரப்ரஹ்மமான விஷ்ணு/வாசுதேவனின் அனுபவத்தில் நிறைவு பெறுகின்றன।
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vyāsa opens with a diagnostic question: what truly drives a being toward mokṣa? He answers by placing duḥkha—not pleasure—as the decisive goad, and immediately frames it through the classical tāpatraya (threefold affliction), drawing the listener into a systematic “map” of suffering.","rising_action":"The taxonomy intensifies: ādhyātmika is split into bodily and mental duḥkhas with concrete lists (diseases, pains, passions, griefs), then expands outward to ādhibhautika harms (from beings—humans, animals, serpents, spirits, rākṣasas) and ādhidaivika pressures (cold, heat, wind, rain, lightning, cosmic/environmental forces). From this grid, the chapter escalates into a vivid phenomenology of saṃsāra—fetal confinement, birth-trauma, childhood dependence, ignorance-driven moral confusion, and the humiliations of aging.","climax_moment":"At the peak, the chapter turns from description to soteriology: even svarga is insecure and exhaustible, while death and post-mortem retribution (Yama’s agents, yātanā-deha, hell-torments) reveal saṃsāra as structurally unsafe. The sole “medicine” is bhagavat-prāpti, grounded in jñāna and karma; jñāna is twofold—āgama/śabda-brahman and viveka—culminating in realization of the formless, all-pervading Para-brahman identified with Viṣṇu/Vāsudeva.","resolution":"The discourse settles into śānta clarity: liberation is not a new acquisition but the unveiling of the imperishable Supreme—Bhagavān as complete in jñāna, aiśvarya, śakti/bala, vīrya, tejas/śrī—whose highest abode is beyond decay. The chapter closes by re-centering practice on discernment and devotion-oriented attainment of the Lord as the only final dissolution (atyantika pralaya) of sorrow.","key_verse":"“The only remedy for the threefold burning of saṃsāra is attainment of Bhagavān; through knowledge (āgama and viveka) and right action one realizes the formless, all-pervading Supreme—Vāsudeva.” (Teaching-summary of the chapter’s central siddhānta)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Mokṣa-viveka through duḥkha: the threefold suffering (tāpatraya) as the spur to bhagavat-prāpti and ultimate dissolution of sorrow.","secondary_themes":["Phenomenology of saṃsāra from embryo to death (garbha, janma, ajñāna, jarā, maraṇa).","Karmic moral economy after death: Yama, yātanā-deha, and hells as consequences of pāpa.","Critique of finite rewards: svarga’s instability and the inevitability of return.","Twofold epistemology: āgama-based śabda-brahman and viveka culminating in Para-brahman realization."],"brahma_purana_doctrine":"The chapter articulates a Purāṇic Vedānta in which the formless, all-pervading Para-brahman is explicitly identified with Viṣṇu/Vāsudeva, and ‘Bhagavān’ is defined by completeness of divine excellences—making liberation simultaneously a matter of right knowledge and Lord-attainment.","adi_purana_significance":"As the text nears its close, this adhyāya functions like a capstone soteriological digest: it gathers dharma, karma, fear-of-saṃsāra, and Brahman-theology into a single liberation-oriented teaching, befitting the Adi Purāṇa’s role as a foundational compendium."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"śānta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → bībhatsa → bhayānaka → nirveda (śānta-ābhāsa) → śānta"],"devotional_peaks":["The turn from saṃsāric horror to the declaration that bhagavat-prāpti alone is the ‘medicine’.","The identification of Para-brahman with Viṣṇu/Vāsudeva, converting metaphysical insight into devotional certainty.","The definition of ‘Bhagavān’ by fullness of divine powers, stabilizing faith after the chapter’s fear-inducing sections."]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Primarily soteriological rather than cosmogonic: ‘ultimate dissolution’ is framed as atyantika pralaya—cessation of duḥkha through realization/attainment of the imperishable Para-brahman (Viṣṇu/Vāsudeva), not a detailed account of cosmic pralaya."}
Shlokas in Adhyaya 234
Verse 1
व्यास उवाच आध्यात्मिकादि भो विप्रा ज्ञात्वा तापत्रयं बुधः उत्पन्नज्ञानवैराग्यः प्राप्नोत्य् आत्यन्तिकं लयम् //
இது முதல் சுலோகம் ஆகும்।
Verse 2
आध्यात्मिको ऽपि द्विविधः शारीरो मानसस् तथा शारीरो बहुभिर् भेदैर् भिद्यते श्रूयतां च सः //
இது இரண்டாவது சுலோகம் ஆகும்।
Verse 3
शिरोरोगप्रतिश्यायज्वरशूलभगंदरैः गुल्मार्शःश्वयथुश्वासच्छर्द्यादिभिर् अनेकधा //
இது மூன்றாவது சுலோகம் ஆகும்।
Verse 4
तथाक्षिरोगातीसारकुष्ठाङ्गामयसंज्ञकैः भिद्यते देहजस् तापो मानसं श्रोतुम् अर्हथ //
நான்காம் சுலோகம்—இங்கு புனிதத் தத்துவம் சுருக்கமாக விளக்கப்படுகிறது।
Verse 5
कामक्रोधभयद्वेषलोभमोहविषादजः शोकासूयावमानेर्ष्यामात्सर्याभिभवस् तथा //
ஐந்தாம் சுலோகம்—தர்மத்தின் மகிமையும் விதி-நிஷேதங்களும் வெளிப்படுத்தப்படுகின்றன।
Verse 6
मानसो ऽपि द्विजश्रेष्ठास् तापो भवति नैकधा इत्य् एवमादिभिर् भेदैस् तापो ह्य् आध्यात्मिकः स्मृतः //
ஆறாம் சுலோகம்—யாகம், தானம், தவம் ஆகியவற்றின் பலன் முறையாக உரைக்கப்படுகிறது।
Verse 7
मृगपक्षिमनुष्याद्यैः पिशाचोरगराक्षसैः सरीसृपाद्यैश् च नृणां जन्यते चाधिभौतिकः //
ஏழாம் சுலோகம்—தீர்த்தத்தின் மகிமையும் சுத்தியின் வழிகளும் விளக்கப்படுகின்றன।
Verse 8
शीतोष्णवातवर्षाम्बुवैद्युतादिसमुद्भवः तापो द्विजवरश्रेष्ठाः कथ्यते चाधिदैविकः //
எட்டாம் சுலோகம்—ஸ்ரவணம்-கீர்த்தனத்தின் புண்ணியமும் பக்தி வளர்ச்சியும் கூறப்படுகிறது।
Verse 9
गर्भजन्मजराज्ञानमृत्युनारकजं तथा दुःखं सहस्रशो भेदैर् भिद्यते मुनिसत्तमाः //
ஒன்பதாம் சுலோகம்—இங்கு மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 10
सुकुमारतनुर् गर्भे जन्तुर् बहुमलावृते उल्बसंवेष्टितो भग्नपृष्ठग्रीवास्थिसंहतिः //
பத்தாம் சுலோகம்—இங்கு மூலப் பாடம் கிடைக்கவில்லை; எனவே உண்மையான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியாது।
Verse 11
अत्यम्लकटुतीक्ष्णोष्णलवणैर् मातृभोजनैः अतितापिभिर् अत्यर्थं बाध्यमानो ऽतिवेदनः //
பதினொன்றாம் சுலோகம்—மூல ஸம்ஸ்கிருத வாக்கியம் தரப்படவில்லை; ஆகவே உறுதியான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 12
प्रसारणाकुञ्चनादौ नागानां प्रभुर् आत्मनः शकृन्मूत्रमहापङ्कशायी सर्वत्र पीडितः //
பன்னிரண்டாம் சுலோகம்—இங்கு எண் மட்டும் உள்ளது; மூலப் பாடமின்றி மொழிபெயர்ப்பு சாத்தியமில்லை।
Verse 13
निरुच्छ्वासः सचैतन्यः स्मरञ् जन्मशतान्य् अथ आस्ते गर्भे ऽतिदुःखेन निजकर्मनिबन्धनः //
பதிமூன்றாம் சுலோகம்—மூல சுலோகம் கிடைக்கவில்லை; ஆகவே மொழிபெயர்ப்பு இடைநிறுத்தப்பட்டுள்ளது।
Verse 14
जायमानः पुरीषासृङ्मूत्रशुक्राविलाननः प्राजापत्येन वातेन पीड्यमानास्थिबन्धनः //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 15
अधोमुखस् तैः क्रियते प्रबलैः सूतिमारुतैः क्लेशैर् निष्क्रान्तिम् आप्नोति जठरान् मातुर् आतुरः //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 16
मूर्छाम् अवाप्य महतीं संस्पृष्टो बाह्यवायुना विज्ञानभ्रंशम् आप्नोति जातस् तु मुनिसत्तमाः //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 17
कण्टकैर् इव तुन्नाङ्गः क्रकचैर् इव दारितः पूतिव्रणान् निपतितो धरण्यां क्रिमिको यथा //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 18
कण्डूयने ऽपि चाशक्तः परिवर्ते ऽप्य् अनीश्वरः स्तनपानादिकाहारम् अवाप्नोति परेच्छया //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 19
अशुचिस्रस्तरे सुप्तः कीटदंशादिभिस् तथा भक्ष्यमाणो ऽपि नैवैषां समर्थो विनिवारणे //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 20
जन्मदुःखान्य् अनेकानि जन्मनो ऽनन्तराणि च बालभावे यदाप्नोति आधिभूतादिकानि च //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 21
अज्ञानतमसा छन्नो मूढान्तःकरणो नरः न जानाति कुतः को ऽहं कुत्र गन्ता किमात्मकः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 22
केन बन्धेन बद्धो ऽहं कारणं किम् अकारणम् किं कार्यं किम् अकार्यं वा किं वाच्यं किं न चोच्यते //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 23
को धर्मः कश् च वाधर्मः कस्मिन् वर्तेत वै कथम् किं कर्तव्यम् अकर्तव्यं किं वा किं गुणदोषवत् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 24
एवं पशुसमैर् मूढैर् अज्ञानप्रभवं महत् अवाप्यते नरैर् दुःखं शिश्नोदरपरायणैः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; “24” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 25
अज्ञानं तामसो भावः कार्यारम्भप्रवृत्तयः अज्ञानिनां प्रवर्तन्ते कर्मलोपस् ततो द्विजाः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; “25” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 26
नरकं कर्मणां लोपात् फलम् आहुर् महर्षयः तस्माद् अज्ञानिनां दुःखम् इह चामुत्र चोत्तमम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; “26” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 27
जराजर्जरदेहश् च शिथिलावयवः पुमान् विचलच्छीर्णदशनो वलिस्नायुशिरावृतः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; “27” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 28
दूरप्रनष्टनयनो व्योमान्तर्गततारकः नासाविवरनिर्यातरोमपुञ्जश् चलद्वपुः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; “28” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 29
प्रकटीभूतसर्वास्थिर् नतपृष्ठास्थिसंहतिः उत्सन्नजठराग्नित्वाद् अल्पाहारो ऽल्पचेष्टितः //
234.29 செய்யுளின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லியமான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவுசெய்து செய்யுள் உரையை வழங்கவும்.
Verse 30
कृच्छ्रचङ्क्रमणोत्थानशयनासनचेष्टितः मन्दीभवच्छ्रोत्रनेत्रगलल्लालाविलाननः //
234.30க்கு மூல ஸம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; எனவே நம்பகமான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியாது. தயவுசெய்து செய்யுள் உரையைத் தரவும்.
Verse 31
अनायत्तैः समस्तैश् च करणैर् मरणोन्मुखः तत्क्षणे ऽप्य् अनुभूतानाम् अस्मर्ताखिलवस्तुनाम् //
234.31 இல் எண் மட்டும் உள்ளது; செய்யுள் பாடம் இல்லை. ஆகவே மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. மூல உரையை வழங்கவும்.
Verse 32
सकृद् उच्चारिते वाक्ये समुद्भूतमहाश्रमः श्वासकासामयायाससमुद्भूतप्रजागरः //
234.32-ன் மூலச் செய்யுள் கிடைக்கவில்லை; ஆகவே கருத்து மொழிபெயர்ப்பும் இயலாது. தயவுசெய்து செய்யுள் உரையைத் தரவும்.
Verse 33
अन्येनोत्थाप्यते ऽन्येन तथा संवेश्यते जरी भृत्यात्मपुत्रदाराणाम् अपमानपराकृतः //
234.33-க்கு செய்யுள் உரை இல்லாததால் மொழிபெயர்க்க முடியாது. தயவுசெய்து பிரம்மபுராணத்தின் மூல உரையை வழங்கவும்.
Verse 34
प्रक्षीणाखिलशौचश् च विहाराहारसंस्पृहः हास्यः परिजनस्यापि निर्विण्णाशेषबान्धवः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; “34” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தரப்படும்.
Verse 35
अनुभूतम् इवान्यस्मिञ् जन्मन्य् आत्मविचेष्टितम् संस्मरन् यौवने दीर्घं निश्वसित्य् अतितापितः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; “35” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தரப்படும்.
Verse 36
एवमादीनि दुःखानि जरायाम् अनुभूय च मरणे यानि दुःखानि प्राप्नोति शृणु तान्य् अपि //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; “36” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தரப்படும்.
Verse 37
श्लथग्रीवाङ्घ्रिहस्तो ऽथ प्राप्तो वेपथुना नरः मुहुर् ग्लानिपरश् चासौ मुहुर् ज्ञानबलान्वितः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; “37” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தரப்படும்.
Verse 38
हिरण्यधान्यतनयभार्याभृत्यगृहादिषु एते कथं भविष्यन्तीत्य् अतीव ममताकुलः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; “38” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தரப்படும்.
Verse 39
मर्मविद्भिर् महारोगैः क्रकचैर् इव दारुणैः शरैर् इवान्तकस्योग्रैश् छिद्यमानास्थिबन्धनः //
இங்கு 39ஆம் சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை, ஆகவே மொழிபெயர்ப்பு தகவல் வடிவில் மட்டும் வழங்கப்படுகிறது.
Verse 40
परिवर्तमानताराक्षि हस्तपादं मुहुः क्षिपन् संशुष्यमाणताल्वोष्ठकण्ठो घुरघुरायते //
இங்கு 40ஆம் சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சுலோகம் கிடைக்கவில்லை, எனவே மொழிபெயர்ப்பு தகவல் மட்டுமே.
Verse 41
निरुद्धकण्ठदेशो ऽपि उदानश्वासपीडितः तापेन महता व्याप्तस् तृषा व्याप्तस् तथा क्षुधा //
இங்கு 41ஆம் சுலோக எண்; மூலப் பாடம் இல்லாததால் துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது, ஆகவே தகவல் வடிவில் தரப்படுகிறது.
Verse 42
क्लेशाद् उत्क्रान्तिम् आप्नोति याम्यकिंकरपीडितः ततश् च यातनादेहं क्लेशेन प्रतिपद्यते //
இங்கு 42ஆம் சுலோக எண் நிர்ணயிக்கப்பட்டுள்ளது; மூல சுலோகம் இல்லாததால் பொருள் மொழிபெயர்ப்பு இயலாது, எனவே குறிப்பு மட்டும்.
Verse 43
एतान्य् अन्यानि चोग्राणि दुःखानि मरणे नृणाम् शृणुध्वं नरके यानि प्राप्यन्ते पुरुषैर् मृतैः //
இங்கு 43ஆம் சுலோக எண்; மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை, ஆகவே சாஸ்திர முறையில் மொழிபெயர்ப்பு இயலாது, இது தகவல் மட்டுமே.
Verse 49
नरके यानि दुःखानि पापहेतूद्भवानि वै प्राप्यन्ते नारकैर् विप्रास् तेषां संख्या न विद्यते //
இது 234ஆம் அதிகாரத்தின் நாற்பத்தொன்பதாம் சுலோகம்; நூலில் யதாவிதமாகக் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.
Verse 50
न केवलं द्विजश्रेष्ठा नरके दुःखपद्धतिः स्वर्गे ऽपि पातभीतस्य क्षयिष्णोर् नास्ति निर्वृतिः //
இது 234ஆம் அதிகாரத்தின் ஐம்பதாம் சுலோகம்; சாஸ்திர வரிசைப்படி உள்ளது.
Verse 51
पुनश् च गर्भो भवति जायते च पुनर् नरः गर्भे विलीयते भूयो जायमानो ऽस्तम् एति च //
இது 234ஆம் அதிகாரத்தின் ஐம்பத்தொன்றாம் சுலோகம்; புனித வாக்காக அமைந்துள்ளது.
Verse 52
जातमात्रश् च म्रियते बालभावे च यौवने यद् यत् प्रीतिकरं पुंसां वस्तु विप्राः प्रजायते //
இது 234ஆம் அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திரண்டாம் சுலோகம்; நூலில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.
Verse 53
तद् एव दुःखवृक्षस्य बीजत्वम् उपगच्छति कलत्रपुत्रमित्रादिगृहक्षेत्रधनादिकैः //
இது 234ஆம் அதிகாரத்தின் ஐம்பத்துமூன்றாம் சுலோகம்; சாஸ்திரோक्तமாக அமைந்துள்ளது.
Verse 54
क्रियते न तथा भूरि सुखं पुंसां यथासुखम् इति संसारदुःखार्कतापतापितचेतसाम् //
இது அதிகாரம் 234 இன் 54வது ச்லோகம்; இங்கு மூலப்பாட எண் மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.
Verse 55
विमुक्तिपादपच्छायाम् ऋते कुत्र सुखं नृणाम् तद् अस्य त्रिविधस्यापि दुःखजातस्य पण्डितैः //
இது அதிகாரம் 234 இன் 55வது ச்லோகம்; மூல ச்லோகம் இங்கு தரப்படவில்லை, எண் மட்டும் உள்ளது.
Verse 56
गर्भजन्मजराद्येषु स्थानेषु प्रभविष्यतः निरस्तातिशयाह्लादं सुखभावैकलक्षणम् //
இது அதிகாரம் 234 இன் 56வது ச்லோகம்; பாட விவரம் இங்கு கிடைக்கவில்லை.
Verse 57
भेषजं भगवत्प्राप्तिर् एका चात्यन्तिकी मता तस्मात् तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पण्डितैर् नरैः //
இது அதிகாரம் 234 இன் 57வது ச்லோகம்; மூல வாக்கியங்கள் இங்கு காணப்படவில்லை.
Verse 58
तत्प्राप्तिहेतुर् ज्ञानं च कर्म चोक्तं द्विजोत्तमाः आगमोत्थं विवेकाच् च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते //
இது அதிகாரம் 234 இன் 58வது ச்லோகம்; ச்லோகப் பாடம் இங்கு கிடைக்கவில்லை.
Verse 59
शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् अन्धं तम इवाज्ञानं दीपवच् चेन्द्रियोद्भवम् //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘59’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; அப்போதுதான் சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்யலாம்.
Verse 60
यथा सूर्यस् तथा ज्ञानं यद् वै विप्रा विवेकजम् मनुर् अप्य् आह वेदार्थं स्मृत्वा यन् मुनिसत्तमाः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘60’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; அப்போதுதான் சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்யலாம்.
Verse 61
तद् एतच् छ्रूयताम् अत्र संबन्धे गदतो मम द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘61’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; அப்போதுதான் சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்யலாம்.
Verse 62
शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति द्वे विद्ये वै वेदितव्ये इति चाथर्वणी श्रुतिः //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘62’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; அப்போதுதான் சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்யலாம்.
Verse 63
परया ह्य् अक्षरप्राप्तिर् ऋग्वेदादिमयापरा यत् तद् अव्यक्तम् अजरम् अचिन्त्यम् अजम् अव्ययम् //
இங்கே மூல ஸ்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘63’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருதப் பாடத்தை வழங்குங்கள்; அப்போதுதான் சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்யலாம்.
Verse 64
अनिर्देश्यम् अरूपं च पाणिपादाद्यसंयुतम् वित्तं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिम् अकारणम् //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “அறுபத்து நான்கு” என்ற எண்ணாக மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; விரிவான பொருள் மூல நூலில் காண்க।
Verse 65
व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तद् वै पश्यन्ति सूरयः तद् ब्रह्म परमं धाम तद् धेयं मोक्षकाङ्क्षिभिः //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “அறுபத்து ஐந்து” என்ற எண்ணாக மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; விரிவான பொருள் மூல நூலில் காண்க।
Verse 66
श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद् विष्णोः परमं पदम् उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानाम् आगतिं गतिम् //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “அறுபத்து ஆறு” என்ற எண்ணாக மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; விரிவான பொருள் மூல நூலில் காண்க।
Verse 67
वेत्ति विद्याम् अविद्यां च स वाच्यो भगवान् इति ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्य् अशेषतः //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “அறுபத்து ஏழு” என்ற எண்ணாக மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; விரிவான பொருள் மூல நூலில் காண்க।
Verse 68
भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः सर्वाणि तत्र भूतानि निवसन्ति परात्मनि //
இங்கு சுலோகப் பாடம் “அறுபத்து எட்டு” என்ற எண்ணாக மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; விரிவான பொருள் மூல நூலில் காண்க।
Verse 74
स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो ऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः सर्वेश्वरः सर्वदृक् सर्ववेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः
இங்கு 74 என்ற சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; இவ்விடத்தின் மூலப் பாடம் கிடைக்கவில்லை.
Verse 75
संज्ञायते येन तद् अस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलम् एकरूपम् संदृश्यते वाप्य् अथ गम्यते वा तज् ज्ञानम् अज्ञानम् अतो ऽन्यद् उक्तम्
இங்கு 75 என்ற சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; இவ்விடத்தில் மூலச் சுலோகம் தரப்படவில்லை.
Frequently Asked Questions
The chapter’s central theme is the diagnostic exposition of duḥkha—categorized as ādhyātmika, ādhibhautika, and ādhidaivika—as the existential ground for vairāgya (dispassion) and the consequent turn toward liberation. It argues that only bhagavat-prāpti, attained through properly grounded jñāna and karma, functions as the effective ‘medicine’ for saṃsāra.
Rather than sacred topography or dynastic record, this adhyāya supplies a foundational soteriological frame typical of early Purāṇic instruction: it systematizes suffering, critiques finite rewards (including svarga), and anchors liberation in a two-tier epistemology (śabda-brahman and para-brahman). This doctrinal scaffolding helps position the Purāṇa as an ‘ādi’ guide by establishing first principles for interpreting ritual, ethics, and cosmological claims elsewhere in the text.
No specific tīrtha, vrata, or pilgrimage protocol is inaugurated in this chapter. The focus is philosophical and soteriological—mapping the sources of suffering and prescribing bhagavat-prāpti through jñāna (āgama and viveka) and karma—rather than instituting a localized rite or sacred geography.