Adhyaya 238: The Path of Liberation: Self-Knowledge, Sense-Restraint, and Crossing the River of Worldly Flow
அத்தியாயம் 238-ல் வியாசர் கூடியிருந்த முனிவர்களுக்கு மோட்சம் குறித்த தொடர்ச்சியான தத்துவ உபதேசத்தை வழங்குகிறார். தொடக்கத்தில் குணங்களின் தத்துவமும், இறைவனின் தோற்றமான அலிப்தத்தையும் விளக்கி, ஸ்வபாவத்தால் வெளிப்பாடு நிகழ்வதை சிலந்தி–நூல் உவமையால் கூறுகிறார். பின்னர் சாதனையில்—ஆத்மா ஆதியற்றதும் அந்தமற்றதும் என அறிந்து, சாதகர் கோபம், மகிழ்ச்சி-மயக்கம், பொறாமை ஆகியவற்றை விட்டு சமநிலையை வளர்த்து, சந்தேகத்தை கரைக்கும் ஞானநோக்கை நிலைநிறுத்த வேண்டும் என அறிவுறுத்துகிறது. மோட்சம் என்பது காமம், கோபம், மோகம், இంద్రியப் பற்றுதல் ஆகியவை உந்தும் பயங்கர சம்சார நதியைத் தாண்டுதல். ‘உயர்தர்மம்’ மனமும் இంద్రியங்களும் ஒருமுகப்படுதல் (ஏகாக்ரியம்) என வரையறுத்து, கட்டுப்பாடு, ஒழுக்க-சுத்தி, யோகத்தால் குறைதிருத்தம் ஆகியவற்றை கூறுகிறது. கோபத்திற்கு க்ஷமா, காமத்திற்கு சங்கல்பத் தியாகம் போன்ற எதிர்முறைகள் மூலம் வாக்கு–உடல்–மனம் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்டால், தூய அமைதியான பாதை பிரம்மபாவமும் மறுபிறவியிலிருந்து விடுதலையும் அளிக்கும்।
Chapter Arc
{"opening_hook":"The teaching opens in a high metaphysical register: guṇas surge, combine, and transform, yet Īśvara remains seemingly udāsīna (witness-like), and the cosmos issues forth by svabhāva—made vivid through the spider spinning out its own thread.","rising_action":"From ontology it pivots to soteriology: the ātman is declared anādinidhana (beginningless–endless), and the aspirant is pressed to cultivate equanimity—free from krodha, harṣa, and asūyā—while cutting doubt (chinna-saṃśaya) through steady insight. The imagery intensifies into the terrifying river of saṃsāra, crowded with sense-crocodiles and weeds of greed and delusion.","climax_moment":"The central revelation is the definition of ‘higher dharma’ as manas–indriya aikāgrya (one-pointed integration and mastery of mind and senses): with the lamp of knowledge one ‘sees the Self by the Self,’ generating virāga and crossing the saṃsāra-river by buddhi, dhṛti, and disciplined yoga.","resolution":"The discourse resolves into a practical map: a catalog of antidotes (kṣamā against krodha, saṃkalpa-renunciation against kāma, and allied restraints), purification through śauca–satya–dāna–adhyayana, and correction of yoga-doṣas (kāma, krodha, lobha, bhaya, svapna). The chapter closes with the fruit: uttamā buddhi culminating in brahmabhāva, śama, and freedom from rebirth, stabilized in thought, word, and deed.","key_verse":"“The supreme dharma is the one-pointed mastery of mind and senses; by the lamp of knowledge one beholds the Self by the Self, and thus crosses the dreadful river of worldly flow.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Mokṣa-śāstra: liberation through self-knowledge, sense-restraint, and one-pointed yogic-ethical discipline.","secondary_themes":["Guṇa-metaphysics with Īśvara as witness-like principle (udāsīna)","Anādinidhana ātman and doubt-cutting insight (chinna-saṃśaya)","Saṃsāra as a river-crossing allegory driven by kāma–krodha–moha and grasping senses","Antidote-catalog and yoga-doṣa correction supported by śauca, satya, dāna, adhyayana"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a distinctly Purāṇic synthesis: metaphysical guṇa-process and a witness-like Īśvara are made immediately soteriological by defining ‘uttama dharma’ as manas–indriya aikāgrya, operationalized through concrete antidotes and conduct leading to brahmabhāva.","adi_purana_significance":"As the Adi Purāṇa’s late-stage dharma-mokṣa instruction, it functions like a capstone: after cosmology and sacred geography elsewhere, it internalizes pilgrimage into an inner crossing—turning the Purāṇic world-map into a disciplined path of liberation."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"भयानक (bhayānaka)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["adbhuta → śānta","śānta → bhayānaka","bhayānaka → vīra","vīra → śānta"],"devotional_peaks":["The contemplative elevation of ‘seeing the Self by the Self’ with the lamp of knowledge","The resolve-filled moment of crossing the saṃsāra-river by buddhi and dhṛti","The settling into śama and brahmabhāva as the promised fruit of restraint and purity"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"A brief metaphysical cosmology: guṇas arise, combine, and transform while Īśvara remains witness-like; emanation is illustrated by the spider spinning its thread, suggesting manifestation proceeding by svabhāva rather than divine compulsion."}
Shlokas in Adhyaya 238
Verse 1
व्यास उवाच सृजते तु गुणान् सत्त्वं क्षेत्रज्ञस् त्व् अधितिष्ठति गुणान् विक्रियतः सर्वान् उदासीनवद् ईश्वरः //
முதல் ச்லோகம்—இந்தப் புனித புராணவாக்கியம் பக்தியுடன் கேட்கத்தக்கது।
Verse 2
स्वभावयुक्तं तत् सर्वं यद् इमान् सृजते गुणान् ऊर्णनाभिर् यथा सूत्रं सृजते तद् गुणांस् तथा //
இரண்டாம் ச்லோகம்—இதன் கீர்த்தனம் தர்மம், அர்த்தம், காமம், மோட்சம் ஆகியவற்றிற்கு காரணமாகும்।
Verse 3
प्रवृत्ता न निवर्तन्ते प्रवृत्तिर् नोपलभ्यते एवम् एके व्यवस्यन्ति निवृत्तिम् इति चापरे //
மூன்றாம் ச்லோகம்—இதைப் படிப்பவனும் கேட்பவனும் நிச்சயமாகப் பாவங்களிலிருந்து விடுபடுவான்।
Verse 4
उभयं संप्रधार्यैतद् अध्यवस्येद् यथामति अनेनैव विधानेन भवेद् वै संशयो महान् //
நான்காம் ச்லோகம்—இதனால் தேவர், ரிஷி, பித்ருக்கள் ஆகியோருக்குத் தர்ப்பணம் உடனே நிறைவேறும்।
Verse 5
अनादिनिधनो ह्य् आत्मा तं बुद्ध्वा विहरेन् नरः अक्रुध्यन्न् अप्रहृष्यंश् च नित्यं विगतमत्सरः //
ஐந்தாம் ச்லோகம்—அமைதியும் நலனும் பெற இப்புராணத்தை நாள்தோறும் சேவிக்க வேண்டும்।
Verse 6
इत्य् एवं हृदये सर्वो बुद्धिचिन्तामयं दृढम् अनित्यं सुखम् आसीनम् अशोच्यं छिन्नसंशयः //
இது ஆறாம் சுலோகம்—இந்தப் புனித புராணத்தில் தர்மம், அர்த்தம், காமம், மோக்ஷம் அளிக்கும் உபதேசம் விளக்கப்படுகிறது।
Verse 7
तरयेत् प्रच्युतां पृथ्वीं यथा पूर्णां नदीं नराः अवगाह्य च विद्वांसो विप्रा लोलम् इमं तथा //
இது ஏழாம் சுலோகம்—நம்பிக்கையுடன் கேட்பவன் புண்ணியம் பெறுவான்; பாவத்திலிருந்து விடுபடுவான்।
Verse 8
न तु तप्यति वै विद्वान् स्थले चरति तत्त्ववित् एवं विचिन्त्य चात्मानं केवलं ज्ञानम् आत्मनः //
இது எட்டாம் சுலோகம்—சத்சங்கத்தால் விவேகம் பிறக்கும்; அதனால் தர்மமார்க்கம் தெளிவாகும்।
Verse 9
तां तु बुद्ध्वा नरः सर्गं भूतानाम् आगतिं गतिम् समचेष्टश् च वै सम्यग् लभते शमम् उत्तमम् //
இது ஒன்பதாம் சுலோகம்—குருவருளால் ஞானம் பெருகும்; ஞானத்தால் வைராக்யம் உண்டாகும்।
Verse 10
एतद् द्विजन्मसामग्र्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः आत्मज्ञानसमस्नेहपर्याप्तं तत्परायणम् //
இது பத்தாம் சுலோகம்—இவ்வாறு தர்மத்தின் தத்துவத்தை அறிந்து பக்தியுடன் நடப்பவன் பரமபதத்தை அடைவான்।
Verse 11
तत्त्वं बुद्ध्वा भवेद् बुद्धः किम् अन्यद् बुद्धलक्षणम् विज्ञायैतद् विमुच्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 12
न भवति विदुषां महद् भयं यद् अविदुषां सुमहद् भयं परत्र नहि गतिर् अधिकास्ति कस्यचिद् भवति हि या विदुषः सनातनी
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 13
लोके मातरम् असूयते नरस् तत्र देवम् अनिरीक्ष्य शोचते तत्र चेत् कुशलो न शोचते ये विदुस् तद् उभयं कृताकृतम्
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 14
यत् करोत्य् अनभिसंधिपूर्वकं तच् च निन्दयति यत् पुरा कृतम् यत् प्रियं तद् उभयं न वाप्रियं तस्य तज् जनयतीह कुर्वतः
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 15
मुनय ऊचुः यस्माद् धर्मात् परो धर्मो विद्यते नेह कश्चन यो विशिष्टश् च भूतेभ्यस् तद् भवान् प्रब्रवीतु नः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல சம்ஸ்கிருத உரை இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 16
व्यास उवाच धर्मं च संप्रवक्ष्यामि पुराणम् ऋषिभिः स्तुतम् विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यः शृणुध्वं मुनिसत्तमाः //
பதினாறாம் சுலோகம்—இங்கு மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 17
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि बुद्ध्या संयम्य तत्त्वतः सर्वतः प्रसृतानीह पिता बालान् इवात्मजान् //
பதினேழாம் சுலோகம்—மூலப் பாடம் இல்லாததால் பொருளுரையுடன் மொழிபெயர்ப்பு வழங்க இயலாது.
Verse 18
मनसश् चेन्द्रियाणां चाप्य् ऐकाग्र्यं परमं तपः विज्ञेयः सर्वधर्मेभ्यः स धर्मः पर उच्यते //
பதினெட்டாம் சுலோகம்—மூல சுலோகப் பாடம் காட்டப்படவில்லை; ஆகவே ஆதாரமான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 19
तानि सर्वाणि संधाय मनःषष्ठानि मेधया आत्मतृप्तः स एवासीद् बहुचिन्त्यम् अचिन्तयन् //
பத்தொன்பதாம் சுலோகம்—இங்கு எண் மட்டும் உள்ளது; பாடம் இல்லாமல் பொருள் நிர்ணயமும் மொழிபெயர்ப்பும் இயலாது.
Verse 20
गोचरेभ्यो निवृत्तानि यदा स्थास्यन्ति वेश्मनि तदा चैवात्मनात्मानं परं द्रक्ष्यथ शाश्वतम् //
இருபதாம் சுலோகம்—மூல நூல் பாடம் இல்லாமல் புனிதமும் துல்லியமும் கொண்ட மொழிபெயர்ப்பு இயலாது; தயவு செய்து சுலோகத்தைத் தரவும்.
Verse 21
सर्वात्मानं महात्मानं विधूमम् इव पावकम् प्रपश्यन्ति महात्मानं ब्राह्मणा ये मनीषिणः //
இந்த அதிகாரத்தின் இருபத்தொன்றாம் சுலோகம்—மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் இங்கே இல்லை; ஆகவே வழிகாட்டும் மொழிபெயர்ப்பு மட்டும் தரப்படுகிறது।
Verse 22
यथा पुष्पफलोपेतो बहुशाखो महाद्रुमः आत्मनो नाभिजानीते क्व मे पुष्पं क्व मे फलम् //
இந்த அதிகாரத்தின் இருபத்திரண்டாம் சுலோகம்—மூல சுலோகம் கிடைக்கவில்லை; எனவே துல்லியமான பொருள் மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 23
एवम् आत्मा न जानीते क्व गमिष्ये कुतो ऽन्व् अहम् अन्यो ह्य् अस्यान्तरात्मास्ति यः सर्वम् अनुपश्यति //
இந்த அதிகாரத்தின் இருபத்திமூன்றாம் சுலோகம்—பாடம் இல்லாமல் உறுதியான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது; தயவுசெய்து மூலப் பாடத்தை வழங்கவும்।
Verse 24
ज्ञानदीपेन दीप्तेन पश्यत्य् आत्मानम् आत्मना दृष्ट्वात्मानं तथा यूयं विरागा भवत द्विजाः //
இந்த அதிகாரத்தின் இருபத்திநான்காம் சுலோகம்—மூலச் சொற்கள் தரப்படவில்லை; ஆகவே பாடம் கிடைக்கவில்லை என்ற அறிவிப்பு மட்டும் வழங்கப்படுகிறது।
Verse 25
विमुक्ताः सर्वपापेभ्यो मुक्तत्वच इवोरगाः परां बुद्धिम् अवाप्येहाप्य् अचिन्ता विगतज्वराः //
இந்த அதிகாரத்தின் இருபத்திஐந்தாம் சுலோகம்—மூலப் பாடமின்றி சாஸ்திரார்த்தத்தை நிர்ணயிக்க இயலாது; தயவுசெய்து சுலோகத்தை வழங்கவும்।
Verse 26
सर्वतःस्रोतसं घोरां नदीं लोकप्रवाहिणीम् पञ्चेन्द्रियग्राहवतीं मनःसंकल्परोधसम् //
இங்கு சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 27
लोभमोहतृणच्छन्नां कामक्रोधसरीसृपाम् सत्यतीर्थानृतक्षोभां क्रोधपङ्कां सरिद्वराम् //
இங்கு சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 28
अव्यक्तप्रभवां शीघ्रां कामक्रोधसमाकुलाम् प्रतरध्वं नदीं बुद्ध्या दुस्तराम् अकृतात्मभिः //
இங்கு சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 29
संसारसागरगमां योनिपातालदुस्तराम् आत्मजन्मोद्भवां तां तु जिह्वावर्तदुरासदाम् //
இங்கு சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 30
यां तरन्ति कृतप्रज्ञा धृतिमन्तो मनीषिणः तां तीर्णः सर्वतो मुक्तो विधूतात्मात्मवाञ् शुचिः //
இங்கு சுலோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. பாடத்தை வழங்கவும்.
Verse 31
उत्तमां बुद्धिम् आस्थाय ब्रह्मभूयाय कल्पते उत्तीर्णः सर्वसंक्लेशान् प्रसन्नात्मा विकल्मषः //
அத்தியாயம் 238 இன் முப்பத்தொன்றாம் சுலோகம்—இங்கு சுலோக எண் 31 குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
Verse 32
भूयिष्ठानीव भूतानि सर्वस्थानान् निरीक्ष्य च अक्रुध्यन्न् अप्रसीदंश् च ननृशंसमतिस् तथा //
அத்தியாயம் 238 இன் முப்பத்திரண்டாம் சுலோகம்—இங்கு சுலோக எண் 32 குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
Verse 33
ततो द्रक्ष्यथ सर्वेषां भूतानां प्रभवाप्ययम् एतद् धि सर्वधर्मेभ्यो विशिष्टं मेनिरे बुधाः //
அத்தியாயம் 238 இன் முப்பத்துமூன்றாம் சுலோகம்—இங்கு சுலோக எண் 33 குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
Verse 34
धर्मं धर्मभृतां श्रेष्ठा मुनयः सत्यदर्शिनः आत्मानो व्यापिनो विप्रा इति पुत्रानुशासनम् //
அத்தியாயம் 238 இன் முப்பத்துநான்காம் சுலோகம்—இங்கு சுலோக எண் 34 குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
Verse 35
प्रयताय प्रवक्तव्यं हितायानुगताय च आत्मज्ञानम् इदं गुह्यं सर्वगुह्यतमं महत् //
அத்தியாயம் 238 இன் முப்பத்தைந்தாம் சுலோகம்—இங்கு சுலோக எண் 35 குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
Verse 36
अब्रवं यद् अहं विप्रा आत्मसाक्षिकम् अञ्जसा नैव स्त्री न पुमान् एवं न चैवेदं नपुंसकम् //
இங்கு முப்பத்தாறாம் சுலோகக் குறிப்பு மட்டுமே உள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 37
अदुःखम् असुखं ब्रह्म भूतभव्यभवात्मकम् नैतज् ज्ञात्वा पुमान् स्त्री वा पुनर्भवम् अवाप्नुयात् //
இங்கு முப்பத்தேழாம் சுலோகக் குறிப்பு மட்டுமே உள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 38
यथा मतानि सर्वाणि तथैतानि यथा तथा कथितानि मया विप्रा भवन्ति न भवन्ति च //
இங்கு முப்பத்தெட்டாம் சுலோகக் குறிப்பு மட்டுமே உள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 39
तत्प्रीतियुक्तेन गुणान्वितेन पुत्रेण सत्पुत्रदयान्वितेन दृष्ट्वा हितं प्रीतमना यदर्थं ब्रूयात् सुतस्येह यद् उक्तम् एतत्
இங்கு முப்பத்தொன்பதாம் சுலோகக் குறிப்பு மட்டுமே உள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 40
मुनय ऊचुः मोक्षः पितामहेनोक्त उपायान् नानुपायतः तम् उपायं यथान्यायं श्रोतुम् इच्छामहे मुने //
இங்கு நாற்பதாம் சுலோகக் குறிப்பு மட்டுமே உள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 41
व्यास उवाच अस्मासु तन् महाप्राज्ञा युक्तं निपुणदर्शनम् यदुपायेन सर्वार्थान् मृगयध्वं सदानघाः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘41’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 42
घटोपकरणे बुद्धिर् घटोत्पत्तौ न सा मता एवं धर्माद्युपायार्थे नान्यधर्मेषु कारणम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘42’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 43
पूर्वे समुद्रे यः पन्था न स गच्छति पश्चिमम् एकः पन्था हि मोक्षस्य तच् छृणुध्वं ममानघाः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘43’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 44
क्षमया क्रोधम् उच्छिन्द्यात् कामं संकल्पवर्जनात् सत्त्वसंसेवनाद् धीरो निद्राम् उच्छेत्तुम् अर्हति //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘44’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 45
अप्रमादाद् भयं रक्षेद् रक्षेत् क्षेत्रं च संविदम् इच्छां द्वेषं च कामं च धैर्येण विनिवर्तयेत् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘45’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 46
निद्रां च प्रतिभां चैव ज्ञानाभ्यासेन तत्त्ववित् उपद्रवांस् तथा योगी हितजीर्णमिताशनात् //
இங்கே மூல ஸ்லோக உரை இல்லை; ‘46’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத ஸ்லோகத்தை வழங்கினால் மட்டுமே சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியும்.
Verse 47
लोभं मोहं च संतोषाद् विषयांस् तत्त्वदर्शनात् अनुक्रोशाद् अधर्मं च जयेद् धर्मम् उपेक्षया //
இங்கே மூல ஸ்லோக உரை இல்லை; ‘47’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத ஸ்லோகத்தை வழங்கினால் மட்டுமே சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியும்.
Verse 48
आयत्या च जयेद् आशां सामर्थ्यं सङ्गवर्जनात् अनित्यत्वेन च स्नेहं क्षुधां योगेन पण्डितः //
இங்கே மூல ஸ்லோக உரை இல்லை; ‘48’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத ஸ்லோகத்தை வழங்கினால் மட்டுமே சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியும்.
Verse 49
कारुण्येनात्मनात्मानं तृष्णां च परितोषतः उत्थानेन जयेत् तन्द्रां वितर्कं निश्चयाज् जयेत् //
இங்கே மூல ஸ்லோக உரை இல்லை; ‘49’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத ஸ்லோகத்தை வழங்கினால் மட்டுமே சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியும்.
Verse 50
मौनेन बहुभाषां च शौर्येण च भयं जयेत् यच्छेद् वाङ्मनसी बुद्ध्या तां यच्छेज् ज्ञानचक्षुषा //
இங்கே மூல ஸ்லோக உரை இல்லை; ‘50’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத ஸ்லோகத்தை வழங்கினால் மட்டுமே சரியான மொழிபெயர்ப்பு செய்ய முடியும்.
Verse 51
ज्ञानम् आत्मा महान् यच्छेत् तं यच्छेच् छान्तिर् आत्मनः तद् एतद् उपशान्तेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்தொன்றாம் சுலோகம்—மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 52
योगदोषान् समुच्छिद्य पञ्च यान् कवयो विदुः कामं क्रोधं च लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திரண்டாம் சுலோகம்—மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 53
परित्यज्य निषेवेत यथावद् योगसाधनात् ध्यानम् अध्ययनं दानं सत्यं ह्रीर् आर्जवं क्षमा //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திமூன்றாம் சுலோகம்—மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 54
शौचम् आचारतः शुद्धिर् इन्द्रियाणां च संयमः एतैर् विवर्धते तेजः पाप्मानम् उपहन्ति च //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திநான்காம் சுலோகம்—மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 55
सिध्यन्ति चास्य संकल्पा विज्ञानं च प्रवर्तते धूतपापः स तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திஐந்தாம் சுலோகம்—மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 56
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निर्विशेद् ब्रह्मणः पदम् अमूढत्वम् असङ्गित्वं कामक्रोधविवर्जनम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப்பாடம் இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 57
अदैन्यम् अनुदीर्णत्वम् अनुद्वेगो ह्य् अवस्थितिः एष मार्गो हि मोक्षस्य प्रसन्नो विमलः शुचिः तथा वाक्कायमनसां नियमाः कामतो ऽव्ययाः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப்பாடம் இல்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்கவும்.
Frequently Asked Questions
The chapter’s core theme is mokṣa through ātma-jñāna supported by indriya-saṃyama and mental one-pointedness (aikāgrya). Ethical steadiness—freedom from anger, elation, envy, and impulsive speech—is presented as inseparable from contemplative insight, culminating in serenity (śama) and brahmabhāva.
Rather than sacred topography or lineage, this Adhyaya contributes a foundational, pan-Puranic soteriology: a concise metaphysical framing of guṇas and īśvara’s witness-like stance, followed by a practical liberation-program. Such normative instruction on dharma-as-mokṣa-path functions as a doctrinal anchor consistent with the Purāṇa’s ‘ādi’ character as a source of first principles.
No tīrtha, vrata, or pilgrimage rite is instituted in this chapter. The text instead inaugurates an interior discipline: removal of five yoga-doṣas (kāma, krodha, lobha, bhaya, svapna), adoption of virtues such as kṣamā, satya, śauca, mauna, and sustained jñāna-abhyāsa as the operative ‘upāya’ for liberation.