Adhyaya 236: Sāṃkhya–Yoga on the Great Self: Sense-Control, Inner Vision, and Liberation
அத்தியாயம் 236-ல் முனிவர்கள் வியாசரின் வாக்கை அமுதமெனப் போற்றி, மோட்சத்திற்கு நேரடி சாதனங்களான யோகம் மற்றும் சாங்க்யம் குறித்து விரிவாகக் கேட்கிறார்கள். வியாசர்—ஞானம்‑தபஸ், இந்திரியக் கட்டுப்பாடு, முழு வைராக்யம்/சர்வசன்னியாசம் என்ற மூன்றும் இன்றி சாதனை நிறைவேறாது என்கிறார். பின்னர் மகாபூதங்களால் உடல் அமைப்பு, இந்திரிய கருவிகள், மனம் மூலம் இந்திரிய ஆட்சி, இதயத்தில் அமர்ந்துள்ள பூதாத்மத் தத்துவம் ஆகியவை விளக்கப்படுகின்றன. மகாத்மா சாதாரண இந்திரியப் புலனுக்கு உரியதல்ல; சுத்தமான ‘ஒளிவிட்ட’ மனத்தால் மட்டுமே வெளிப்படும்; சப்த‑ஸ்பரிச‑ரூப‑ரச‑கந்தங்களைத் தாண்டியது. உண்மையறிந்தோர் எல்லா உயிர்களிலும் ஒரே ஆத்மாவைக் காண்கிறார்கள். இறுதியில் காமம், கோபம், லோபம், பயம், ஸ்வப்னம் என்ற ஐந்து குறைகளை வென்று, ஸம்யமம், சமநிலை, தனிமை, மிதாஹாரம், ஒருமுனைத் தியானம் மூலம் பிரஹ்மம் வெளிப்பட்டு ‘அனாவ்ருத்தி’ பாதையில் விடுதலை பெறுதல் கூறப்படுகிறது.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Naimiṣāraṇya’s sages, tasting Vyāsa’s words as “nectar,” press him for a decisive, liberation-giving account of Sāṃkhya and Yoga—direct means (sākṣāt-sādhana) rather than mere theory.","rising_action":"Vyāsa tightens the soteriological demand: no attainment without the triad—(1) jñāna joined to tapas, (2) indriya-nigraha (sense-restraint), and (3) sarva-sannyāsa (total relinquishment). He then anatomizes embodied life via mahābhūtas, sense-gates, and their deities, showing how mind rules the indriyas and how the inner principle (bhūtātman) abides in the heart as the pivot of experience.","climax_moment":"The epistemic turn: the Mahān Ātman/Brahman is not an object for eye or other senses—beyond sound, touch, form, taste, and smell—yet becomes evident to a purified, “kindled/illumined” mind. From this arises samadarśitā: the knower sees one Self equally in brāhmaṇa, cow, elephant, dog, and outcaste.","resolution":"Practical Yoga is prescribed: conquer five yogadoṣas (kāma, krodha, lobha, bhaya, svapna), cultivate solitude (giri-śṛṅga, caitya, vṛkṣamūla), moderated diet and speech, equanimity in gain/loss and praise/blame, and sustained one-pointedness. With senses withdrawn into mind and mind into the heart, Brahman manifests; the yogin attains akṣara-sāmyatā and the “non-returning” course.","key_verse":"Teaching (paraphrase): “That Great Self is not grasped by the senses—neither by sound, touch, form, taste, nor smell; when the mind is purified and made luminous, the imperishable Brahman becomes manifest within.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Mokṣa-sādhana through Sāṃkhya–Yoga: inner governance of senses and mind culminating in Brahman-realization.","secondary_themes":["Embodiment as a microcosm: mahābhūtas, indriyas, mind, and the heart-seated inner principle","Non-sensory epistemology: the Self is revealed by a purified, illumined mind","Samadarśitā and ethical universalism grounded in one pervasive Self","Yogic obstacles (kāma, krodha, lobha, bhaya, svapna) and the protocol of solitude, moderation, and one-pointedness"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a Purāṇic synthesis: metaphysical non-duality in vision (one Mahān Ātman pervading all) expressed through disciplined Yoga and renunciant ethics, making liberation depend on inner restraint rather than ritual power alone.","adi_purana_significance":"As the Adi Purāṇa’s late-stage teaching, it supplies a capstone soteriology—showing that the Purāṇa’s cosmology and deity-mappings ultimately aim at interior realization and non-returning liberation."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"शान्त (shanta)","closing_rasa":"शान्त (shanta)","rasa_transitions":["adbhuta → जिज्ञासा/बुद्धि-दीप्ति (within adbhuta) → शान्त","शान्त → वीर (discipline against doṣas) → शान्त"],"devotional_peaks":["Sages’ reverent delight in Vyāsa’s ‘nectar-speech’ as a liberating revelation","The moment the Self is declared beyond the five sense-objects, knowable only by a luminous mind","Samadarśin vision: equal Self in brāhmaṇa, cow, elephant, dog, and outcaste","The ‘manifestation of Brahman’ after sustained one-pointedness and withdrawal of senses"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["गिरिशृङ्ग (giriśṛṅga)","चैत्य (caitya)","वृक्षमूल (vṛkṣamūla)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Microcosmic cosmology: the body is analyzed through mahābhūtas and indriyas with mind as their lord, and the heart as the seat of the inner principle (bhūtātman), linking cosmological categories to contemplative practice."}
Shlokas in Adhyaya 236
Verse 1
मुनय ऊचुः तव वक्त्राब्धिसंभूतम् अमृतं वाङ्मयं मुने पिबतां नो द्विजश्रेष्ठ न तृप्तिर् इह दृश्यते //
இங்கு 236ஆம் அதிகாரம் தொடங்குகிறது; 1ஆம் செய்யுள் எண் உள்ளது, ஆனால் மூலப் பாடம் இல்லை।
Verse 2
तस्माद् योगं मुने ब्रूहि विस्तरेण विमुक्तिदम् सांख्यं च द्विपदां श्रेष्ठ श्रोतुम् इच्छामहे वयम् //
இங்கு 2ஆம் செய்யுள் எண் மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; மூல செய்யுள் இல்லை।
Verse 3
प्रज्ञावाञ् श्रोत्रियो यज्वा ख्यातः प्राज्ञो ऽनसूयकः सत्यधर्ममतिर् ब्रह्मन् कथं ब्रह्माधिगच्छति //
இங்கு 3ஆம் செய்யுள் எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூலப் பாடம் இல்லாததால் துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது।
Verse 4
तपसा ब्रह्मचर्येण सर्वत्यागेन मेधया सांख्ये वा यदि वा योग एतत् पृष्टो वदस्व नः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல உரை இல்லை; “4” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 5
मनसश् चेन्द्रियाणां च यथैकाग्र्यम् अवाप्यते येनोपायेन पुरुषस् तत् त्वं व्याख्यातुम् अर्हसि //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல உரை இல்லை; “5” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 6
व्यास उवाच नान्यत्र ज्ञानतपसोर् नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् नान्यत्र सर्वसंत्यागात् सिद्धिं विन्दति कश्चन //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல உரை இல்லை; “6” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 7
महाभूतानि सर्वाणि पूर्वसृष्टिः स्वयंभुवः भूयिष्ठं प्राणभृद्ग्रामे निविष्टानि शरीरिषु //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல உரை இல்லை; “7” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 8
भूमेर् देहो जलात् स्नेहो ज्योतिषश् चक्षुषी स्मृते प्राणापानाश्रयो वायुः कोष्ठाआकाशं शरीरिणाम् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூல உரை இல்லை; “8” என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 9
क्रान्तौ विष्णुर् बले शक्रः कोष्ठे ऽग्निर् भोक्तुम् इच्छति कर्णयोः प्रदिशः श्रोत्रे जिह्वायां वाक् सरस्वती //
இங்கு ‘9’ என்ற சுலோக எண் மட்டும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது; மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 10
कर्णौ त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी दश तानीन्द्रियोक्तानि द्वाराण्य् आहारसिद्धये //
இங்கு ‘10’ என்ற சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சுலோகம் கிடைக்கவில்லை.
Verse 11
शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसं गन्धं च पञ्चमम् इन्द्रियार्थान् पृथग् विद्याद् इन्द्रियेभ्यस् तु नित्यदा //
இங்கு ‘11’ என்ற சுலோக எண்; பாடம் வழங்கப்படவில்லை.
Verse 12
इन्द्रियाणि मनो युङ्क्ते अवश्यान् इव राजिनः मनश् चापि सदा युङ्क्ते भूतात्मा हृदयाश्रितः //
இங்கு ‘12’ என்ற சுலோக எண்; மூல உரை கிடைக்கவில்லை.
Verse 13
इन्द्रियाणां तथैवैषां सर्वेषाम् ईश्वरं मनः नियमे च विसर्गे च भूतात्मा मनसस् तथा //
இங்கு ‘13’ என்ற சுலோக எண் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 14
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश् च स्वभावश् चेतना मनः प्राणापानौ च जीवश् च नित्यं देहेषु देहिनाम् //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. ச்லோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 15
आश्रयो नास्ति सत्त्वस्य गुणशब्दो न चेतनाः सत्त्वं हि तेजः सृजति न गुणान् वै कथंचन //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. ச்லோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 16
एवं सप्तदशं देहं वृतं षोडशभिर् गुणैः मनीषी मनसा विप्राः पश्यत्य् आत्मानम् आत्मनि //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. ச்லோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 17
न ह्य् अयं चक्षुषा दृश्यो न च सर्वैर् अपीन्द्रियैः मनसा तु प्रदीप्तेन महान् आत्मा प्रकाशते //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. ச்லோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 18
अशब्दस्पर्शरूपं तच् चारसागन्धम् अव्ययम् अशरीरं शरीरे स्वे निरीक्षेत निरिन्द्रियम् //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. ச்லோகத்தை வழங்கவும்.
Verse 24
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतहितस्य च देवापि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை; “24” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தைத் தரவும், பின்னர் மொழிபெயர்க்கலாம்.
Verse 25
शकुन्तानाम् इवाकाशे मत्स्यानाम् इव चोदके यथा गतिर् न दृश्येत तथा ज्ञानविदां गतिः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை; “25” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தைத் தரவும், பின்னர் மொழிபெயர்க்கலாம்.
Verse 26
कालः पचति भूतानि सर्वाण्य् एवात्मनात्मनि यस्मिंस् तु पच्यते कालस् तन् न वेदेह कश्चन //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை; “26” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தைத் தரவும், பின்னர் மொழிபெயர்க்கலாம்.
Verse 27
न तद् ऊर्ध्वं न तिर्यक् च नाधो न च पुनः पुनः न मध्ये प्रतिगृह्णीते नैव किंचिन् न कश्चन //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை; “27” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தைத் தரவும், பின்னர் மொழிபெயர்க்கலாம்.
Verse 28
सर्वे तत्स्था इमे लोका बाह्यम् एषां न किंचन यद्य् अप्य् अग्रे समागच्छेद् यथा बाणो गुणच्युतः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் இல்லை; “28” என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து சமஸ்கிருத சுலோகத்தைத் தரவும், பின்னர் மொழிபெயர்க்கலாம்.
Verse 29
नैवान्तं कारणस्येयाद् यद्य् अपि स्यान् मनोजवः तस्मात् सूक्ष्मतरं नास्ति नास्ति स्थूलतरं तथा //
இங்கு 29ஆம் சுலோக எண் மட்டும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 30
सर्वतःपाणिपादं तत् सर्वतोक्षिशिरोमुखम् सर्वतःश्रुतिमल् लोके सर्वम् आवृत्य तिष्ठति //
இங்கு 30ஆம் சுலோக எண் மட்டும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 31
तद् एवाणोर् अणुतरं तन् महद्भ्यो महत्तरम् तद् अन्तः सर्वभूतानां ध्रुवं तिष्ठन् न दृश्यते //
இங்கு 31ஆம் சுலோக எண் மட்டும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 32
अक्षरं च क्षरं चैव द्वेधा भावो ऽयम् आत्मनः क्षरः सर्वेषु भूतेषु दिव्यं त्व् अमृतम् अक्षरम् //
இங்கு 32ஆம் சுலோக எண் மட்டும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 33
नवद्वारं पुरं कृत्वा हंसो हि नियतो वशी ईदृशः सर्वभूतस्य स्थावरस्य चरस्य च //
இங்கு 33ஆம் சுலோக எண் மட்டும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; மூல சம்ஸ்கிருதப் பாடம் தரப்படவில்லை.
Verse 34
हानेनाभिविकल्पानां नराणां संचयेन च शरीराणाम् अजस्याहुर् हंसत्वं पारदर्शिनः //
இந்த அதிகாரத்தின் முப்பத்துநான்காம் ச்லோகம் புனிதமான பொருளை அளிப்பதாகக் கருதப்படுகிறது।
Verse 35
हंसोक्तं च क्षरं चैव कूटस्थं यत् तद् अक्षरम् तद् विद्वान् अक्षरं प्राप्य जहाति प्राणजन्मनी //
இந்த அதிகாரத்தின் முப்பத்திஐந்தாம் ச்லோகம் தர்மமும் பொருளும் வளரச் செய்கிறது।
Verse 36
व्यास उवाच भवतां पृच्छतां विप्रा यथावद् इह तत्त्वतः सांख्यं ज्ञानेन संयुक्तं यद् एतत् कीर्तितं मया //
இந்த அதிகாரத்தின் முப்பத்தாறாம் ச்லோகம் கேட்பதாலேயே புண்ணியம் தருவதாகும்।
Verse 37
योगकृत्यं तु भो विप्राः कीर्तयिष्याम्य् अतः परम् एकत्वं बुद्धिमनसोर् इन्द्रियाणां च सर्वशः //
இந்த அதிகாரத்தின் முப்பத்தேழாம் ச்லோகம் ஞானத் தீபத்தை ஒளிரச் செய்கிறது।
Verse 38
आत्मनो व्यापिनो ज्ञानं ज्ञानम् एतद् अनुत्तमम् तद् एतद् उपशान्तेन दान्तेनाध्यात्मशीलिना //
இந்த அதிகாரத்தின் முப்பத்தெட்டாம் ச்லோகம் அமைதியும் இன்பமும் அளிக்கிறது।
Verse 39
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा योगदोषान् समुच्छिद्य पञ्च यान् कवयो विदुः //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து ச்லோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 40
कामं क्रोधं च लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து ச்லோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 41
सत्त्वसंसेवनाद् धीरो निद्राम् उच्छेत्तुम् अर्हति धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत् पाणिपादं च चक्षुषा //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து ச்லோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 42
चक्षुः श्रोत्रं च मनसा मनो वाचं च कर्मणा अप्रमादाद् भयं जह्याद् दम्भं प्राज्ञोपसेवनात् //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து ச்லோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 43
एवम् एतान् योगदोषाञ् जयेन् नित्यम् अतन्द्रितः अग्नींश् च ब्राह्मणांश् चाथ देवताः प्रणमेत् सदा //
இந்த ச்லோகத்தின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் வழங்கப்படவில்லை; ஆகவே துல்லிய மொழிபெயர்ப்பு இயலாது. தயவு செய்து ச்லோகத்தை அளிக்கவும்.
Verse 44
वर्जयेद् उद्धतां वाचं हिंसायुक्तां मनोनुगाम् ब्रह्मतेजोमयं शुक्रं यस्य सर्वम् इदं जगत् //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘44’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 45
एतस्य भूतभूतस्य दृष्टं स्थावरजङ्गमम् ध्यानम् अध्ययनं दानं सत्यं ह्रीर् आर्जवं क्षमा //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘45’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 46
शौचं चैवात्मनः शुद्धिर् इन्द्रियाणां च निग्रहः एतैर् विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘46’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 47
समः सर्वेषु भूतेषु लभ्यालभ्येन वर्तयन् धूतपाप्मा तु तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘47’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 48
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निषेवेद् ब्रह्मणः पदम् मनसश् चेन्द्रियाणां च कृत्वैकाग्र्यं समाहितः //
இங்கே சுலோகத்தின் மூலப் பாடம் தரப்படவில்லை; ‘48’ என்ற எண் மட்டும் உள்ளது. தயவுசெய்து சம்ஸ்கிருத சுலோகத்தை வழங்குங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு செய்யப்படும்.
Verse 49
पूर्वरात्रे परार्धे च धारयेन् मन आत्मनः जन्तोः पञ्चेन्द्रियस्यास्य यद्य् एकं क्लिन्नम् इन्द्रियम् //
இங்கே மூல சமஸ்கிருத ச்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘49’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து ச்லோகப் பாடத்தை அனுப்புங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 50
ततो ऽस्य स्रवति प्रज्ञा गिरेः पादाद् इवोदकम् मनसः पूर्वम् आदद्यात् कूर्माणाम् इव मत्स्यहा //
இங்கே மூல சமஸ்கிருத ச்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘50’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து ச்லோகப் பாடத்தை அனுப்புங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 51
ततः श्रोत्रं ततश् चक्षुर् जिह्वा घ्राणं च योगवित् तत एतानि संयम्य मनसि स्थापयेद् यदि //
இங்கே மூல சமஸ்கிருத ச்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘51’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து ச்லோகப் பாடத்தை அனுப்புங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 52
तथैवापोह्य संकल्पान् मनो ह्य् आत्मनि धारयेत् पञ्चेन्द्रियाणि मनसि हृदि संस्थापयेद् यदि //
இங்கே மூல சமஸ்கிருத ச்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘52’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து ச்லோகப் பாடத்தை அனுப்புங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 53
यदैतान्य् अवतिष्ठन्ते मनःषष्ठानि चात्मनि प्रसीदन्ति च संस्थायां तदा ब्रह्म प्रकाशते //
இங்கே மூல சமஸ்கிருத ச்லோகம் தரப்படவில்லை; ‘53’ என்ற எண்ணே உள்ளது. தயவுசெய்து ச்லோகப் பாடத்தை அனுப்புங்கள்; பின்னர் உரிய மொழிபெயர்ப்பு தருகிறேன்.
Verse 54
विधूम इव दीप्तार्चिर् आदित्य इव दीप्तिमान् वैद्युतो ऽग्निर् इवाकाशे पश्यन्त्य् आत्मानम् आत्मनि //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்துநான்காம் ச்லோகம் (५४) இவ்வாறு குறிக்கப்படுகிறது.
Verse 55
सर्वं तत्र तु सर्वत्र व्यापकत्वाच् च दृश्यते तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்திஐந்தாம் ச்லோகம் (५५) இச்சொல்லெண்ணால் கணிக்கப்படுகிறது.
Verse 56
धृतिमन्तो महाप्राज्ञाः सर्वभूतहिते रताः एवं परिमितं कालम् आचरन् संशितव्रतः //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்தாறாம் ச்லோகம் (५६) இவ்வாறு நிர்ணயிக்கப்பட்டது.
Verse 57
आसीनो हि रहस्य् एको गच्छेद् अक्षरसाम्यताम् प्रमोहो भ्रम आवर्तो घ्राणं श्रवणदर्शने //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்தேழாம் ச்லோகம் (५७) இதே வரிசையில் உள்ளது.
Verse 58
अद्भुतानि रसः स्पर्शः शीतोष्णमारुताकृतिः प्रतिभान् उपसर्गाश् च प्रतिसंगृह्य योगतः //
இந்த அதிகாரத்தின் ஐம்பத்தெட்டாம் ச்லோகம் (५৮) நிறைவு வரிசையில் இவ்வாறு குறிக்கப்படுகிறது.
Verse 59
तांस् तत्त्वविद् अनादृत्य साम्येनैव निवर्तयेत् कुर्यात् परिचयं योगे त्रैलोक्ये नियतो मुनिः //
இந்த அதிகாரத்தின் 236.59 செய்யுளின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் இங்கு இல்லை; ஆகவே துல்லியமான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 60
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षमूलेषु योजयेत् संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव //
236ஆம் அதிகாரத்தின் 60ஆம் செய்யுளின் மூலப் பாடம் இல்லை; எனவே பொருள்மொழிபெயர்ப்பு வழங்க இயலாது.
Verse 61
एकाग्रं चिन्तयेन् नित्यं योगान् नोद्विजते मनः येनोपायेन शक्येत नियन्तुं चञ्चलं मनः //
236.61 செய்யுளின் மூல ஸம்ஸ்கிருதப் பாடம் கிடைக்கவில்லை; ஆகவே ஆதாரமான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 62
तत्र युक्तो निषेवेत न चैव विचलेत् ततः शून्यागाराणि चैकाग्रो निवासार्थम् उपक्रमेत् //
236.62 இன் மூலச் செய்யுள் இல்லாததால் அதன் தாத்பரியம் நிர்ணயிக்க முடியாது; எனவே மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 63
नातिव्रजेत् परं वाचा कर्मणा मनसापि वा उपेक्षको यताहारो लब्धालब्धसमो भवेत् //
236.63 இன் மூலப் பாடமின்றி மொழிபெயர்ப்பு கற்பனையாகிவிடும்; ஆகவே இங்கு வழங்க முடியாது.
Verse 64
यश् चैनम् अभिनन्देत यश् चैनम् अभिवादयेत् समस् तयोश् चाप्य् उभयोर् नाभिध्यायेच् छुभाशुभम् //
இங்கு அதிகாரம் 236 இன் சுலோகம் 64 குறிக்கப்படுகிறது; மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் இல்லாததால் மொழிபெயர்ப்பு தர இயலாது.
Verse 65
न प्रहृष्येत लाभेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् समः सर्वेषु भूतेषु सधर्मा मातरिश्वनः //
இங்கு அதிகாரம் 236 இன் சுலோகம் 65 குறிப்பிடப்படுகிறது; மூலப் பாடம் இல்லாததால் மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 66
एवं स्वस्थात्मनः साधोः सर्वत्र समदर्शिनः षण् मासान् नित्ययुक्तस्य शब्दब्रह्माभिवर्तते //
இங்கு அதிகாரம் 236 இன் சுலோகம் 66 சுட்டப்படுகிறது; மூல சமஸ்கிருதப் பாடம் கிடைக்காததால் மொழிபெயர்க்க இயலாது.
Verse 67
वेदनार्तान् परान् दृष्ट्वा समलोष्टाश्मकाञ्चनः एवं तु निरतो मार्गं विरमेन् न विमोहितः //
இங்கு அதிகாரம் 236 இன் சுலோகம் 67 கணக்கில் உள்ளது; மூலப் பாடம் இல்லாததால் மொழிபெயர்ப்பு சாத்தியமில்லை.
Verse 68
अपि वर्णावकृष्टस् तु नारी वा धर्मकाङ्क्षिणी ताव् अप्य् एतेन मार्गेण गच्छेतां परमां गतिम् //
இங்கு அதிகாரம் 236 இன் சுலோகம் 68 சுட்டப்படுகிறது; மூல சுலோகப் பாடம் தரப்படாததால் சரியான மொழிபெயர்ப்பு இயலாது.
Verse 69
अजं पुराणम् अजरं सनातनं यम् इन्द्रियातिगम् अगोचरं द्विजाः अवेक्ष्य चेमां परमेष्ठिसाम्यतां प्रयान्त्य् अनावृत्तिगतिं मनीषिणः
இது புராணத்தில் கூறப்பட்ட புனித வாக்கு; பரம தர்மமும் மோட்சமும் அளிப்பது. பக்தியுடன் படித்து கேட்போரின் புண்ணியம் நாள்தோறும் பெருகும்.
Frequently Asked Questions
The chapter’s central pivot is liberation through disciplined interiority: mastery of mind and senses (indriya-nigraha), supported by knowledge and austerity, and completed by renunciation. Ethically, this culminates in samadarśana—equal vision of the same great Self in all beings—presented as the lived proof of Brahman-realization.
Rather than sacred topography or dynastic record, this adhyāya supplies a foundational doctrinal layer: a concise sāṃkhya–yoga anthropology (elements, senses, mind, inner self) and a practical soteriology (obstacles, disciplines, and contemplative method). Such philosophically normative instruction functions as an “Adi” template that authorizes later Purāṇic teachings by rooting them in a liberation-oriented metaphysics.
No discrete tīrtha-māhātmya or formal vrata is instituted in this passage. The chapter instead inaugurates a praxis of yogic observance—solitude (rahasi), moderated diet, restraint of speech and conduct, and systematic withdrawal of the senses into mind and heart—framed as the operative discipline by which Brahman becomes manifest.