Adhyaya 9
Dhruva’s Darśana, Transformative Prayers, and the Boon of the Dhruva-loka (Pole Star)
தேவர்களுக்கு உறுதியளித்த பின், பகவான் விஷ்ணு கருடாரூடராக மதுவனத்திற்கு வந்து துருவனைச் சந்திக்கிறார். துருவனின் தியானம், உள்ளகத் தரிசனம் திடீரென நின்றபோது நிறைவு பெற்று, ஆண்டவன் நேரடியாகப் பிரகடனமாகிறார். துருவன் ஆனந்த-வியப்பில் முதலில் வாக்கற்றவனாகி, பின்னர் பகவான் சங்கால் நெற்றியைத் தொடும் போது தீர்மானமான வேதஞானம் விழித்து, அவர் பிரார்த்தனைகளை உரைக்க வல்லவனாகிறான். அவன் ஸ்துதிகள் பகவானின் சக்திகள், அந்தர்யாமி-பிரவேசம், பிரபஞ்சச் செயல்கள் ஆகியவற்றை போற்றி, இறுதியில் தன் பொருட்காமத்தைத் தானே கண்டித்து, பக்தியைப் பிரம்மானந்தமும் ஸ்வர்கசுகமும் விட உயர்வாக நிறுவுகின்றன. அவன் முதன்மையாக சாதுசங்கத்தை வேண்டி, பக்தியே சம்சாரத்தைத் தாண்டச் செய்யும் படகு என உணர்கிறான். பகவான் அவனுக்கு அழிவிலா துருவலோகம் (துருவநட்சத்திரம்) அருளி, எதிர்கால அரசாட்சி, யாகங்கள், குடும்பத் துயரங்கள், இறுதியில் பகவத் தாமப் பிரவேசம் ஆகியவற்றை முன்னறிவிக்கிறார். ஆண்டவன் மறைந்த பின் துருவன் தன் பழைய ஆசைகளால் வெட்கமடைந்து இல்லம் திரும்புகிறான். விதுரன் கேள்விக்கு மைத்ரேயர் துருவனின் மனமாறுதலை பக்தரின் சுத்திகரிப்புக்கான எடுத்துக்காட்டாக விளக்குகிறார். பின்னர் துருவனுக்கான அரச மரியாதை வரவேற்பும், உத்தானபாதன் துருவனை அரியணையில் அமர்த்துவதும் கூறப்பட்டு, அடுத்த கட்டமான தர்மமய ஆட்சி மற்றும் மூத்த அரசனின் வைராக்யம் நோக்கிய நகர்வு தொடங்குகிறது.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच त एवमुत्सन्नभया उरुक्रमे कृतावनामा: प्रययुस्त्रिविष्टपम् । सहस्रशीर्षापि ततो गरुत्मता मधोर्वनं भृत्यदिदृक्षया गत: ॥ १ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்: உருக்ரம பகவான் ஆறுதல் அளித்ததால் தேவர்கள் அச்சமின்றி வணங்கி திரிவிஷ்டபத்திற்குச் சென்றனர். பின்னர் ஸஹஸ்ரசீர்ஷ அவதாரத்துடன் அபேதமான பகவான் கருடனின் மேல் ஏறி, தன் பக்த-சேவகன் துருவனை காண மதுவனத்திற்குச் சென்றார்।
Verse 2
स वै धिया योगविपाकतीव्रया हृत्पद्मकोशे स्फुरितं तडित्प्रभम् । तिरोहितं सहसैवोपलक्ष्य बहि:स्थितं तदवस्थं ददर्श ॥ २ ॥
தீவிர யோகப் பரிபாகத்தால் துருவ மகாராஜாவின் இதயத் தாமரைக் கோஷத்தில் மின்னல் போன்ற ஒளியுடன் பிரபுவின் ரூபம் திகழ்ந்தது; திடீரென அது மறைந்தது. துருவன் கலங்கித் தியானம் கலைந்தது; ஆனால் கண்களைத் திறந்தவுடன், உள்ளத்தில் கண்ட அதே பரமபுருஷனை வெளியில் நேரில் கண்டான்।
Verse 3
तद्दर्शनेनागतसाध्वस: क्षिता- ववन्दताङ्गं विनमय्य दण्डवत् । दृग्भ्यां प्रपश्यन् प्रपिबन्निवार्भक- श्चुम्बन्निवास्येन भुजैरिवाश्लिषन् ॥ ३ ॥
முன்னிலையில் பிரபுவைத் தரிசித்தவுடன் துருவ மகாராஜா பக்தி உந்துதலால் நடுங்கினார். அவர் தரையில் தண்டவத் சாஷ்டாங்க நமஸ்காரம் செய்தார். பரவசத்தில் கண்களால் பிரபுவை அருந்துவது போலவும், வாயால் தாமரைத் திருவடிகளை முத்தமிடுவது போலவும், கரங்களால் அணைப்பது போலவும் இருந்தார்।
Verse 4
स तं विवक्षन्तमतद्विदं हरि- र्ज्ञात्वास्य सर्वस्य च हृद्यवस्थित: । कृताञ्जलिं ब्रह्ममयेन कम्बुना पस्पर्श बालं कृपया कपोले ॥ ४ ॥
துருவன் சிறு பாலன்; பிரபுவைத் துதிக்க விரும்பினான், ஆனால் அனுபவமின்மையால் உரிய சொற்கள் வரவில்லை. அனைவரின் இதயத்திலும் உறையும் ஹரி அவன் நிலையை அறிந்தார். கைகூப்பி நின்ற அந்தக் குழந்தையின் நெற்றி/கன்னத்தில் கருணையால் தமது பிரம்மமய சங்கினால் ஸ்பரிசித்தார்।
Verse 5
स वै तदैव प्रतिपादितां गिरं दैवीं परिज्ञातपरात्मनिर्णय: । तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षिति: ॥ ५ ॥
அந்தக் கணமே துருவ மகாராஜா தெய்வீக வாக்கை பெற்றுத் வேத முடிவையும் பரமாத்மத் தத்துவத் தீர்மானத்தையும் தெளிவாக அறிந்தார். எங்கும் புகழ்பெற்ற ஸ்ரீஹரியின் பக்தி வழிக்கேற்ப, எதிர்காலத்தில் அழிவில்லா துருவலோகத்தை அடையவிருந்த துருவன், அவசரமின்றி உறுதியான, தீர்மானமான பிரார்த்தனைகளை அர்ப்பணித்தான்।
Verse 6
ध्रुव उवाच योऽन्त: प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधर: स्वधाम्ना । अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान्नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम् ॥ ६ ॥
துருவன் கூறினான்: என் ஆண்டவனே, நீர் அனைத்துச் சக்திகளையும் உடையவர். நீர் எனுள் புகுந்து உறங்கியிருந்த என் வாக்குச் சக்தியை உயிர்ப்பிக்கிறீர்; மேலும் கை, கால், செவி, தோல்-உணர்வு முதலிய எல்லா இந்திரியங்களையும், பிராண சக்தியையும் உமது திவ்யத் தேஜஸால் சஞ்சீவிக்கிறீர். பகவானே பரமபுருஷனே, உமக்கு நமஸ்காரம்।
Verse 7
एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् । सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि ॥ ७ ॥
ஓ பகவனே, நீயே ஒரே பரம்பொருள்; உன் ஆத்மசக்தியான மாயை எனும் விரிந்த குணமய சக்தியால் மகத்தத்துவம் முதலிய அனைத்தையும் படைக்கிறாய். படைத்து, புருஷனாய் அதில் அந்தர்யாமியாக நுழைந்து, பிரகிருதியின் நிலையற்ற குணங்களின்படி பலவிதமாக வெளிப்படுகிறாய்; பல வடிவ மரங்களில் நுழைந்த தீ பலவிதமாக எரிவதுபோல்।
Verse 8
त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्न: । तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो ॥ ८ ॥
ஓ நாதனே, நீ அளித்த ஞானத்தால் உனக்கு சரணடைந்த பிரம்மா இந்த முழு பிரபஞ்சத்தையும், உறக்கத்திலிருந்து விழித்தவன் தன் கடமைகளைத் தெளிவாகக் காண்பதுபோல் காண்கிறான். முக்தியை நாடுவோர்க்கு உன் திருவடிமூலமே ஒரே சரணம்; நீ துயருற்றோரின் நண்பன்; அப்படிப் பூரண ஞானமுள்ளவர் உன்னை எவ்வாறு மறப்பார்?
Verse 9
नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतो: । अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नृणाम् ॥ ९ ॥
இந்த தோல் பை போன்ற உடலின் இன்பத்திற்காக உன்னை வழிபடுவோரின் புத்தி நிச்சயமாக உன் மாயையால் கவரப்பட்டுள்ளது. பிறப்பு-இறப்பிலிருந்து விடுவிப்பவனும் கற்பவிருட்சம் போன்றவனுமான உன்னைப் பெற்றும், அவர்கள் (என்னைப் போன்ற மூடர்கள்) இந்திரிய இன்ப வரங்களை நாடுகிறார்கள்; அவை நரகத்தில் இருப்போருக்கும் கிடைக்கின்றன।
Verse 10
या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् । सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात् ॥ १० ॥
ஓ நாதனே, உன் தாமரைத் திருவடிகளைத் தியானிப்பதாலோ, உன் தூய பக்தர்களிடமிருந்து உன் பெருமைக் கதைகளைச் செவிமடுப்பதாலோ உடலுடையோர்க்கு உண்டாகும் பரமானந்தம் அளவற்றது; அது நிராகார பிரம்மத்தில் ஒன்றாயினேன் என எண்ணும் பிரம்மானந்தத்தையும் கடந்தது. பக்திசேவையால் வரும் ஆனந்தத்தின் முன் பிரம்மானந்தமே தோற்றால், காலத்தின் வாளால் வெட்டப்பட்டு விமானத்திலிருந்து விழுவது போல முடிவில் அழியும் சொர்க்க இன்பத்தைப் பற்றி என்ன சொல்ல?
Verse 11
भक्तिं मुहु: प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् । येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्त: ॥ ११ ॥
துருவ மகாராஜன் கூறினான்: ஓ அனந்தப் பிரபுவே, உம்மேல் நதியின் அலைகள் போல இடையறாது ஓடும் அன்புப் பக்தியில் நிலைத்த, மாசற்ற உள்ளமுடைய மகாத்ம பக்தர்களின் சங்கம் எனக்குக் கிடைக்க அருள்வாயாக. அந்த பக்திசாதனையால், தீப்போல் எரியும் அபாய அலைகள் நிறைந்த இந்தப் பவசாகரத்தை நான் நிச்சயமாகக் கடந்து விடுவேன்; ஏனெனில் உன் குண-லீலையின் அமுதக் கதையைப் பருகி நான் பரவசமடைந்து வருகிறேன்।
Verse 12
ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वद: सुतसुहृद्गृहवित्तदारा: । ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गा: ॥ १२ ॥
ஹே தாமரைக் கொப்புள்நாபனே! உமது திருவடித் தாமரையின் மணத்தை நாடும் பக்தரின் சங்கம் யாருக்கு கிடைக்கிறதோ, அவர் உடலையும் உடல்-உறவான பிள்ளை, நண்பர், வீடு, செல்வம், மனைவி ஆகியவற்றையும்—போகிகளுக்கு மிகப் பிரியமானவற்றையும்—அலட்சியமாகக் கருதுவார்।
Verse 13
तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य मर्त्यादिभि: परिचितं सदसद्विशेषम् । रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नात: परं परम वेद्मि न यत्र वाद: ॥ १३ ॥
ஹே அஜனே, பரமனே! மிருகம், மரம், பறவை, ஊர்வன, தேவர், தைத்யர், மனிதர் முதலிய பல உயிரினங்கள் மகத்தத்துவம் முதலான காரணத்தால் உலகெங்கும் பரவி, சிலவேளை வெளிப்பட்டு சிலவேளை மறைந்து இருப்பதை நான் அறிவேன். ஆனால் இப்போது உம்மில் நான் காணும் இந்தப் பரம, ஸ்தூலமான தெய்வீக ரூபத்தை முன்பு ஒருபோதும் அனுபவித்ததில்லை; இனி எல்லா வாதங்களும் முடிந்தன।
Verse 14
कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान्स्वदृगनन्तसखस्तदङ्के । यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान्भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै ॥ १४ ॥
ஹே ஆண்டவனே! கல்பாந்தத்தில் கர்போதகசாயி பகவான் வெளிப்பட்ட அனைத்தையும் தம் வயிற்றில் லயப்படுத்தி, அனந்த சேஷனின் மடியில் சயனிக்கிறார். அவரது நாபியிலிருந்து பொன்னிறத் தண்டில் ஒரு பொற்கமலம் மலர்கிறது; அதில் பிரம்மா தோன்றுகிறார். நீரே அந்த பரம பகவான் என அறிந்து, உமக்கு பணிவுடன் வணங்குகிறேன்।
Verse 15
त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीश: । यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वदृष्टया द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥
ஹே என் ஆண்டவனே! நீர் நித்தியமுக்தன், பரிசுத்தமும் பரிபூரண ஞானமும் உடைய ஆத்மா; கூடஸ்த பரமாத்மா, ஆதிபுருஷன், ஆறு ஐஸ்வர்யங்களால் நிறைந்த பகவான், மூன்று குணங்களின் நித்திய அதிபதி. உமது இடையறாத தெய்வீக நோக்கால் புத்தியின் எல்லா நிலைகளுக்கும் சாட்சியாக இருக்கிறீர். யாகங்களின் பலனை அனுபவிப்பவராயினும், ஜீவர்களிலிருந்து முற்றிலும் வேறுபட்டு, விஷ்ணுவாக உலகை நடத்தியும் நிர்லிப்தனாய் நிற்கிறீர்।
Verse 16
यस्मिन्विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् । तद्ब्रह्म विश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥
ஹே ஆண்டவனே! உமது நிர்குண பிரம்ம வெளிப்பாட்டில் ஞானமும் அஞ்ஞானமும் எனும் இரு எதிர்முனைகள் எப்போதும் இயங்குகின்றன; உமது பல்வேறு சக்திகள் தொடர்ச்சியாக வெளிப்படுகின்றன. பிரிவில்லாத, ஆதியான, அனந்தமான, மாற்றமற்ற, ஆனந்தமயமான அந்த ஒரே பிரம்மமே உலகின் காரணம். நீரே அந்த பிரம்மம்; ஆகவே உமக்கு சரணடைந்து வணங்குகிறேன்।
Verse 17
सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजत: पुरुषार्थमूर्ते: । अप्येवमर्य भगवान्परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥
ஓ பகவான்! நீரே உண்மையான வரங்களின் பரம மூலமும், புருஷார்த்தத்தின் மூர்த்தியும் ஆவீர். வேறு ஆசையின்றி உமது தாமரைத் திருவடிகளைப் பக்தியுடன் சேவிப்பவர்க்கு, அரசாட்சி இன்பத்தைவிட அந்தச் சேவையே மேலான வரம். என்னைப் போன்ற அறியாத பக்தர்களை நீர் காரணமற்ற கருணையால், பசு புதிதாய் பிறந்த கன்றை பால் கொடுத்து காத்து வளர்ப்பதுபோல், போஷித்து பாதுகாக்கிறீர்.
Verse 18
मैत्रेय उवाच अथाभिष्टुत एवं वै सत्सङ्कल्पेन धीमता । भृत्यानुरक्तो भगवान् प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १८ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—விதுரரே! நல்ல சங்கல்பமும் ஞானமும் கொண்ட துருவ மகாராஜா தமது ஸ்துதியை முடித்தவுடன், தம் பக்த-சேவகர்களிடம் அன்பு கொண்ட பகவான் அவரை பாராட்டி இவ்வாறு உரைத்தார்.
Verse 19
श्रीभगवानुवाच वेदाहं ते व्यवसितं हृदि राजन्यबालक । तत्प्रयच्छामि भद्रं ते दुरापमपि सुव्रत ॥ १९ ॥
ஸ்ரீபகவான் உரைத்தார்—அரசகுமாரன் துருவா! உன் இதயத்தில் உள்ள உறுதியையும் விருப்பத்தையும் நான் அறிவேன். நல்விரதனே, உனக்கு மங்களம் உண்டாகுக. பெற அரிதானதாயினும் அதை நான் உனக்குப் பிரசாதமாக அளிப்பேன்.
Verse 20
नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥
பகவான் உரைத்தார்—துருவா, நான் உனக்கு ஒளிமிக்க துருவலோகம் எனும் துருவ-க்ஷிதியை அளிப்பேன்; அது கல்பாந்தப் பிரளயத்திற்குப் பிறகும் நிலைத்திருக்கும். அதன் சுற்றிலும் கிரகங்கள், நட்சத்திரங்கள், தாரைகள் ஆகியவற்றின் சக்கரம் அமைந்துள்ளது; ஆகாயத்தின் எல்லா ஜ்யோதிர்மண்டலங்களும், தானியம் அரைக்க காளைகள் மையத் தூணைச் சுற்றி நடப்பதுபோல், அதைச் சுற்றி வலம் வருகின்றன. தர்ம, அக்னி, கஷ்யப, சுக்ர முதலிய முனிவர்கள் வாசிக்கும் தாரைகளும் அதை வலப்புறமாக வைத்து பரிக்ரமிக்கின்றன.
Verse 21
नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥
பகவான் உரைத்தார்—துருவா, நான் உனக்கு ஒளிமிக்க துருவலோகம் எனும் துருவ-க்ஷிதியை அளிப்பேன்; அது கல்பாந்தப் பிரளயத்திற்குப் பிறகும் நிலைத்திருக்கும். அதன் சுற்றிலும் கிரகங்கள், நட்சத்திரங்கள், தாரைகள் ஆகியவற்றின் சக்கரம் அமைந்துள்ளது; ஆகாயத்தின் எல்லா ஜ்யோதிர்மண்டலங்களும், தானியம் அரைக்க காளைகள் மையத் தூணைச் சுற்றி நடப்பதுபோல், அதைச் சுற்றி வலம் வருகின்றன. தர்ம, அக்னி, கஷ்யப, சுக்ர முதலிய முனிவர்கள் வாசிக்கும் தாரைகளும் அதை வலப்புறமாக வைத்து பரிக்ரமிக்கின்றன.
Verse 22
प्रस्थिते तु वनं पित्रा दत्त्वा गां धर्मसंश्रय: । षट्-त्रिंशद्वर्षसाहस्रं रक्षिताव्याहतेन्द्रिय: ॥ २२ ॥
உன் தந்தை வனத்திற்கு புறப்பட்டு உனக்கு அரசாட்சியை அளித்த பின், நீ தர்மத்தைச் சார்ந்து முப்பத்தாறு ஆயிரம் ஆண்டுகள் முழு உலகையும் இடையறாது ஆள்வாய். உன் இந்திரியங்கள் இன்றுபோலவே வலிமையுடன் இருந்து, முதுமை உன்னை அணுகாது.
Verse 23
त्वद्भ्रातर्युत्तमे नष्टे मृगयायां तु तन्मना: । अन्वेषन्ती वनं माता दावाग्निं सा प्रवेक्ष्यति ॥ २३ ॥
எதிர்காலத்தில் உன் சகோதரன் உத்தமன் வனத்தில் வேட்டைக்குச் செல்வான்; வேட்டையில் மனம் மூழ்கியபோது அவன் கொல்லப்படுவான். மகன் மரணத்தால் பித்துற்ற உன் மாற்றுத் தாய் சுருசி அவனைத் தேடி வனத்தில் சென்று, காட்டுத்தீயால் விழுங்கப்படுவாள்.
Verse 24
इष्ट्वा मां यज्ञहृदयं यज्ञै: पुष्कलदक्षिणै: । भुक्त्वा चेहाशिष: सत्या अन्ते मां संस्मरिष्यसि ॥ २४ ॥
நானே எல்லா யாகங்களின் இதயம். நீ பெரும் தட்சிணைகளுடன் பல மகா யாகங்களைச் செய்து என்னை வழிபடுவாய். இவ்வாறு இவ்வுலகில் உண்மையான ஆசீர்வாதங்களின் இன்பத்தை அனுபவித்து, இறுதியில் என்னை நினைவுகூர்வாய்.
Verse 25
ततो गन्तासि मत्स्थानं सर्वलोकनमस्कृतम् । उपरिष्टादृषिभ्यस्त्वं यतो नावर्तते गत: ॥ २५ ॥
பின்னர் இந்த உடலை விட்டு நீ என் தாமத்திற்குச் செல்வாய்; அதை எல்லா லோகங்களின் வாசிகளும் வணங்குகின்றனர். அது சப்தரிஷிகளின் லோகங்களுக்கும் மேலே அமைந்துள்ளது; அங்கு சென்றவன் மீண்டும் இவ்வுலகிற்கு திரும்ப வேண்டியதில்லை.
Verse 26
मैत्रेय उवाच इत्यर्चित: स भगवानतिदिश्यात्मन: पदम् । बालस्य पश्यतो धाम स्वमगाद्गरुडध्वज: ॥ २६ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்: இவ்வாறு சிறுவன் துருவனால் வழிபட்டு மரியாதை பெற்ற பின், அவனுக்கு தமது தாமத்தை அருளி, கருடக் கொடியை உடைய பகவான் விஷ்ணு துருவன் பார்த்துக் கொண்டிருக்கையில் தமது தாமத்திற்கே திரும்பிச் சென்றார்.
Verse 27
सोऽपि सङ्कल्पजं विष्णो: पादसेवोपसादितम् । प्राप्य सङ्कल्पनिर्वाणं नातिप्रीतोऽभ्यगात्पुरम् ॥ २७ ॥
விஷ்ணுவின் தாமரைத் திருவடிகளைச் சேவித்து தன் சங்கல்பப் பயனை அடைந்தும் துருவ மகாராஜா மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடையவில்லை; ஆகவே அவர் தம் நகரத்திற்குத் திரும்பினார்।
Verse 28
विदुर उवाच सुदुर्लभं यत्परमं पदं हरे- र्मायाविनस्तच्चरणार्चनार्जितम् । लब्ध्वाप्यसिद्धार्थमिवैकजन्मना कथं स्वमात्मानममन्यतार्थवित् ॥ २८ ॥
விதுரர் கூறினார்—ஓ பிராமணரே! ஹரியின் பரமபதம் மிக அரிது; அது தூய பக்தியால், அவரது திருவடிகளை அர்ச்சிப்பதாலேயே பெறப்படும். துருவன் ஒரே பிறவியில் அதை அடைந்தும், அறிவுடையவனாய் இருந்தும் ஏன் திருப்தியடையவில்லை?
Verse 29
मैत्रेय उवाच मातु: सपत्न्या वाग्बाणैर्हृदि विद्धस्तु तान् स्मरन् । नैच्छन्मुक्तिपतेर्मुक्तिं तस्मात्तापमुपेयिवान् ॥ २९ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—சித்தம்மாவின் கடுஞ்சொல் அம்புகள் துருவனின் இதயத்தைத் துளைத்தன; அவற்றை நினைத்து, முக்திபதியிடமும் முக்தியை வேண்டவில்லை. இறுதியில் பகவான் தோன்றியபோது, மனத்தில் இருந்த உலகியலான வேண்டுதல்களை நினைத்து அவர் வெட்கமுற்றார்।
Verse 30
ध्रुव उवाच समाधिना नैकभवेन यत्पदं विदु: सनन्दादय ऊर्ध्वरेतस: । मासैरहं षड्भिरमुष्य पादयो- श्छायामुपेत्यापगत: पृथङ्मति: ॥ ३० ॥
துருவன் மனத்தில் கூறினான்—சமாதியில் நிலைத்த சனந்தன முதலிய ஊர்த்வரேதஸ் பிரம்மச்சாரிகள் பல பிறவிகளுக்குப் பின் அடையும் இறைவனின் திருவடிச் சரணத்தை நான் ஆறு மாதங்களில் அடைந்தேன்; ஆனால் இறைவனுக்கு மாறான எண்ணம் கொண்டதால் என் நிலையிலிருந்து வீழ்ந்தேன்।
Verse 31
अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिद: पादमूलं गत्वायाचे यदन्तवत् ॥ ३१ ॥
அய்யோ! என் போன்ற துர்பாக்கியனின் அநாத்மியத்தைப் பாருங்கள். பிறப்பு-இறப்பு சங்கிலியை அறுக்கும் பரமபுருஷனின் திருவடிமூலத்திற்குச் சென்றும், நான் மூடத்தனமாக நிலையற்றவற்றையே வேண்டினேன்।
Verse 32
मतिर्विदूषिता देवै: पतद्भिरसहिष्णुभि: । यो नारदवचस्तथ्यं नाग्राहिषमसत्तम: ॥ ३२ ॥
மேலுலகங்களில் உள்ள தேவர்களும் மீண்டும் கீழே விழ வேண்டியவர்களே; ஆகவே பக்தியால் எனக்கு வைகுண்டப் பிராப்தி கிடைப்பதை அவர்கள் பொறாமையுடன் சகிக்கவில்லை. அந்த அசகிப்புத் தேவர்கள் என் புத்தியை மயக்கினர்; அதனால் நாரத முனிவரின் உண்மையான உபதேச வரத்தை நான் ஏற்க இயலவில்லை।
Verse 33
दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् । तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
நான் தெய்வீ மாயையின் ஆட்பட்டிருந்தேன்; உண்மை நிலை அறியாமல் அவளின் மடியில் உறங்குபவனாய் இருந்தேன். இருமை நோக்கால் என் சகோதரனையே பகைவனாகக் கண்டேன்; ‘அவர்கள் என் எதிரிகள்’ என்று பொய்யாக எண்ணி உள்ளத்தில் வேதனைப்பட்டேன்।
Verse 34
मयैतत्प्रार्थितं व्यर्थं चिकित्सेव गतायुषि । प्रसाद्य जगदात्मानं तपसा दुष्प्रसादनम् । भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जित: ॥ ३४ ॥
நான் வேண்டியது வீணானது—இறந்தவனுக்கு வைத்தியம் செய்வதுபோல். தவத்தால் திருப்திப்படுத்த அரிதான ஜகதாத்மனான பரமபுருஷனை நான் திருப்திப்படுத்தியும், பிறப்பு-இறப்பு பந்தத்தை அறுக்க வல்ல ஆண்டவனைச் சந்தித்தும், என் துர்பாக்கியத்தால் மீண்டும் அதே உலகப் பந்தத்தையே வேண்டினேன்।
Verse 35
वाराज्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितो बत । ईश्वरात्क्षीणपुण्येन फलीकारानिवाधन: ॥ ३५ ॥
என் முழு மூடத்தனமும் புண்ணியக் குறைவும் காரணமாக, ஆண்டவன் தன் தனிப்பட்ட சேவையை அளிக்க முனைந்தபோதும் நான் பெயர், புகழ், செல்வமே கேட்டேன். இது, பேரரசனை மகிழ்வித்தும் அறியாமையால் உரித்த அரிசியின் சில உடைந்த தானியங்களையே கேட்கும் ஏழையின் நிலை போன்றது।
Verse 36
मैत्रेय उवाच न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयोरजोजुषस्तात भवादृशा जना: । वाञ्छन्ति तद्दास्यमृतेऽर्थमात्मनोयदृच्छया लब्धमन:समृद्धय: ॥ ३६ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—அன்பு விதுரரே! முகுந்தனின் தாமரைப் பாதங்களுக்கு தூய பக்தர்களான உம்மைப் போன்றோர், அவன் பாதமதுவில் எப்போதும் பற்றுடையோர், ஆண்டவனின் பாதசேவையிலேயே நிறைவு பெறுகின்றனர். வாழ்க்கையின் எந்த நிலையிலும் அவர்கள் திருப்தியாய் இருப்பதால், பொருட்செல்வத்தை இறைவனிடம் வேண்டுவதில்லை।
Verse 37
आकर्ण्यात्मजमायान्तं सम्परेत्य यथागतम् । राजा न श्रद्दधे भद्रमभद्रस्य कुतो मम ॥ ३७ ॥
தன் மகன் துருவன் திரும்பி வருகிறான் என்ற செய்தியை, மரணத்திலிருந்து மீண்டும் உயிர் பெற்றதுபோல் கேட்ட ராஜா உத்தானபாதன் நம்ப முடியவில்லை. தன்னை மிகத் துரதிருஷ்டவானென எண்ணி, ‘எனக்கு இத்தகைய நல்வரம் எப்படிக் கிடைக்கும்?’ என ஐயுற்றான்.
Verse 38
श्रद्धाय वाक्यं देवर्षेर्हर्षवेगेन धर्षित: । वार्ताहर्तुरतिप्रीतो हारं प्रादान्महाधनम् ॥ ३८ ॥
தூதனின் சொற்களை அவர் நம்ப இயலாவிட்டாலும், தேவರ್ಷி நாரதரின் வாக்கில் முழு நம்பிக்கை கொண்டிருந்தார். அந்த நற்செய்தியால் பேரானந்தத்தில் மூழ்கி, செய்தி கொண்டுவந்தவனுக்கு மிக மதிப்புமிக்க மாலையை மகிழ்ச்சியுடன் அளித்தார்.
Verse 39
सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥
அப்போது ராஜா உத்தானபாதன் சிறந்த குதிரைகள் இழுக்கும், பொன் அலங்காரங்களால் மிளிரும் ரதத்தில் ஏறினான். பண்டித பிராமணர்கள், குலத்தின் மூத்தோர், அதிகாரிகள், அமைச்சர்கள், நெருங்கிய நண்பர்கள் ஆகியோரை உடன் அழைத்தான். சங்கு, துந்துபி, புல்லாங்குழல் ஒலி மற்றும் வேத மந்திரங்களின் மங்கள முழக்கத்துடன், மகன் தரிசன ஆவலால் விரைந்து நகரை விட்டு புறப்பட்டான்.
Verse 40
सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥
அப்போது ராஜா உத்தானபாதன் சிறந்த குதிரைகள் இழுக்கும், பொன் அலங்காரங்களால் மிளிரும் ரதத்தில் ஏறினான். பண்டித பிராமணர்கள், குலத்தின் மூத்தோர், அதிகாரிகள், அமைச்சர்கள், நெருங்கிய நண்பர்கள் ஆகியோரை உடன் அழைத்தான். சங்கு, துந்துபி, புல்லாங்குழல் ஒலி மற்றும் வேத மந்திரங்களின் மங்கள முழக்கத்துடன், மகன் தரிசன ஆவலால் விரைந்து நகரை விட்டு புறப்பட்டான்.
Verse 41
सुनीति: सुरुचिश्चास्य महिष्यौ रुक्मभूषिते । आरुह्य शिबिकां सार्धमुत्तमेनाभिजग्मतु: ॥ ४१ ॥
ராஜாவின் இரு மகிஷிகள் சுனீதி, சுருசி ஆகியோர் பொன் ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட பல்லக்கில் அமர்ந்து, மற்ற மகன் உத்தமனுடன் சேர்ந்து அந்த ஊர்வலத்தில் வந்தனர்.
Verse 42
तं दृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥
அருகிலுள்ள சிறு வனத்தினை நோக்கி துருவ மகாராஜர் வேகமாக வருவதைக் கண்ட மன்னன் உத்தானபாதன் உடனே ரதத்திலிருந்து இறங்கினான். நீண்ட நாட்களாக இருந்த ஏக்கத்தால் அன்பில் உருகி முன்னே சென்று, கனமான மூச்சுடன் இரு கரங்களாலும் தன் மகனை அணைத்தான். ஆனால் துருவன் இனி முன்புபோல் அல்ல; பரமபுருஷன் விஷ்வக்சேனனின் தாமரைத் திருவடிகள் தொட்டதால் அவனுடைய எல்லாப் பாபப் பந்தங்களும் அறுந்து, அவன் முழுமையாகத் தூய்மையடைந்தான்।
Verse 43
तं दृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥
துருவனைப் பார்த்த மன்னன் உத்தானபாதன் அன்பில் உருகி ரதத்திலிருந்து இறங்கி உடனே முன்னே சென்று, நீண்ட ஏக்கத்தால் கனமான மூச்சுடன் இரு கரங்களாலும் மகனை அணைத்தான். ஆனால் துருவன் இனி முன்புபோல் இல்லை; பகவான் விஷ்வக்சேனனின் தாமரைத் திருவடிகள் தொட்டதால் அவனுடைய எல்லாப் பாபப் பந்தங்களும் அழிந்து, ஆன்மீக முன்னேற்றத்தால் முழுமையாகத் தூய்மையடைந்தான்।
Verse 44
अथाजिघ्रन्मुहुर्मूर्ध्नि शीतैर्नयनवारिभि: । स्नापयामास तनयं जातोद्दाममनोरथ: ॥ ४४ ॥
அப்போது துருவ மகாராஜரை மீண்டும் சந்தித்ததால் மன்னன் உத்தானபாதனின் நீண்ட நாள் ஆசை நிறைவேறியது. ஆகவே அவன் துருவனின் தலையை மீண்டும் மீண்டும் மணந்து பார்த்து, கண்களில் இருந்து வழிந்த மிகக் குளிர்ந்த கண்ணீரின் பெருக்கால் மகனை நனையச் செய்தான்.
Verse 45
अभिवन्द्य पितु: पादावाशीर्भिश्चाभिमन्त्रित: । ननाम मातरौ शीर्ष्णा सत्कृत: सज्जनाग्रणी: ॥ ४५ ॥
பின்னர் நற்குணமுடையோரில் முதன்மையான துருவ மகாராஜர் முதலில் தந்தையின் திருவடிகளில் வணங்கி, தந்தையின் ஆசீர்வாதங்களால் அருள்பெற்றார். அதன்பின் தந்தையால் மரியாதை பெற்றவனாய், தலை தாழ்த்தி தன் இரு தாய்மாரின் திருவடிகளிலும் வணங்கினார்।
Verse 46
सुरुचिस्तं समुत्थाप्य पादावनतमर्भकम् । परिष्वज्याह जीवेति बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ४६ ॥
அப்பாவி சிறுவனான துருவன் சுருசியின் திருவடிகளில் விழுந்தவுடன், சுருசி உடனே அவனை எழுப்பி, இரு கைகளாலும் அணைத்து, உணர்ச்சிக் கண்ணீரால் குரல் தளர்ந்து—“குழந்தையே, நீ நீண்ட நாள் வாழ்க!” என்று ஆசீர்வதித்தாள்।
Verse 47
यस्य प्रसन्नो भगवान् गुणैर्मैत्र्यादिभिर्हरि: । तस्मै नमन्ति भूतानि निम्नमाप इव स्वयम् ॥ ४७ ॥
மைத்திரி முதலான குணங்களால் எவர்மேல் பகவான் ஹரி பிரசன்னனாகிறானோ, அவருக்கு எல்லா உயிர்களும் இயல்பாகவே வணங்குகின்றன; நீர் தானே தாழ்விடம் நோக்கி ஓடுவது போல।
Verse 48
उत्तमश्च ध्रुवश्चोभावन्योन्यं प्रेमविह्वलौ । अङ्गसङ्गादुत्पुलकावस्रौघं मुहुरूहतु: ॥ ४८ ॥
உத்தமனும் துருவனும்—இரு சகோதரரும்—ஒருவரையொருவர் பற்றிய அன்பு பரவசத்தில் திளைத்தனர். அணைத்துக் கொண்டபோது உடலில் ரோமாஞ்சம் எழ, அவர்கள் மீண்டும் மீண்டும் கண்ணீர் பெருக்கினர்।
Verse 49
सुनीतिरस्य जननी प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् । उपगुह्य जहावाधिं तदङ्गस्पर्शनिर्वृता ॥ ४९ ॥
துருவ மகாராஜாவின் உண்மையான தாய் சுனீதி, தன் உயிரைவிடப் பிரியமான மகனை அணைத்துக் கொண்டாள். அவன் உடல் ஸ்பரிசத்தில் நிறைவு பெற்று, அவள் எல்லா உலகியலான துயரையும் மறந்தாள்।
Verse 50
पय: स्तनाभ्यां सुस्राव नेत्रजै: सलिलै: शिवै: । तदाभिषिच्यमानाभ्यां वीर वीरसुवो मुहु: ॥ ५० ॥
விதுரரே, அந்த வீரனின் தாயான சுனீதியின் மார்பிலிருந்து பாலும், கண்களிலிருந்து மங்களகரமான கண்ணீரும் வழிந்தது. அவை இரண்டும் துருவ மகாராஜாவின் உடலெங்கும் மீண்டும் மீண்டும் நனைத்தன—இது மிகச் சுப லக்ஷணம்.
Verse 51
तां शशंसुर्जना राज्ञीं दिष्टया ते पुत्र आर्तिहा । प्रतिलब्धश्चिरं नष्टो रक्षिता मण्डलं भुव: ॥ ५१ ॥
அரண்மனை வாசிகள் ராணியைப் புகழ்ந்தனர்: ‘ராணியம்மா, உமக்கு பெரும் பாக்கியம்! உமது மகன் துயர் நீக்குபவன். நீண்ட காலம் காணாமல் போயிருந்தவன் இப்போது மீண்டும் வந்துள்ளான்; இனி நீண்ட காலம் உம்மை காத்து, உமது துன்பங்களை முடிவுறச் செய்வான் போலத் தெரிகிறது.’
Verse 52
अभ्यर्चितस्त्वया नूनं भगवान्प्रणतार्तिहा । यदनुध्यायिनो धीरा मृत्युं जिग्यु: सुदुर्जयम् ॥ ५२ ॥
தேவி, சரணடைந்தோரின் துயரை நீக்கும் பகவானை நீ நிச்சயமாக ஆராதித்துள்ளாய்; அவரை இடையறாது தியானிக்கும் திடமுள்ளோர் துர்ஜயமான மரணத்தையும் வென்று பிறப்பு–இறப்பைத் தாண்டுவர்—இச் சித்தி அரிது.
Verse 53
लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृप: । आरोप्य करिणीं हृष्ट: स्तूयमानोऽविशत्पुरम् ॥ ५३ ॥
இவ்வாறு மக்கள் அன்புடன் புகழ்ந்தபோது, துருவன் தன் சகோதரனுடன் இருந்தான். அரசன் மகிழ்ந்து இருவரையும் பெண் யானையின் முதுகில் அமர்த்தி, அனைவரின் ஸ்தோத்திரங்களுக்கிடையே தலைநகரில் நுழைந்தான்.
Verse 54
तत्र तत्रोपसंक्लृप्तैर्लसन्मकरतोरणै: । सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतैश्च तद्विधै: ॥ ५४ ॥
நகரமெங்கும் மினுமினுக்கும் மகர வடிவத் தோரணங்கள் அமைக்கப்பட்டிருந்தன; குலைகளுடன் வாழைத் தூண்களும், இலை-கிளைகளுடன் பாக்கு மரங்களும் இங்கும் அங்கும் அலங்கரித்து நின்றன.
Verse 55
चूतपल्लववास:स्रङ्मुक्तादामविलम्बिभि: । उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भै: सदीपकै: ॥ ५५ ॥
ஒவ்வொரு வாசலிலும் நீர்க் குடங்களும் எரியும் விளக்குகளும் வைக்கப்பட்டிருந்தன; பல நிறத் துணிகள், மலர் மாலைகள், முத்துச் சரங்கள், தொங்கும் மாம்பழ இலைகள் ஆகியவற்றால் வாசல்கள் அலங்கரிக்கப்பட்டன.
Verse 56
प्राकारैर्गोपुरागारै: शातकुम्भपरिच्छदै: । सर्वतोऽलड़्क़ृतं श्रीमद्विमानशिखरद्युभि: ॥ ५६ ॥
தலைநகரில் மதில்கள், கோபுரங்கள், அரண்மனைகள் மிக அழகாக இருந்தன; இவ்வேளையில் அவை அனைத்தும் பொன் அலங்காரங்களால் எங்கும் அலங்கரிக்கப்பட்டன. அரண்மனைகளின் கோபுரச் சிகரங்களும், நகரின் மேல் மிதந்த தெய்வ விமானங்களின் சிகரங்களும் மின்னின.
Verse 57
मृष्टचत्वररथ्याट्टमार्गं चन्दनचर्चितम् । लाजाक्षतै: पुष्पफलैस्तण्डुलैर्बलिभिर्युतम् ॥ ५७ ॥
நகரின் சதுக்கங்கள், வழித்தடங்கள், தெருக்கள் மற்றும் சந்திப்புகளில் உள்ள உயர்ந்த அமர்விடங்கள் நன்றாகத் துடைத்து சுத்தம் செய்து சந்தனநீரால் தெளிக்கப்பட்டன; லாஜா, அக்ஷதம், மலர்-கனி, அரிசி மற்றும் பல மங்களப் படையல்கள் எங்கும் சிதறவிடப்பட்டன।
Verse 58
ध्रुवाय पथि दृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । शृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥
வழியில் துருவ மகாராஜரை கண்டதும் அக்கம்பக்கத்து இல்லத்தரசிகள் இடையிடையே தாய்மையுள்ள அன்பால் கூடிவந்து, ஆசீர்வாதம் கூறிக்கொண்டே வெள்ளை கடுகு, யவம், தயிர், நீர், தூர்வா புல், கனிகள், மலர்கள் ஆகியவற்றைத் தூவினர். அவர்களின் இனிய பாடல்களை கேட்டவாறே துருவன் தந்தையின் அரண்மனைக்குள் நுழைந்தான்।
Verse 59
ध्रुवाय पथि दृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । शृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥
வழியில் துருவ மகாராஜரை கண்டதும் அக்கம்பக்கத்து இல்லத்தரசிகள் இடையிடையே தாய்மையுள்ள அன்பால் கூடிவந்து, ஆசீர்வாதம் கூறிக்கொண்டே வெள்ளை கடுகு, யவம், தயிர், நீர், தூர்வா புல், கனிகள், மலர்கள் ஆகியவற்றைத் தூவினர். அவர்களின் இனிய பாடல்களை கேட்டவாறே துருவன் தந்தையின் அரண்மனைக்குள் நுழைந்தான்।
Verse 60
महामणिव्रातमये स तस्मिन्भवनोत्तमे । लालितो नितरां पित्रा न्यवसद्दिवि देववत् ॥ ६० ॥
அதன்பின் துருவ மகாராஜர் மிக மதிப்புமிக்க மணிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அந்த உயர்ந்த அரண்மனையில் வாழ்ந்தார். அன்புமிகு தந்தை அவரை மிகுந்த கவனத்துடன் பேணினார்; அவர் அங்கு மேலுலகத் தேவர்களைப் போலவே வசித்தார்।
Verse 61
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । आसनानि महार्हाणि यत्र रौक्मा उपस्करा: ॥ ६१ ॥
அரண்மனையில் படுக்கைகள் பால் நுரையைப் போல வெண்மையாகவும் மிக மென்மையாகவும் இருந்தன. கட்டில்கள் யானைத் தந்தத்தால் செய்யப்பட்டு பொன் அலங்காரங்களால் மிளிர்ந்தன; நாற்காலி, அமர்விடம் மற்றும் பிற உபகரணங்கள் அனைத்தும் பொன்னால் செய்யப்பட்ட மிக மதிப்புமிக்கவையாக இருந்தன।
Verse 62
यत्र स्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । मणिप्रदीपा आभान्ति ललनारत्नसंयुता: ॥ ६२ ॥
ஸ்படிகமும் மகா மரகதமும் ஆன சுவர்களில் விலைமதிப்பான ரத்தினச் செதுக்குகள் விளங்க, கைகளில் மணிவிளக்குகளைத் தாங்கிய அழகிய மகளிர் உருவங்கள் ஒளிர்ந்தன; அந்த அரசமாளிகை பேரழகுடன் திகழ்ந்தது।
Verse 63
उद्यानानि च रम्याणि विचित्रैरमरद्रुमै: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: ॥ ६३ ॥
அரசரின் இல்லத்தைச் சுற்றி இனிய தோட்டங்கள் இருந்தன; அவற்றில் விண்ணுலகத்திலிருந்து கொண்டுவரப்பட்ட வித்தியாசமான தேவமரங்கள் திகழ்ந்தன. அவற்றில் குயிலும் பிற பறவைகளின் ஜோடிகள் இனிமையாகப் பாட, தேனில் மயங்கிய வண்டுகள் ரசமாய் முரளின.
Verse 64
वाप्यो वैदूर्यसोपाना: पद्मोत्पलकुमुद्वती: । हंसकारण्डवकुलैर्जुष्टाश्चक्राह्वसारसै: ॥ ६४ ॥
அங்கே வைதூரிய மணிச் சோபானங்கள் கொண்ட குளங்கள் இருந்தன; அவை தாமரை, நீலோற்பலம், குமுதம் ஆகிய மலர்களால் நிறைந்திருந்தன. அவற்றில் அன்னங்கள், காரண்டவங்கள், சக்கரவாகங்கள், சாரசங்கள் முதலிய அரிய பறவைகள் காணப்பட்டன।
Verse 65
उत्तानपादो राजर्षि: प्रभावं तनयस्य तम् । श्रुत्वा दृष्ट्वाद्भुततमं प्रपेदे विस्मयं परम् ॥ ६५ ॥
புனித அரசர் உத்தானபாதர், தமது மகன் துருவ மகாராஜாவின் மகிமையைச் செவியுற்றும், அவனது அதிசயமான பெருமையையும் நேரில் கண்டும், பேர்வியப்பில் ஆழ்ந்து உள்ளத்தில் மிகுந்த திருப்தி அடைந்தார்।
Verse 66
वीक्ष्योढवयसं तं च प्रकृतीनां च सम्मतम् । अनुरक्तप्रजं राजा ध्रुवं चक्रे भुव: पतिम् ॥ ६६ ॥
துருவ மகாராஜா அரசாட்சியை ஏற்கத் தகுந்த பரிபக்வத்தை அடைந்தார் என்றும், அமைச்சர்கள் ஒப்புக் கொண்டனர் என்றும், குடிமக்கள் அவர்மேல் அன்புடன் இருந்தனர் என்றும் உத்தானபாதர் கண்டபின், துருவனை இப்பூமியின் பேரரசனாக அமர்த்தினார்।
Verse 67
आत्मानं च प्रवयसमाकलय्य विशाम्पति: । वनं विरक्त: प्रातिष्ठद्विमृशन्नात्मनो गतिम् ॥ ६७ ॥
தன் முதிர்ந்த வயதையும் ஆத்ம நலனையும் சிந்தித்து, அரசன் உத்தானபாதன் உலகப் பற்றைத் துறந்து வைராக்யத்துடன் வனத்திற்குச் சென்றான்।
Frequently Asked Questions
The conchshell touch signifies divine empowerment (anugraha) whereby the Lord removes incapacity and grants siddhi of expression aligned with siddhānta. Dhruva, though a child, becomes able to offer conclusive prayers because the Lord, as antaryāmī (indwelling Supersoul), activates his speech and reveals Vedic conclusion—illustrating that bhakti is not dependent on age or scholarship but on mercy.
Dhruva’s dissatisfaction is the symptom of purification: upon seeing the Supreme Lord, he recognizes the smallness of his earlier motive (revenge and prestige) compared to the Lord’s gift—service and liberation from saṁsāra. His remorse reflects the bhakta’s dawning vairāgya: material boons, even extraordinary ones like Dhruva-loka, appear insignificant beside unalloyed devotion and the Lord’s personal service.
Dhruva explicitly ranks the bliss of hearing and meditating on the Lord’s lotus feet above brahmānanda (impersonal absorption) and far above svarga, which ends under kāla (time). The teaching is that devotional bliss is unlimited because it is relationship-based (sevā and prema) with Bhagavān, whereas impersonal and heavenly attainments remain finite or reversible.
The chapter states that luminaries and star systems, including those associated with great sages (e.g., Dharma, Agni, Kaśyapa, Śukra), circumambulate the polestar, keeping it to their right. This depicts Dhruva-loka as a stable cosmic pivot and also symbolizes the devotee’s fixedness: Dhruva becomes a cosmic reference point due to steadfast devotion.