Adhyaya 17
Pṛthu Pursues the Earth and the Earth Takes the Form of a Cow (Bhūmi as Gauḥ)
சூதர், மாகதர் முதலியோர் ப்ருது மன்னனின் நற்குணங்களைப் பாடுகின்றனர்; அவர் பிராமணர், நிர்வாகிகள், யாஜகர்கள், குடிமக்கள், சார்ந்தோர் ஆகிய அனைவரையும் உரிய முறையில் மதித்து நிலையான ராஜரிஷி ஆட்சியை வெளிப்படுத்துகிறார். பின்னர் விதுரர் மைத்ரேயரிடம்—பூமி ஏன் பசு வடிவம் எடுத்தாள், பூமி எவ்வாறு சமப்படுத்தப்பட்டது, இந்திரன் யாகக் குதிரையை ஏன் திருடினான், சனத்குமாரரின் உபதேசத்தால் ப்ருது எவ்வாறு பரமகதியை அடைந்தார்—என்று விளக்கம் கேட்கிறார். மைத்ரேயர் வரலாற்றைத் தொடர்கிறார்: பட்டாபிஷேக காலத்தில் பஞ்சம் மக்களை வாட்டியது; தெய்வீக சக்தியுடைய காவலன் எனப் ப்ருதுவை அணுகி உணவும் வாழ்வாதாரமும் வேண்டினர். காரணம் அறிந்து ப்ருது கோபத்துடன் தானியத்தை மறைத்த பூமியை எதிர்கொள்கிறார்; அஞ்சிய பூமி பசுவாக மாறி உலகமெங்கும் ஓடினாலும் தப்ப முடியாது. சரணடைந்து அவள் தர்மம் (பெண்ணுக்கு அஹிம்சை), எல்லா உயிர்களையும் தாங்கும் பூமியின் ஆதாரத்தன்மை, மேலும் தத்துவம்—ப்ருது பகவானின் சக்த்யாவேசம், குணங்களால் தீண்டப்படாதவர்—என்று ஒப்புக்கொண்டு விண்ணப்பிக்கிறாள். அழிவு அல்ல, தர்மமான தீர்வு—முறையாக பூமியை ‘பால் கறந்து’ வளம் பெறச் செய்வது—என்பதற்கான முன்னோட்டமே இவ்வத்யாயம்।
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच एवं स भगवान् वैन्य: ख्यापितो गुणकर्मभि: । छन्दयामास तान् कामै: प्रतिपूज्याभिनन्द्य च ॥ १ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—இவ்வாறு பகவான் வைன்யன் (பிருது) தன் குணங்களாலும் வீரச் செயல்களாலும் புகழப்பட்டார். பின்னர் மகாராஜா பிருது அவர்களை முறையாகப் பூஜித்து, பாராட்டி, பலவகைத் தானங்களால் திருப்திப்படுத்தினார்.
Verse 2
ब्राह्मणप्रमुखान् वर्णान् भृत्यामात्यपुरोधस: । पौराञ्जानपदान् श्रेणी: प्रकृती: समपूजयत् ॥ २ ॥
மகாராஜா பிருது, பிராமணர் முதலான எல்லா வர்ணத் தலைவர்களையும், தன் பணியாளர்கள், அமைச்சர்கள், புரோகிதர்கள், நகர மக்கள், நாட்டுமக்கள், பிற சமூகத்தினர், சங்கங்கள் மற்றும் ஆதரவாளர்கள் ஆகிய அனைவரையும் சமமாக மதித்து திருப்திப்படுத்தினார்; அனைவரும் மகிழ்ந்தனர்.
Verse 3
विदुर उवाच कस्माद्दधार गोरूपं धरित्री बहुरूपिणी । यां दुदोह पृथुस्तत्र को वत्सो दोहनं च किम् ॥ ३ ॥
விதுரர் கேட்டார்—அன்புள்ள பிராமணரே! பல வடிவம் எடுக்கக்கூடிய பூமாதேவி ஏன் பசுவின் வடிவத்தை எடுத்தாள்? பிருது அவளைப் பால் கறந்தபோது கன்று யார், கறக்கும் முறை என்ன, கறக்கும் பாத்திரம் எது?
Verse 4
प्रकृत्या विषमा देवी कृता तेन समा कथम् । तस्य मेध्यं हयं देव: कस्य हेतोरपाहरत् ॥ ४ ॥
பூமியின் மேற்பரப்பு இயல்பாகவே எங்கோ உயரமாகவும் எங்கோ தாழ்வாகவும் இருக்கும். மகாராஜா பிருது அதை எவ்வாறு சமப்படுத்தினார்? மேலும் யாகத்திற்காக நியமிக்கப்பட்ட மேத்யக் குதிரையை தேவராஜன் இந்திரன் ஏன் திருடினான்?
Verse 5
सनत्कुमाराद्भगवतो ब्रह्मन् ब्रह्मविदुत्तमात् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं राजर्षि: कां गतिं गत: ॥ ५ ॥
ஓ பிரஹ்மனே! வேதஞானத்தில் சிறந்த சனத்குமாரரிடமிருந்து ராஜரிஷி ப்ருது சவிஞ்ஞான ஞானத்தைப் பெற்று, எந்த விரும்பிய கதியை அடைந்தார்?
Verse 6
यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥
நீங்கள் பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணப் பிரபுவின் சக்த்யாவேச அவதாரம்; ஆகவே அவருடைய லீலைகளைச் செவிமடுப்பது மிக இனிமையும் புண்ணியமும் தருவது, முன்னைய தேஹக் கதைகளின் ஆதாரம். நான் உங்களுக்கும் அதோக்ஷஜ பகவானுக்கும் அன்புடன் பக்தன்; எனவே வேனனின் புதல்வன் ரூபத்தில் இந்த கோ-ரூபிணி பூமியைப் பால் கறந்த ராஜா ப்ருதுவின் எல்லாக் கதைகளையும் அருளி உரையுங்கள்.
Verse 7
यच्चान्यदपि कृष्णस्य भवान् भगवत: प्रभो: । श्रव: सुश्रवस: पुण्यं पूर्वदेहकथाश्रयम् ॥ ६ ॥ भक्ताय मेऽनुरक्ताय तव चाधोक्षजस्य च । वक्तुमर्हसि योऽदुह्यद्वैन्यरूपेण गामिमाम् ॥ ७ ॥
நீங்கள் பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணப் பிரபுவின் சக்த்யாவேச அவதாரம்; ஆகவே அவருடைய லீலைகளைச் செவிமடுப்பது மிக இனிமையும் புண்ணியமும் தருவது, முன்னைய தேஹக் கதைகளின் ஆதாரம். நான் உங்களுக்கும் அதோக்ஷஜ பகவானுக்கும் அன்புடன் பக்தன்; எனவே வேனனின் புதல்வன் ரூபத்தில் இந்த கோ-ரூபிணி பூமியைப் பால் கறந்த ராஜா ப்ருதுவின் எல்லாக் கதைகளையும் அருளி உரையுங்கள்.
Verse 8
सूत उवाच चोदितो विदुरेणैवं वासुदेवकथां प्रति । प्रशस्य तं प्रीतमना मैत्रेय: प्रत्यभाषत ॥ ८ ॥
சூத கோஸ்வாமி கூறினார்: விதுரர் இவ்வாறு வாசுதேவக் கதையை கேட்கத் தூண்டப்பட்டபோது, சூதர் அவரை புகழ்ந்தார்; விதுரரால் மகிழ்ந்த மைத்ரேயரும் அவரைச் சாற்றிப் புகழ்ந்து இவ்வாறு உரைத்தார்.
Verse 9
मैत्रेय उवाच यदाभिषिक्त: पृथुरङ्ग विप्रै-रामन्त्रितो जनतायाश्च पाल: । प्रजा निरन्ने क्षितिपृष्ठ एत्यक्षुत्क्षामदेहा: पतिमभ्यवोचन् ॥ ९ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்: அன்பு விதுரரே! ப்ருதுவை பிராமணரும் ரிஷிகளும் அபிஷேகம் செய்து குடிகளின் காவலன் என அறிவித்தபோது, பூமியில் தானியத் தட்டுப்பாடு இருந்தது. பசியால் மெலிந்த குடிமக்கள் அரசரிடம் வந்து தங்கள் உண்மை நிலையைத் தெரிவித்தனர்.
Verse 10
वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥
அரசே! மரத்தின் உள்ளே உள்ள குழியில் தீ எரிந்தால் அது மெதுவாக உலர்வதுபோல், வயிற்றின் பசியெனும் தீயால் நாங்கள் உலர்ந்து குன்றுகிறோம். நீங்கள் சரணடைந்தவர்களின் காப்பாளர்; எங்கள் வாழ்வாதாரத்தை ஏற்படுத்த நியமிக்கப்பட்டவர்; ஆகவே உம்மைச் சரணடைந்தோம்.
Verse 11
वयं राजञ्जाठरेणाभितप्तायथाग्निना कोटरस्थेन वृक्षा: । त्वामद्य याता: शरणं शरण्यंय: साधितो वृत्तिकर: पतिर्न: ॥ १० ॥ तन्नो भवानीहतु रातवेऽन्नंक्षुधार्दितानां नरदेवदेव । यावन्न नङ्क्ष्यामह उज्झितोर्जावार्तापतिस्त्वं किल लोकपाल: ॥ ११ ॥
நரதேவதேவனே! பசியால் வாடும் எங்களுக்கு தயை செய்து தானியங்களை முறையாகப் பகிர்ந்து எங்கள் பசியைத் தீர்க்கவும். எங்கள் வலிமை முற்றிலும் குன்றுவதற்கு முன் எங்களைப் பாதுகாக்கவும்; நீரே எங்கள் வாழ்வாதாரத்தின் அதிபதி, உலகப் பாதுகாவலர்.
Verse 12
मैत्रेय उवाच पृथु: प्रजानां करुणं निशम्य परिदेवितम् । दीर्घं दध्यौ कुरुश्रेष्ठ निमित्तं सोऽन्वपद्यत ॥ १२ ॥
மைத்ரேயர் கூறினார்—குடிமக்களின் கருணைமிகு புலம்பலைக் கேட்டு, அவர்களின் பரிதாப நிலையைப் பார்த்து, அரசன் ப்ருது நீண்ட நேரம் சிந்தித்து, இந்தத் துன்பத்தின் அடிப்படை காரணத்தை அறிய முயன்றான்.
Verse 13
इति व्यवसितो बुद्ध्या प्रगृहीतशरासन: । सन्दधे विशिखं भूमे: क्रुद्धस्त्रिपुरहा यथा ॥ १३ ॥
இவ்வாறு முடிவு செய்து அரசன் வில்-அம்பை எடுத்துக் கொண்டு, கோபத்தில் பூமியை நோக்கி அம்பைச் செலுத்தத் தயாரானான்; உலகை அழிக்கக் கோபிக்கும் திரிபுரஹரன் சிவனைப் போல.
Verse 14
प्रवेपमाना धरणी निशाम्योदायुधं च तम् । गौ: सत्यपाद्रवद्भीता मृगीव मृगयुद्रुता ॥ १४ ॥
அரசன் ஆயுதம் எடுத்ததைப் பார்த்ததும் பூமி நடுங்கத் தொடங்கினாள். பயத்தால் அவள் பசுவின் வடிவம் கொண்டு ஓடினாள்; வேட்டைக்காரன் துரத்தினால் மான் எவ்வளவு வேகமாக ஓடுமோ அப்படியே.
Verse 15
तामन्वधावत्तद्वैन्य: कुपितोऽत्यरुणेक्षण: । शरं धनुषि सन्धाय यत्र यत्र पलायते ॥ १५ ॥
இதைக் கண்ட வையன்ய மகாராஜா ப்ருது மிகுந்த கோபமடைந்தார்; அவரது கண்கள் விடியற்கால அருணச் சூரியனைப் போலச் சிவந்தன. வில்லில் அம்பைச் சேர்த்து, பசு-வடிவப் பூமி எங்கே எங்கே ஓடினாளோ அங்கே அங்கே அவர் துரத்தினார்।
Verse 16
सा दिशो विदिशो देवी रोदसी चान्तरं तयो: । धावन्ती तत्र तत्रैनं ददर्शानूद्यतायुधम् ॥ १६ ॥
பசு-வடிவத் தேவியான பூமி திசை-விதிசைகளிலும், விண்ணுலகங்களுக்கும் பூமிக்கும் இடையிலான வெளிவெளியிலும் இங்கே அங்கே ஓடினாள்; அவள் எங்கே எங்கே ஓடினாளோ அங்கே அங்கே வில்-அம்புகளுடன் அரசன் துரத்துவதை அவள் கண்டாள்।
Verse 17
लोके नाविन्दत त्राणं वैन्यान्मृत्योरिव प्रजा: । त्रस्ता तदा निववृते हृदयेन विदूयता ॥ १७ ॥
மக்கள் கொடிய மரணத்தின் கைகளிலிருந்து தப்ப முடியாததுபோல், பசு-வடிவப் பூமியும் வையன்யனின் கைகளிலிருந்து தப்ப முடியவில்லை. இறுதியில் அச்சமுற்று, இதயம் வாடி, உதவியற்றவளாய் திரும்பினாள்।
Verse 18
उवाच च महाभागं धर्मज्ञापन्नवत्सल । त्राहि मामपि भूतानां पालनेऽवस्थितो भवान् ॥ १८ ॥
அப்போது அவள், தர்மத்தை அறிந்ததும் சரணடைந்தவர்களுக்கு அன்புடையதுமான மகாபாக்யர் மகாராஜா ப்ருதுவை நோக்கி— “என்னைவும் காப்பாற்றுங்கள். நீங்கள் எல்லா ஜீவராசிகளின் பாதுகாவலர்; இப்போது இந்த உலகின் அரசனாக நிலைபெற்றுள்ளீர்கள்” என்று கூறினாள்।
Verse 19
स त्वं जिघांससे कस्माद्दीनामकृतकिल्बिषाम् । अहनिष्यत्कथं योषां धर्मज्ञ इति यो मत: ॥ १९ ॥
பசு-வடிவப் பூமி மீண்டும் வேண்டினாள்— “நான் ஏழை; எந்தப் பாவமும் செய்யவில்லை. அப்படியிருக்க நீங்கள் என்னை ஏன் கொல்ல விரும்புகிறீர்கள்? நீங்கள் தர்மத்தை அறிந்தவர் என்று கருதப்படுகிறீர்கள்; என்மீது பொறாமை ஏன், ஒரு பெண்ணைக் கொல்ல இத்தனை ஆவல் ஏன்?”
Verse 20
प्रहरन्ति न वै स्त्रीषु कृताग:स्वपि जन्तव: । किमुत त्वद्विधा राजन् करुणा दीनवत्सला: ॥ २० ॥
பெண் பாவம் செய்தாலும் அவள்மேல் கை உயர்த்தக் கூடாது. அப்படியிருக்க, அரசே, நீங்கள் போன்ற கருணைமிகு துன்புற்றோர்க்கு அன்பான காவலன் பற்றி என்ன சொல்லுவது!
Verse 21
मां विपाट्याजरां नावं यत्र विश्वं प्रतिष्ठितम् । आत्मानं च प्रजाश्चेमा: कथमम्भसि धास्यसि ॥ २१ ॥
அரசே, நான் முதுமையற்ற உறுதியான படகுபோல்; இந்த உலகம் என்மேல் நிலைத்துள்ளது. நீங்கள் என்னை துண்டித்தால், நீங்கள் மற்றும் உங்கள் குடிகள் நீரில் மூழ்காமல் எவ்வாறு காப்பாற்றப்படுவர்?
Verse 22
पृथुरुवाच वसुधे त्वां वधिष्यामि मच्छासनपराङ्मुखीम् । भागं बर्हिषि या वृङ्क्ते न तनोति च नो वसु ॥ २२ ॥
பிருது அரசன் கூறினான்—வசுதையே, என் ஆணையை மீறினாய். யாகங்களில் உன் பங்கை ஏற்றுக்கொள்கிறாய்; ஆனால் எங்களுக்கு போதிய தானியச் செல்வத்தை அளிக்கவில்லை. ஆகவே உன்னை வதம் செய்வேன்.
Verse 23
यवसं जग्ध्यनुदिनं नैव दोग्ध्यौधसं पय: । तस्यामेवं हि दुष्टायां दण्डो नात्र न शस्यते ॥ २३ ॥
நீ தினமும் பசும்புல் உண்டாலும், நாம் பால் பறிக்கும்படி பால் பையை நிரப்பவில்லை. நீ விருப்பத்தோடு குற்றம் செய்கிறாய்; ஆகவே பசு வடிவம் எடுத்ததனால் தண்டனை இல்லை என்று சொல்ல முடியாது.
Verse 24
त्वं खल्वोषधिबीजानि प्राक् सृष्टानि स्वयम्भुवा । न मुञ्चस्यात्मरुद्धानि मामवज्ञाय मन्दधी: ॥ २४ ॥
சுயம்பூ பிரம்மா முன்பு படைத்த மூலிகை, தானிய விதைகள் உன்னுள் மறைந்துள்ளன; என் ஆணையை அவமதித்து நீ அவற்றை வெளிப்படுத்தவில்லை—உன் அறிவு மந்தமாயிற்று.
Verse 25
अमूषां क्षुत्परीतानामार्तानां परिदेवितम् । शमयिष्यामि मद्बाणैर्भिन्नायास्तव मेदसा ॥ २५ ॥
இப்போது, என் அம்புகளின் உதவியுடன், நான் உன்னைத் துண்டு துண்டாக வெட்டி, தானியத்திற்காக அழுதுகொண்டிருக்கும் என் குடிமக்களின் பசியை உன் சதையால் போக்குவேன்.
Verse 26
पुमान् योषिदुत क्लीब आत्मसम्भावनोऽधम: । भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्वधोऽवध: ॥ २६ ॥
தன் சுயநலத்திற்காக மட்டும் வாழ்ந்து, பிற உயிர்களிடத்தில் கருணை காட்டாத எவரையும்—ஆணோ, பெண்ணோ அல்லது அலியோ—அரசன் தண்டித்துக் கொல்வது பாவமாகாது; அது தர்மமே.
Verse 27
त्वां स्तब्धां दुर्मदां नीत्वा मायागां तिलश: शरै: । आत्मयोगबलेनेमा धारयिष्याम्यहं प्रजा: ॥ २७ ॥
நீ கர்வத்தால் மிகவுமே செருக்கடைந்து பைத்தியம் பிடித்தவள் போல் ஆகிவிட்டாய். இப்போது உன் மாய சக்தியால் பசுவின் வடிவத்தை எடுத்துள்ளாய். இருப்பினும், நான் உன்னை எள்ளளவான துண்டுகளாக வெட்டி, என் சொந்த யோக சக்தியால் மக்கள் அனைவரையும் காப்பேன்.
Verse 28
एवं मन्युमयीं मूर्तिं कृतान्तमिव बिभ्रतम् । प्रणता प्राञ्जलि: प्राह मही सञ्जातवेपथु: ॥ २८ ॥
அச்சమயத்தில் பிருது மகாராஜா யமராஜரைப் போலவே காட்சியளித்தார்; அவர் உடல் முழுவதும் கோபம் குடிகொண்டிருந்தது. அவரைக் கண்டு பூமிதேவி நடுங்கத் தொடங்கினாள். அவள் சரணடைந்து, கைகூப்பிப் பின்வருமாறு பேசினாள்.
Verse 29
धरोवाच नम: परस्मै पुरुषाय मायया विन्यस्तनानातनवे गुणात्मने । नम: स्वरूपानुभवेन निर्धुत द्रव्यक्रियाकारकविभ्रमोर्मये ॥ २९ ॥
பூமிதேவி கூறினாள்: முழுமுதற் கடவுளே, உமக்கு என் வணக்கங்கள். உமது ஜட சக்தியால் நீர் பல்வேறு வடிவங்களில் விரிவடைகிறீர். இருப்பினும், நீர் எப்போதும் உமது உன்னத நிலையில் இருக்கிறீர்; ஜடச் செயல்களால் நீர் மயங்குவதில்லை.
Verse 30
येनाहमात्मायतनं विनिर्मिता धात्रा यतोऽयं गुणसर्गसङ्ग्रह: । स एव मां हन्तुमुदायुध: स्वरा- डुपस्थितोऽन्यं शरणं कमाश्रये ॥ ३० ॥
பூமி கூறினாள்— ஆண்டவனே! உமது மாயையால் குணங்களுடன் இந்தப் படைப்பை உருவாக்கி, எல்லா உயிர்களும் தங்கும் ஆதாரமாக என்னை அமைத்தீர். நீர் முழு சுதந்திரன்; இப்போது ஆயுதங்களுடன் என்னை அழிக்க முன் நிற்கிறீர். நான் யாரிடம் சரண் புகவேன்? யார் எனைக் காப்பார்? கூறுக.
Verse 31
य एतदादावसृजच्चराचरं स्वमाययात्माश्रययावितर्क्यया । तयैव सोऽयं किल गोप्तुमुद्यत: कथं नु मां धर्मपरो जिघांसति ॥ ३१ ॥
ஆண்டவனே! படைப்பின் தொடக்கத்தில் உமது அசிந்த்ய, ஆத்மாச்ரய மாயையால் அசையும்-அசையாத எல்லா உயிர்களையும் நீர் படைத்தீர். அதே மாயையால் இப்போது உயிர்களைப் பாதுகாக்கத் தயாராக உள்ளீர்; நீர் தர்மத்தின் பரம காவலன். அப்படியிருக்க, பசு வடிவில் உள்ள என்னை ஏன் கொல்ல விரும்புகிறீர்?
Verse 32
नूनं बतेशस्य समीहितं जनै- स्तन्मायया दुर्जययाकृतात्मभि: । न लक्ष्यते यस्त्वकरोदकारयद् योऽनेक एक: परतश्च ईश्वर: ॥ ३२ ॥
ஆண்டவனே! நீர் ஒருவனாக இருந்தும் உமது அஜேய, அசிந்த்ய சக்திகளால் பல வடிவங்களாக விரிகிறீர். பிரம்மாவின் வழியாக இந்த உலகை உருவாக்கச் செய்தீர்; ஆகவே நீர் நேரடியாக பரமபுருஷன். ஆனால் உமது துர்ஜய மாயையால் மூடப்பட்டவர்கள் உமது தெய்வீக செயல்களை உணர முடியாது.
Verse 33
सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभि- र्द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभि: । तस्मै समुन्नद्धनिरुद्धशक्तये नम: परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ ३३ ॥
ஆண்டவனே! பொருள், செயல், கருவிகள் (இந்திரியங்கள்), செய்பவர்கள் (தேவர்கள்), சித்தம், புத்தி, அகங்காரம் முதலிய அனைத்திற்கும் ஆதிக் காரணம் உமது சக்தியே. உமது சக்தியாலேயே படைப்பு வெளிப்பட்டு நிலைத்து மறைகிறது; சிலவேளை வெளிப்படை, சிலவேளை மறைவு. காரணங்களின் காரணமான பரமபுருஷனே, உமக்கு வணக்கம்.
Verse 34
स वै भवानात्मविनिर्मितं जगद् भूतेन्द्रियान्त:करणात्मकं विभो । संस्थापयिष्यन्नज मां रसातला- दभ्युज्जहाराम्भस आदिसूकर: ॥ ३४ ॥
விபுவே! இந்த உலகம் உம்மாலேயே உருவானது—பூதங்கள், இந்திரியங்கள், அந்தக்கரணம் ஆகிய வடிவில். நீர் அஜன். ஒருமுறை ஆதிசூகரன் (வராஹன்) வடிவில், ரசாதலத்தின் நீரில் மூழ்கிய என்னை மேலே தூக்கி மீட்டீர்; உலகை நிலைநிறுத்துவதற்காக.
Verse 35
अपामुपस्थे मयि नाव्यवस्थिता: प्रजा भवानद्य रिरक्षिषु: किल । स वीरमूर्ति: समभूद्धराधरो यो मां पयस्युग्रशरो जिघांससि ॥ ३५ ॥
ஓ பிரபுவே! ஒருகாலத்தில் நீரில் இருந்து என்னை மீட்டு மக்களைப் பாதுகாத்ததால் உமது பெயர் ‘தராதரன்’ எனப் புகழ்பெற்றது. ஆனால் இப்போது வீரமூர்த்தியாக கூரிய அம்புகளால் என்னை கொல்லத் துணிகிறீர்; நான் நீரில் மிதக்கும் படகுபோல் அனைத்தையும் தாங்கி நிற்கிறேன்.
Verse 36
नूनं जनैरीहितमीश्वराणा- मस्मद्विधैस्तद्गुणसर्गमायया । न ज्ञायते मोहितचित्तवर्त्मभि- स्तेभ्यो नमो वीरयशस्करेभ्य: ॥ ३६ ॥
ஓ ஈசனே! முக்குண மாயையால் உருவான எங்களைப் போன்றோர் மயங்கிய மனப்பாதையில் நடப்பதால் உமது செயல்களின் நோக்கத்தை அறியோம். உமது பக்தர்களின் நடத்தைகளே புரியாதவை; உமது லீலைகள் பற்றி என்ன சொல்ல! வீரப் புகழை வளர்க்கும் அந்த பக்தர்களுக்கு வணக்கம்.
Frequently Asked Questions
The cow-form communicates that nature is meant to nourish when approached through dharma: like a cow gives milk when properly cared for and milked with the right method, Bhūmi yields grains and prosperity when governance is righteous and yajña-based reciprocity is honored. The imagery also frames the king’s role: not exploitation, but disciplined stewardship that converts latent abundance into sustenance for all beings.
Pṛthu argues from kṣatriya duty: when a powerful agent withholds essential sustenance and causes suffering, the ruler must correct it—even by force—because protecting citizens is primary. The narrative teaches that punishment in dharma is not personal vengeance but restoration of order; yet it also prepares for a higher resolution where coercion yields to cooperation—Bhūmi’s surrender leads to a regulated ‘milking’ rather than destruction.
Vidura asks this here, but the detailed identifications unfold in the subsequent narration: different beings ‘milk’ the earth using various calves and vessels, symbolizing that resources manifest according to the consciousness, method, and purpose of the seeker. The Bhagavata’s point is that nature’s gifts are accessed through qualified instruments and rightful intent, not merely by force.
It establishes the Bhagavata model of kingship: the ruler is accountable for both livelihood and moral order. The citizens address Pṛthu as protector of the surrendered, implying that political authority is legitimate only when it alleviates suffering and organizes society so that food, work, and dharma are sustained.
Because Pṛthu functions as the Lord’s empowered manifestation (śaktyāveśa) to restore dharma. Her theological praise emphasizes Bhagavān’s transcendence—remaining untouched by the guṇas while directing creation, maintenance, and dissolution—thereby framing the episode not as mere mythic conflict but as a revelation of divine governance operating through a righteous king.