Mantra 3

Sukta 136

Sanskrit (Devanagari)

यदल्पिकास्वऽल्पिका कर्कधूकेवषद्यते । वासन्तिकमिव तेजनं यन्त्यवाताय वित्पति

IAST Transliteration

yád alpíkāsv àlpikā́ karkadhū́ka iva sád yate | vāsantikám iva téjanam yánty avā́tāya vítpati ||

English Translation (Griffith/Whitney)

When, in the little places, the little one settles like a karkadhūka; like a vernal goad the motions go on toward the windless calm, O lord of wealth.

Translation

சிறுசிறு இடங்களில் அந்த ‘அல்பிகா’ (சிறியது) கற்கதூகன் போல வந்து அமரும்போது, வசந்தகால அங்குசம் போன்ற அந்த தேஜனம் (தூண்டும் தண்டு) இயக்கத்தைத் தொடரச் செய்கிறது; ஓ வித்-பதி (செல்வத்தின் ஆண்டவனே), அசைவுகள் அவாத (காற்றில்லா) அமைதியை நோக்கிச் செல்கின்றன.

Word by Word

यत्which/that

अल्पिकासुamong the small (ones)

अल्पिकाa small one

कर्कधूकेin/like the karka-dhūka (a bird/insect; name of a creature)

इवlike/as

षद्-यतेsits down/settles

वासन्तिकम्vernal/spring-like

इवlike

तेजनम्a goad/rod/impelling stick

यन्तिthey go/move

अवातायto the windless (state/place)

वित्पतिlord of the clan/household (master)

Attribution

Rishi: Khila/appendix tradition (uncertain)

Devata: Household prosperity/order (vitpati as social focus); no clear deity

Chandas: Irregular/khila

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From subtle unease → guided motion → windless calm.","listener_experience":"A sense of quiet control over small unseen disturbances; reassurance of household stewardship.","intensity":4}