Mantra 23
Sukta 14
स यत् सर्वानन्तर्देशाननु व्यचलत् परमेष्ठी भूत्वानुव्यऽचलद् ब्रह्मान्नादं कृत्वा
sá yát sárvān antardeśā́n ánu vyácalat parameṣṭhī́ bhūtvā́nv- vyà’calad bráhmaṇnādáṃ kṛtvā́
And when he traversed, in order, all the inner regions, becoming Parameṣṭhin he traversed after them, having made Brahman to be the Food-eater.
அவன் எல்லா அந்தர்தேசங்களிலும் (உள்ளகப் பகுதிகளில்) ஒழுங்காகச் சென்று வலம் வந்தபோது, பரமேஷ்டி ஆகி அவற்றின் பின்பற்றி வலம் வந்தான்—பிரஹ்மனை அன்னாதன் (அன்ன-உண்பவன்) ஆக்கி.
Rishi: Parameṣṭhin/Prajāpati-theological attribution (speculative Atharvanic layer).
Devata: Parameṣṭhin; Brahman as annāda.
Chandas: Prose-like theological sentence; not strictly metrical.
{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at inner cosmology moving toward settled sovereignty.","listener_experience":"A sense of ascending to a ‘higher seat’ within; speech becomes confident and purposeful.","intensity":4}