Adhyaya 20
Book 1 situates the Vijigīṣu’s power in the disciplined inviolability of the Svāmin. Chapter 1.20 treats the antaḥpura not as domestic space but as a high-value security node where the enemy’s cheapest victory is assassination, poisoning, or arson. Hence Kautilya prescribes security as “structure”: auspicious siting, moat-wall-gate defenses, multiple concentric chambers, and controlled approach routes. He adds countermeasures against fire and poison, including material treatments and biological sentinels (animals/birds whose behavior signals venom proximity), integrating empirical risk management into palace design. Administrative zoning follows: women’s quarters, maternity/medical stationing, water and trees, outer residences for unmarried girls and princes, and the placement of the kumāra’s officials and the mantra/upasthāna spaces. The chapter closes with exempla of successful palace killings, justifying strict protocol. In the saptāṅga system this strengthens the King-limb by hardening the core against internal coups, ensuring continuity of command that enables all other limbs—kośa, daṇḍa, durga, and mitra—to function without succession shock.
Sutras
Sutra 1
वास्तुकप्रशस्ते देशे सप्राकारपरिखाद्वारमनेककक्ष्यापरिगतमन्तःपुरं कारयेत् ॥ कZ_०१.२०.०१ ॥
வாஸ்து சாஸ்திரம் பாராட்டும் இடத்தில், மதில் (பிராகாரம்), அகழி (பரிகா), வாயில்கள் உடையதாகவும், பல கக்ஷ்யைகள் (தொடர்ச்சியான முற்றங்கள்/பிரிவுகள்) சூழ்ந்ததாகவும் உள்ள அந்தப்புரத்தை அமைக்கச் செய்ய வேண்டும்.
Sutra 3
अतोऽन्यथा वा विकल्पयेत्सहाध्यायिभयात् ॥ कZ_०१.२०.०३ ॥
இல்லையெனில், உள்ளார்ந்தவர்கள்/நெருங்கிய துணையர்கள் (நடமுறை அறிந்தவர்கள்) என்ற அச்சத்தால் அவன் மாற்று ஏற்பாடுகளையும் மேற்கொள்ள வேண்டும்.
Sutra 4
मानुषेणाग्निना त्रिरपसव्यं परिगतमन्तःपुरमग्निरन्यो न दहति न चात्रान्योऽग्निर्ज्वलति वैद्युतेन भस्मना मृत्सम्युक्तेन करकवारिणावलिप्तं च ॥ कZ_०१.२०.०४ ॥
மனிதனால் உருவாக்கப்பட்ட நெருப்பால் அந்த அந்தப்புரத்தை மூன்று முறை இடம்சுழி (எதிர்சுற்று) சுற்றிவந்தால், வேறு நெருப்பு அதை எரிக்காது; அங்கே வேறு நெருப்பும் எரியாது. மேலும், மின்னலால் உண்டான சாம்பலை மண்ணுடன் கலந்து, ஆலங்கட்டி நீரால் பூசி லேபனம் செய்ய வேண்டும்.
Sutra 5
जीवन्तीश्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिरक्षीवे जातस्याश्वत्थस्य प्रतानेन गुप्तं सर्पा विषाणि वा न प्रभवन्ति ॥ कZ_०१.२०.०५ ॥
‘அக்ஷீவ’ இடத்தில் வளர்ந்த அச்வத்த (அரசமரம்) மரத்தின் பரந்த கிளை விரிப்பால், மேலும் ஜீவந்தீ, ஸ்வேதாமுஷ்க, கபுஷ்ப, வந்தாகா ஆகியவற்றுடன் பாதுகாக்கப்பட்டால், அங்கே பாம்புகளும் விஷங்களும் செயல்படாது.
Sutra 6
मयूरनकुलपृषतोत्सर्गः सर्पान्भक्षयति ॥ कZ_०१.२०.०६ ॥
மயில், கீரிப்பிள்ளை (நகுல), புள்ளி மான் (ப்ருஷத) ஆகியவற்றை வளர்த்தல்/விடுதல் மூலம் பாம்புகள் உண்ணப்படுகின்றன (அதாவது பாம்புகள் குறையும்).
Sutra 7
शुकः सारिका भृङ्गराजो वा सर्पविषशङ्कायां क्रोशति ॥ कZ_०१.२०.०७ ॥
பாம்பு அல்லது விஷம் என்ற சந்தேகம் ஏற்பட்டால் கிளி, மைனா அல்லது ப்ருங்கராஜப் பறவை கத்தும்.
Sutra 8
क्रौञ्चो विषाभ्याशे माद्यति ग्लायति जीवं जीवकः म्रियते मत्तकोकिलः चकोरस्याक्षिणी विरज्येते ॥ कZ_०१.२०.०८ ॥
விஷத்தின் அருகில் கிரௌஞ்சப் பறவை மயங்கி சோர்ந்து விடுகிறது; ஜீவஞ்சீவகன் இறந்து விடுகிறான்; குயில் பித்துப்பிடித்ததுபோல் ஆகிறது; சக்கோரத்தின் கண்களின் நிறம் மங்கிவிடுகிறது.
Sutra 9
इत्येवमग्निविषसर्पेभ्यः प्रतिकुर्वीत ॥ कZ_०१.२०.०९ ॥
இவ்வாறு தீ, விஷம், பாம்புகள் ஆகியவற்றுக்கு எதிராக எதிர்நடவடிக்கை எடுக்க வேண்டும்.
Sutra 10
पृष्ठतः कक्ष्याविभागे स्त्रीनिवेशो गर्भव्याधिसंस्था वृक्षोदकस्थानं च ॥ कZ_०१.२०.१० ॥
பின்புறத்தில், உள் அறைப் பிரிவுக்குள் பெண்களின் இருப்பிடம், கர்ப்பம் மற்றும் நோய்க்கான ஏற்பாடு, மேலும் மரங்களும் நீரும் உள்ள இடமும் இருக்க வேண்டும்.
Sutra 11
बहिः कन्याकुमारपुरम् ॥ कZ_०१.२०.११ ॥
வெளியில் கன்னியரும் இளைஞரும் வாழும் பகுதி/ஊர் இருக்க வேண்டும்.
Sutra 12
पुरस्तादलङ्कारभूमिर्मन्त्रभूमिरुपस्थानं कुमाराध्यक्षस्थानं च ॥ कZ_०१.२०.१२ ॥
முன்புற (அணுகும் பகுதி) பகுதியில் அலங்கார இடம், ஆலோசனை இடம், உபஸ்தானம் (சந்திப்பு/காத்திருப்பு இடம்), மற்றும் இளவரசர் கண்காணிப்பாளர் (குமாராத்யக்ஷ) நிலையம் இருக்க வேண்டும்.
Sutra 13
कक्ष्यान्तरेष्वन्तर्वंशिकसैन्यं तिष्ठेत् ॥ कZ_०१.२०.१३ ॥
இடைநிலை வழித்தடங்கள்/பிரிவுகளில் உள் (அரண்மனை) காவல் படை நிலைநிறுத்தப்பட வேண்டும்।
Sutra 14
अन्तर्गृहगतः स्थविरस्त्रीपरिशुद्धां देवीं पश्येत् ॥ कZ_०१.२०.१४ ॥
உள் அறைகளுக்குள் இருந்து மட்டுமே, முதிய பெண்கள் பரிசோதித்து/பராமரித்து (தூய்மை, பாதுகாப்பு) முடித்த பின் ராணியைப் பார்க்க வேண்டும்।
Sutra 15
देवीगृहे लीनो हि भ्राता भद्रसेनं जघान मातुः शय्यान्तर्गतश्च पुत्रः कारूषम् ॥ कZ_०१.२०.१५ ॥
ஏனெனில் ராணியின் இல்லத்தில் மறைந்திருந்த ஒரு சகோதரன் பத்ரசேனனை கொன்றான்; மேலும் தாயின் படுக்கைக்குள் மறைந்திருந்த ஒரு மகன் காரூஷ (அரசன்) ஐ கொன்றான்।
Sutra 16
लाजान्मधुनेति विषेण पर्यस्य देवी काशिराजम् विषदिग्धेन नूप्रेण वैरन्त्यं मेखलामणिना सौवीरं जालूथमादर्शेन वेण्यां गूढं शस्त्रं कृत्वा देवी विदूरथं जघान ॥ कZ_०१.२०.१६ ॥
வறுத்த தானியம், தேன் முதலியவற்றில் விஷம் கலந்து ஒரு ராணி காசி அரசனை கொன்றாள்; விஷம் பூசப்பட்ட கால் வளையால் வைரந்த்யனை; ரத்தின மெய்கலையால் சௌவீரனை; கண்ணாடியால் ஜாலூதனை; மேலும் சடைமுடியில் ஆயுதம் மறைத்து ஒரு ராணி விதூரதனை கொன்றாள்।
Sutra 17
तस्मादेतान्यास्पदानि परिहरेत् ॥ कZ_०१.२०.१७ ॥
ஆகையால், இத்தகைய வாய்ப்புக் களங்கள்/பலவீனப் புள்ளிகளைத் தவிர்க்க/அகற்ற வேண்டும்।
Sutra 18
बाह्याभिश्च दासीभिः प्रतिषेधयेत् ॥ कZ_०१.२०.१८ ॥
மேலும் வெளிப்புறப் பணிப்பெண்கள் மூலமாகவும் (அத்தகைய அணுகல்/தொடர்பு) தடை விதிப்பை அமல்படுத்த வேண்டும்.
Sutra 19
न चैनाः कुल्याः पश्येयुः अन्यत्र गर्भव्याधिसंस्थाभ्यः ॥ कZ_०१.२०.१९ ॥
மேலும் ‘குல்யாஃ’ (பெண் உறவினர்/பணிப்பெண்கள்) கர்ப்பம் மற்றும் நோய் தொடர்பான தேவைகள் தவிர அவர்களைப் பார்க்கக் கூடாது.
Sutra 20
रूपाजीवाः स्नानप्रघर्षशुद्धशरीराः परिवर्तितवस्त्रालंकाराः पश्येयुः ॥ कZ_०१.२०.२० ॥
அழகால் வாழ்வோர் (விலைமகளிர்/கலைஞர்கள்) குளித்து நன்றாக உடலைத் தூய்மைப்படுத்தி, உடை மற்றும் அணிகலன்களை மாற்றிய பின்பே (உள்ளே) அனுமதிக்கப்பட வேண்டும்.
Sutra 21
अशीतिकाः पुरुषाः पञ्चाशत्काः स्त्रियो वा मातापितृव्यञ्जनाः स्थविरवर्षधराभ्यागारिकाश्चावरोधानां शौचाशौचं विद्युः स्थापयेयुश्च स्वामिहिते ॥ कZ_०१.२०.२१ ॥
எண்பது வயது ஆண்கள் அல்லது ஐம்பது வயது பெண்கள்—தாய்/தந்தை வழி அத்தை போன்ற அடையாளம் உடையவர்கள்—மேலும் முதியோர், நீண்டகால சேவையாளர், இல்லத்தில் தங்கிய பணியாளர்கள்—அந்தப்புரத்தின் தூய்மை/அதூய்மை விதிகளை அறிந்து (மேற்பார்வை செய்து), அரசனின் நலனுக்காக நியமிக்கப்பட வேண்டும்.
Sutra 22
न च बाह्येन संसर्गं कश्चिदाभ्यन्तरो व्रजेत् ॥ कZ_०१.२०.२२च्द् ॥
உள்ளவர் யாரும் வெளிப்புறவர்களுடன் தொடர்பு கொள்ளக் கூடாது; கட்டுப்பாடு இன்றி உள்ளவர் எவரும் வெளித் தொடர்புக்குள் செல்லக் கூடாது।
Sutra 23
निर्गच्छेदभिगच्छेद्वा मुद्रासंक्रान्तभूमिकम् ॥ कZ_०१.२०.२३च्द् ॥
வெளியே அனுப்பினாலும் உள்ளே கொண்டு வந்தாலும், அதில் முத்திரையும் உறுதிப்படுத்தப்பட்ட அனுமதி-குறியும் இருக்க வேண்டும்।
Frequently Asked Questions
Succession stability and prevention of regicide/arson crises; by protecting the royal household and command center, the state avoids factional violence, treasury disruption, and military paralysis—thereby sustaining public order and economic continuity.
This passage does not state a tariffed penalty; the implied daṇḍa is strict access restriction and disciplinary action against negligent palace staff, with severe punishment elsewhere in the Arthaśāstra for endangering the king (treated as a highest-order offense).