Sutra 21

Devanagari script

लब्धलाभापगमने यस्यामित्रो लाभेन शक्त्या हीनः स पार्ष्णिग्राहोऽतिसंधत्ते यस्य वा यातव्यः शत्रोर्विग्रहापकारसमर्थः स्यात् ॥ कZ_०७.१३.२१ ॥

Transliteration

labdhalābhāpagamane yasyāmitro lābhena śaktyā hīnaḥ sa pārṣṇigrāho 'tisaṃdhatte yasya vā yātavyaḥ śatror vigrahāpakārasamarthaḥ syāt

Translation

ஏற்கெனவே பெற்ற லாபங்கள் கைவிடும் அபாயம் ஏற்பட்டால், அந்த லாபங்களால் வளமும் வலிமையும் குறைந்துள்ள பகைவர் உள்ள அரசனை எதிர்த்து பாற்ஷ்ணிக்ராஹன் (பின்புறப் பகைவர்) ‘அதிசந்தி’ (அதிகமாக மீறிச் செயல்படுதல்/மேலோங்குதல்) செய்கிறான். அதுபோல, அந்த அரசன் செல்லவிருக்கும் இலக்கு (யாதவ்ய) பகைவருக்கு எதிராகப் போரும் பகைச் செயல்களாலும் தீங்கு செய்யத் தக்கவனாக இருந்தாலும் அவன் அதிசந்தி செய்கிறான்.

Word by Word

लब्धobtained, gained

लाभgain, profit, advantage

अपगमनेin the loss/cessation (of)

यस्मिन्in whom/wherein

अमित्रःthe enemy

लाभेनby gain, through advantage

शक्त्याby power/strength

हीनःdeprived, deficient

सःhe/that one

पार्ष्णिग्राहःrear-enemy; one who seizes the heel (attacks from behind)

अतिसंधत्तेplots/contrives excessively; makes an overreaching move

यस्यof whom/whose

वाor

यातव्यःto be gone against; to be marched against

शत्रोःof the enemy

विग्रहwar, open hostility

अपकारharm, injury

समर्थःcapable, competent

स्यात्should be / may be

Entities Mentioned

amitra (enemy)

pārṣṇigrāha (rear-enemy)

yātavya (intended target)

FAQs

What triggers a pārṣṇigrāha’s atisaṃdhi according to 7.13.21?

A moment when the primary enemy is weakened and the king’s gains are unstable, or when the king’s intended target can effectively damage that enemy through war—creating an exploitable imbalance.