Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Veda-vidhana & Vamsha, Shloka 13

Somavaṃśa-saṃkṣepaḥ

Conclusion of the Lunar Dynasty Description

स्वाहापुत्रओ रुषद्गुश् च तस्य चित्ररथः सुतः शशविन्दुश्चित्ररथाच्चक्रवर्ती हरौ रतः

svāhāputrao ruṣadguś ca tasya citrarathaḥ sutaḥ śaśavinduścitrarathāccakravartī harau rataḥ

ஸ்வாஹாவின் புதல்வன் ருஷத்கு. அவனுடைய மகன் சித்ரரதன். சித்ரரதனிடமிருந்து சசவிந்து பிறந்தான்—அவன் உலகாட்சியுடைய சக்கரவர்த்தி; ஹரி (விஷ்ணு) மீது பக்தியுடன் நிலைத்தவன்.

svāhāputraḥSvāhā’s son
svāhāputraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvāhā + putra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (svāhāyāḥ putraḥ)
ruṣadguḥRuṣadgu (name)
ruṣadguḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootruṣadgu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); proper noun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
tasyaof him / his
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
citrarathaḥCitraratha (name)
citrarathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcitraratha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); proper noun
sutaḥson
sutaḥ:
Pradhāna-predication (विशेष्य/पदपूरण)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
śaśavinduḥŚaśavindu (name)
śaśavinduḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaśavindu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); proper noun
citrarathātfrom Citraratha
citrarathāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootcitraratha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
cakravartīuniversal monarch
cakravartī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcakravartin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
harauin/unto Hari (Viṣṇu)
harau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
rataḥdevoted/attached
rataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootram (धातु) + rata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/PPP); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agrees with cakravartī/śaśavinduḥ

Lord Agni (narrating the Purana’s contents)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Avatara-Katha","secondary_vidya":"Dharmashastra","practical_application":"Dynastic memory for Itihasa-Purana study; model of ideal kingship (cakravartin) grounded in Hari-bhakti as a legitimizing ethic for rule.","sutra_style":false}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Description","entry_title":"Ruṣadgu–Citraratha–Śaśavindu genealogy; cakravartin devoted to Hari","lookup_keywords":["Ruṣadgu","Citraratha","Śaśavindu","cakravartin","Hari-bhakti"],"quick_summary":"Records succession from Ruṣadgu to Citraratha to Śaśavindu, highlighting Śaśavindu as a universal emperor whose sovereignty is paired with devotion to Hari."}

Concept: Royal power (cakravartitva) is ideally harmonized with Hari-rati (devotion to Viṣṇu).

Application: Use as a normative lens in rāja-dharma: governance gains stability when anchored in dharmic devotion rather than mere conquest.

Khanda Section: Vamsha-anucharita (Genealogies and royal lineages)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Visual Art Cues: {"scene_description":"A royal genealogy tableau: Ruṣadgu and Citraratha presented as predecessors, culminating in Śaśavindu as cakravartin, shown offering reverence to Hari (Viṣṇu).","kerala_mural_prompt":"Kerala temple mural style, flat yet vivid colors; central cakravartin king Śaśavindu with royal parasol and attendants, hands in añjali toward standing Viṣṇu with śaṅkha-cakra-gadā-padma; genealogical elders behind as smaller figures; ornate floral borders.","tanjore_prompt":"Tanjore painting with gold leaf; Śaśavindu enthroned with cakravartin emblems (chatra, chowries), richly jeweled; Viṣṇu in a small sanctum-like aureole with heavy gold work; inscriptions of names Ruṣadgu, Citraratha, Śaśavindu.","mysore_prompt":"Mysore painting, delicate linework; didactic genealogy composition with labeled figures; Śaśavindu shown performing pūjā to Viṣṇu; subdued palette and fine ornamentation.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, courtly scene; emperor Śaśavindu in durbar with halo, offering to a blue-hued Viṣṇu icon; genealogical scroll motif in the margin; detailed textiles and architecture."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"contemplative","suggested_raga":"Yaman","pace":"medium","voice_tone":"epic"}

Sandhi Resolution Notes: svāhāputrao → svāhāputraḥ (visarga restoration); śaśavinduś citrarathāt ca → śaśavinduḥ citrarathāt ca; citrarathāccakravartī → citrarathāt ca cakravartī.

Related Themes: Agni Purana genealogical sections (Vamśa-anucarita) surrounding 274.13–274.17

S
Svāhā
R
Ruṣadgu
C
Citraratha
Ś
Śaśavindu
H
Hari (Viṣṇu)

FAQs

This verse transmits genealogical-royal knowledge (vamśa-vidyā): it records lineage succession and identifies Śaśavindu as a cakravartin devoted to Hari (Viṣṇu).

By preserving dynastic data—names, descent, and kingly status (cakravartin)—the Agni Purana functions as a historical-cultural index alongside its ritual, legal, and philosophical sections.

It highlights that even a world-emperor’s excellence is ideally crowned by bhakti—devotion to Hari—presenting devotion as a superior spiritual orientation within royal life.