Adhyaya 242
Raja-dharmaAdhyaya 24226 Verses

Adhyaya 242

Chapter 242 — पुरुषलक्षणं (Purusha-Lakshana): Marks of a Man (Physiognomy)

முன்னர் வியூக அமைப்புகள் (போரணிகள்) பற்றிய பகுதி முடிந்த பின், இவ்வத்யாயம் வெளிப்புறத் தந்திரத்திலிருந்து விலகி, அரசன் மனிதரை அவர்களின் உடல்-லட்சணங்களால் எவ்வாறு மதிப்பிட வேண்டும் என்பதை எடுத்துரைக்கிறது. அக்னி இதை மரபுச் சாஸ்திரமாக அறிமுகப்படுத்துகிறார்—சமுத்ரர் கர்கருக்கு போதித்த ‘சாமுத்ரிக’ அறிவு; இது ஆண்-பெண் இருவருக்கும் சுப-அசுப குறிகளை கூறுகிறது. உடல் சமச்சீர், ‘நான்கு வகை சமம்’, ந்யக்ரோத-பரிமண்டல அளவு (கை விரிப்பு = உயரம்) போன்ற அளவுக் கோட்பாடுகள், அங்குலம்–கிஷ்கு அளவீடுகள், மார்பு முதலிய பகுதிகளின் கோடுகள், தாமரை போன்ற அம்சங்கள், ஜோடி உறுப்புகளின் ஒத்திசைவு ஆகியவை விவரிக்கப்படுகின்றன. தயை, பொறுமை, தூய்மை, தானம், வீரியம் போன்ற நெறி குணங்கள் உடல் மதிப்பீட்டுடன் இணைக்கப்பட்டு, ராஜதர்மத்தில் உருவத்துடன் குணவிவேகம் அவசியம் என உணர்த்தப்படுகிறது. உலர்ச்சி, வெளிப்படும் நரம்புகள், துர்நாற்றம் அசுபம்; இனிய பேச்சு, யானை போன்ற நடை சுபம்—ஆட்சி, தேர்வு, ஆலோசனைக்கான நிதிசாஸ்திரப் பயன்பாட்டு கருவியாக இது காட்டப்படுகிறது.

Shlokas

Verse 1

यव्यूहस्य ??? दुर्जयव्यूहस्य ??? भोगव्यूहस्य ??? गोमूत्रिकाव्यूहस्य ??? शकटव्यूहस्य ??? अमरव्यूहस्य ??? सर्वतोभद्रव्यूहस्य ??? अथ द्विचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः पुरुषलक्षणं अग्निर् उवाच रामोक्तोक्ता मया नीतिः स्त्रीणां राजन् नृणां वदे लक्षणं यद्समुद्रेण गर्गायोक्तं यथा पुरा

யவவ்யூஹம், துர்ஜயவ்யூஹம், போகவ்யூஹம், கோமூத்ரிகாவ்யூஹம், சகடவ்யூஹம், அமரவ்யூஹம், சர்வதோபத்ர-வ்யூஹம்—இவை கூறப்பட்டன. இப்போது ‘புருஷலக்ஷணம்’ எனும் இருநூற்று நாற்பத்தி இரண்டாம் அதிகாரம் தொடங்குகிறது. அக்னி கூறினார்: அரசே, ராமன் உரைத்த நীতியை முன்பே நான் விளக்கியேன்; இப்போது பெண்கள் மற்றும் ஆண்களின் உடல்-லக்ஷணங்களை, முற்காலத்தில் சமுத்திரன் கர்கருக்கு போதித்த லக்ஷணசாஸ்திரம்போல் உரைப்பேன்।

Verse 2

समुद्र उवाच पुंसाञ्च लक्षणं वक्ष्ये स्त्रीणाञ्चैव शुभाशुभं एकाधिको द्विशुक्रश् च त्रिगन्भीरस्तथैव च

சமுத்திரன் கூறினார்—ஆண்களின் உடல்-லக்ஷணங்களையும், பெண்களின் நன்மை-தீமை லக்ஷணங்களையும் நான் விளக்குவேன். இதில் ‘ஏகாதிக’, ‘த்விஷுக்ர’, ‘த்ரிகம்பீர’ எனும் வகைகளும் உள்ளன।

Verse 3

त्रित्रिकस्त्रिप्रलम्बश् च त्रिभिर्व्याप्नोति यस् तथा त्रिबलीमांस्त्रिविनतस्त्रिकालज्ञश् च सुव्रत

அவன் ‘த்ரித்ரிக’ என்றும் ‘த்ரிப்ரலம்ப’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறான்; மேலும் மும்மடங்கு (லோகம்/நிலை) முழுதும் வியாபிப்பவனும் அவ்வாறே. அவன் ‘த்ரிபலீமான்’, ‘த்ரிவிநத’, ‘த்ரிகாலஜ்ஞ’, ‘சுவ்ரத’ உடையவன்।

Verse 4

पुरुषः स्यात्सुलक्षण्यो विपुलश् च तथा त्रिषु चतुर्लेखस् तथा यश् च तथैव च चतुःसमः

ஒரு ஆண் சுலக்ஷணங்களுடன், உடலில் விரிந்த அமைப்புடன், மேலும் மூன்று (ரேகை/பகுதி)களில் நான்கு கோடுகள் உடையவனாக இருக்க வேண்டும். அவன் புகழுடையவனாகவும், ‘சதுஃசம’—நான்கு உறுப்புகளும் ஒப்புமையுடன் சமநிலையுடனும் உள்ளவனாகவும் இருக்க வேண்டும்।

Verse 5

चतुष्किष्कुश् चतुर्दंष्ट्रः शुक्लकृष्णस्तथैव च चतुर्गन्धश् चतुर्ह्रस्वः सूक्ष्मदीर्घश् च पञ्चसु

அவன் ‘சதுஷ்கிஷ்கு’ (நான்கு அங்க/பகுதிகள் உடையவன்), ‘சதுர்தம்ஷ்ட்ர’ (நான்கு தம்ஷ்ட்ரைகள் உடையவன்), மேலும் வெண்மை-கருமை நிறங்களும் உடையவன் எனவும் கூறப்படுகிறது. அவனுக்கு ‘சதுர்கந்த’ (நான்கு வகை மணம்), ‘சதுர்ஹ்ரஸ்வ’ (நான்கு வகை குறுமை) மற்றும் ஐந்தில் ‘ஸூக்ஷ்மதீர்க’ (நுண்மை மற்றும் நீளம்) என்ற பண்பு உண்டு।

Verse 6

षडुन्नतो ऽष्टवंशश् च सप्तस्नेहो नवामलः दशपद्मो दशव्यूहो न्यग्रोधपरिमण्डलः

ஆறு வகையில் உயர்ந்தது, எட்டு தண்டுகளுடையது, ஏழு ஸ்நேஹச் செழுமையுடையது, ஒன்பது வகையில் மாசற்றது; பத்து தாமரைகள்போல், பத்து வியூகங்களுடன்—இவ்வாறு சமவட்டப் பரவலுடைய ந்யக்ரோதம் (ஆலமரம்) கூறப்படுகிறது.

Verse 7

चतुर्दशसमद्वन्द्वः षोडशाक्षयश् च शस्यते धर्मार्थकामसंयुक्तो धर्मो ह्य् एकाधिको मतः

இரு பாதங்களும் சமமாய் ஒவ்வொன்றிலும் பதினான்கு எழுத்துகள் உள்ள சந்தம் பரிந்துரைக்கப்படுகிறது; மற்றொரு வடிவில் பதினாறு எழுத்துகளுடையதும் புகழப்படுகிறது. தர்மம்-அர்த்தம்-காமம் இணைந்த படைப்பில் தர்மமே ஒரு அளவு மேலோங்கியதாகக் கருதப்படுகிறது.

Verse 8

तारकाभ्यां विना नेत्रे शुक्रदन्तो द्विशुक्लकः गम्भीरस्त्रिश्रवो नाभिः सत्त्वञ्चैकं त्रिकं स्मृतं

கண்களில் தாரகைகள் (மாணிக்கங்கள்/புபில்கள்) இல்லை எனக் கூறப்படுகிறது; பற்கள் சுக்ரம் போல வெண்மை; இருவகை வெண்மை உள்ளது; குரல் ஆழமானது; நாபியில் மூன்று மடிப்புகள்/சுழல்கள்; சத்த்வம் ஒன்று எனவும், ‘த்ரிகம்’ மூன்றுவகை எனவும் நினைவுகூரப்படுகிறது.

Verse 9

अनसूया दया क्षान्तिर्मङ्गलाचारयुक्तता शौचं स्पृहा त्वकार्पण्यमनायासश् च शौर्यता

அனசூயை (பொறாமையின்மை), தயை, க்ஷாந்தி, மங்களமான நன்னடத்தையுடன் இணைதல், சௌசம், உரிய ஸ்ப்ருஹை, அகார்ப்பண்யம் (கஞ்சத்தன்மையின்மை), அனாயாசம் (அதிகப் பீடனமின்றி இயல்பு), மற்றும் சௌரியம்—இவையே நற்குணங்கள் எனக் கூறப்பட்டுள்ளன.

Verse 10

चित्रिकस्त्रिप्रलम्बः स्याद्वृषणे भुजयोर्नरः दिग्देशजातिवर्गांश् च तेजसा यशसा श्रिया

‘சித்ரிக’ எனப்படும் குறியும் ‘த்ரிப்ரலம்ப’ எனப்படும் இலக்கணமும் உடைய மனிதன்—அவை குறிப்பாக விதைப்பைகளில் அல்லது புஜங்களில் இருந்தால்—தன் தேஜஸ், யசஸ், ஸ்ரீ ஆகியவற்றால் திசை, தேசம், ஜாதி, வர்க்கம் ஆகியவற்றால் சிறப்புற்றவர்களையும் மிஞ்சுவான்.

Verse 11

व्याप्नोति यस्त्रिकव्यापी त्रिबलीमान्नरस्त्वसौ उदरे बलयस्तिस्रो नरन्त्रिविनतं शृणु

உடலின் மூன்று பகுதிகளிலும் பரந்து, மூன்று தெளிவான மடிப்புக் கோடுகள் உடையவன் அத்தகையவன்; இப்போது வயிற்றில் மூன்று சுருக்கங்கள் தோன்றும் ‘திரிவினத’ மனிதனைப் பற்றி கேள்।

Verse 12

देवतानां द्विजानाञ्च गुरूणां प्रणतस्तु यः धर्मार्थकामकालज्ञस्त्रिकालज्ञो ऽभिधीयते

தேவர்கள், இருபிறப்பினர், குருமார்கள் ஆகியோருக்கு பணிவுடன் வணங்கி, தர்மம்-அர்த்தம்-காமம் ஆகியவற்றின் உரிய காலத்தை அறிந்தவன் ‘திரிகாலஞ்ஞன்’ என அழைக்கப்படுகிறான்।

Verse 13

उरो ललाटं वक्त्रञ्च त्रिविस्तीर्णो विलेखवान् द्वौ पाणी द्वौ तथा पादौ ध्वजच्छत्रादिभिर्युतौ

மார்பு, நெற்றி, முகம் ஆகியவை மூன்று மடங்கு அகலமாகவும், மங்களமான கோடுகள் தெளிவாகவும் அமைக்கப்பட வேண்டும். இரு கைகளும் இரு கால்களும் கொடி, குடை முதலிய சுப இலட்சணங்களுடன் இருக்க வேண்டும்।

Verse 14

अङ्गुल्यो हृदयं पृष्ठं कटिः शस्तं चतुःसमं षण्णवत्यङ्गुलोत्सेधश् चतुष्किष्कुप्रमाणतः

விரல்கள், இதயப் பகுதி, முதுகு, இடுப்பு ஆகியவற்றின் அளவுகள் நான்கு-சமமாக (சமவிகிதமாக) கூறப்பட்டுள்ளன. மொத்த உயரம் தொண்ணூற்று ஆறு அங்குலம்; அது நான்கு கிஷ்கு அளவின்படி கணக்கிடப்படுகிறது।

Verse 15

द्रंष्ट्राश् चतस्रश् चन्द्राभाश् चतुःकृष्णं वदामि ते नेत्रतारौ भ्रुवौ श्मश्रुः कृष्णाः केशास्तथैव च

நான் உனக்குச் சொல்கிறேன்—நான்கு தந்தங்கள் சந்திரன் போல் ஒளிவிட வேண்டும்; மேலும் நான்கு அம்சங்கள் கருநிறமாக இருக்க வேண்டும்—கண்மணிகள், புருவங்கள், தாடி-மீசை (ஷ்மஷ்ரு), மற்றும் தலைமுடி।

Verse 16

नासायां वदने स्वेदे कक्षयोर्विडगन्धकः ह्रस्वं लिङ्गं तथा ग्रीवा जङ्घे स्याद्वेदह्रस्वकं

மூக்கு, வாய், வியர்வை, கக்கைகள் ஆகியவற்றில் மலநாற்றம் இருந்து, லிங்கமும் கழுத்தும் சுருங்கி (குறுகி) இருந்தால், கால் மடிப்புக்குக் கீழ் பகுதியும் குறுகும்—இதையே ‘வேதஹ்ரஸ்வக’ எனக் கூறுவர்.

Verse 17

सूक्ष्माण्यङ्गुलिपर्वाणि नखकेशद्विजत्वचः हनू नेत्रे ललाटे च नासा दीर्घा स्तनान्तरं

விரல் மூட்டுகள் நுண்ணியதும் ஒழுங்கானதும் ஆக இருக்க வேண்டும்; நகங்கள், முடி, பற்கள் ஒளிவிடவும், தோல் தெளிவாகவும் இருக்க வேண்டும். தாடை, கண்கள், நெற்றி நன்கு அமைந்திருக்க; மூக்கு நீளமாகவும், மார்பகங்களுக்கு இடையிலான இடைவெளி தெளிவாகவும் இருக்க வேண்டும்.

Verse 18

वक्षः कक्षौ नखा नासोन्नतं वक्त्रं कृकाटिका स्निग्धास्त्वक्केशदन्ताश् च लोम दृष्टिर्नखाश् च वाक्

மார்பு, கக்கைகள், நகங்கள், உயர்ந்த (நன்கு அமைந்த) மூக்கு, முகம், கழுத்தின் பின்புறம்; மேலும் மென்மையான தோல், முடி, பற்கள்; உடல் ரோமம், பார்வை, நகங்கள், குரல்—இவை அறிகுறிகளாகப் பரிசோதிக்கப்பட வேண்டியவை.

Verse 19

जान्वोरुर्वोश् च पृष्ठस्थ वंशौ द्वौ करनासयोः नेत्रे नासापुटौ कर्णौ मेढ्रं पायुमुखे ऽमलं

முழங்கால், தொடை அருகில் முதுகு வழியாக உள்ள இரண்டு ‘வம்ச’ (நாளங்கள்) கூறப்படுகின்றன. செயலும் பேச்சும் செய்ய இரு (இந்திரியங்கள்) உள்ளன; இரண்டு கண்கள், இரண்டு மூக்குத் துளைகள், இரண்டு காதுகள்; மேலும் லிங்கமும் மலவாயும்—இவை உடலின் மாசற்ற திறப்புகள்.

Verse 20

जिह्वोष्ठे तालुनेत्रे तु हस्तपादौ नखास् तथा शिश्नाग्रवक्त्रं शस्यन्ते पद्माभा दश देहिनां

உடலுடையோருக்கு பத்து அம்சங்கள் தாமரைப் போன்றவை எனப் புகழப்படுகின்றன—நாக்கு, உதடுகள், அண்ணம், கண்கள், கைகள், கால்கள், நகங்கள், லிங்கத்தின் முனை, மற்றும் முகம்.

Verse 21

पाणिपादं मुखं ग्रीवा श्रवणे हृदयं शिरः ललाटमुदरं पृष्ठं वृहन्तः पूजिता दश

வழிபடத்தக்க பத்து அங்கங்கள்—கைகள், கால்கள், முகம், கழுத்து, காதுகள், இதயம், தலை, நெற்றி, வயிறு, முதுகு மற்றும் வ்ருஹந்த (மார்பு/தோள் பகுதி)।

Verse 22

प्रसारितभुजस्येह मध्यमाग्रद्वयान्तरं उच्छ्रायेण समं यस्य न्यग्रोधपरिमण्डलः

இங்கு ‘ந்யக்ரோத-பரிமண்டலம்’ என்பது—இரு கைகளையும் முழுதாக விரித்தபோது நடுவிரல் முனைகளுக்கிடையிலான தூரம் மனிதனின் உயரத்துக்கு சமமாக இருப்பது என்ற அளவாகும்।

Verse 23

पादौ गुल्फौ स्फिचौ पार्श्वौ वङ्क्षणौ वृषणौ कुचौ कर्णौष्ठे सक्थिनी जङ्घे हस्तौ बाहू तथाक्षिणी

பாதங்கள், குல்பம் (கணுக்கால்), ஸ்பிச் (புட்டம்), பார்ஷ்வம் (பக்கவாட்டு), வங்க்ஷணம் (இடுப்பு/குச்சி), வ்ருஷணம், குசம் (மார்பகம்), காது மற்றும் உதடு, சக்தி (தொடை), ஜங்கா (கீழ்க்கால்), கை, புயம் (முழங்கை/கைமேல்) மற்றும் கண்கள்।

Verse 24

चतुर्दशसमद्वन्द्व एतत्सामान्यतो नरः विद्याश् चतुर्दश द्व्यक्षैः पश्येद्यः षोडशाक्षकः

பொதுவாக மனிதன் இதை பதினான்கு சம-த்வந்த்வ (இணை) என அறிய வேண்டும். இரண்டெழுத்துக் கூறுகளால் அமைந்த பதினான்கு ‘வித்யா’களை உணர்பவன், ஷோடசாக்ஷர (மந்திர/வித்யா) ஞானி ஆவான்।

Verse 25

रूक्षं शिराततं गात्रमशुभं मांसवर्जितं दुर्गन्धिविपरीतं यच्छस्तन्दृष्ट्या प्रसन्नया

உடல் வறண்டதாக இருந்து நரம்புகள் வெளிப்படையாகத் தோன்றுதல், அசுபமாகத் தோன்றி மாம்சமற்றிருத்தல்; துர்நாற்றமும் விகார நிலையுமுடன் இருப்பினும், அதை அமைதியான மகிழ்ந்த பார்வையுடன் காட்டுதல்—இது அபசகுன முன்னறிகுறிகளில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது।

Verse 26

धन्यस्य मधुरा वाणी गतिर्मत्तेभसन्निभा एककूपभवं रोम भये रक्षा सकृत् सकृत्

பாக்கியவானின் பேச்சு இனிமையானது; அவனுடைய நடை மதமுற்ற யானையைப் போன்றது. ஒரே ரோமகூபத்திலிருந்து எழும் ஒரு முடியும் அச்சநேரத்தில் மீண்டும் மீண்டும் காவலாகிறது.

Frequently Asked Questions

It emphasizes proportional canons and measurement (e.g., height as ninety-six angulas = four kishkus; nyagrodha-parimandala where arm-span equals height), plus enumerated bodily markers such as lotus-like features and paired correspondences.

By aligning bodily assessment with dharmic discernment: virtues like compassion, purity, forbearance, and generosity are treated as auspicious markers, guiding a ruler or practitioner to prioritize sattvic character and right conduct while exercising worldly responsibility.