
Chapter 280 — रसादिलक्षणम् / सर्वरोगहराण्यौषधानि (Characteristics of Taste and Related Factors; Medicines that Remove All Diseases)
இந்த அதிகாரம் ஆயுர்வேதத்தை அரசரையும் சமூகத்தையும் காக்கும் பாதுகாப்பு அரசவியல் அறிவாக விளக்குகிறது. தன்வந்திரி—ரசம், வீரியம், விபாகம், பிரபாவம் ஆகியவற்றை அறிந்த வைத்தியன் அரசரையும் மக்களையும் பாதுகாக்க வல்லவன் என்கிறார். ஆறு சுவைகளின் சோம‑அக்னி மூல வகைப்பாடு, விபாகத்தின் மும்மடங்கு தன்மை, வீரியத்தின் உஷ்ண‑சீத வேறுபாடு கூறப்படுகிறது; தேன் போன்றவற்றில் இனிப்பு ரசமிருந்தும் கார விபாகம் தோன்றும் முரண்பாடு ‘பிரபாவம்’ மூலம் விளக்கப்படுகிறது. பின்னர் மருந்தியல் பகுதியில் கஷாய/க்வாத குறைப்பு விகிதங்கள், ஸ்நேஹபாகம் (மருந்துக் கொழுப்பு) மற்றும் லேஹ்யம் தயாரிப்பு விதிகள், மேலும் வயது, பருவம், பலம், ஜடராக்னி, தேசம், திரவியம், நோய் ஆகியவற்றின்படி அளவு நிர்ணயம் கூறப்படுகிறது. உபஸ்தம்பத் திரயம் (ஆஹாரம், நித்திரை, மைதுன ஒழுக்கம்), ப்ருஂஹண‑லங்கன சிகிச்சைகள், பருவத்திற்கேற்ற அப்யங்க‑வ்யாயாம விதிகள், மற்றும் ஆஹார சுத்தியே அக்னி‑பலத்தின் அடிப்படை எனக் கூறி மருத்துவத்தை தர்மமயமான வாழ்வொழுக்கத்துடன் இணைக்கிறது।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे सर्वरोगहराण्यौषधानि नामोनाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः तथोल्कानामुष्मणामध्वसेविनामिति ख अथाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः रसादिलक्षणं धन्वन्तरिर् उवाच रसादिलक्षणं वक्ष्ये भेषजानां गुणं शृणु रसवीर्यविपाकज्ञो नृपादीन्रक्षयेन्नरः
இவ்வாறு ஆக்நேய மகாபுராணத்தில் ‘எல்லா நோய்களையும் அகற்றும் மருந்துகள்’ எனும் இருநூற்று எண்பதாம் அதிகாரம் (நிறைவுற்றது). (வேறு பாடத்தில்—‘உல்கைகள், வெப்பம், பாதைச் சேவிகள்’ என.) இப்போது ‘ரசாதி-லட்சணம்’ எனும் இருநூற்று எண்பதாம் அதிகாரம் தொடங்குகிறது. தன்வந்தரி கூறினார்—ரசாதி லட்சணங்களையும் மருந்துகளின் குணங்களையும் நான் விளக்குகிறேன்; கேளுங்கள். ரசம், வீரியம், விபாகம் அறிந்தவன் அரசர் முதலியோரைக் காக்க வல்லவன்.
Verse 2
रसाः स्वाद्वम्ललवणाः सोमजाः परिकीर्तिताः कटुतिक्तकषायानि तथाग्नेया महाभुज
இனிப்பு, புளிப்பு, உப்பு ஆகிய ரசங்கள் சோமஜம் என அறிவிக்கப்படுகின்றன; காரம், கசப்பு, துவர்ப்பு ஆகிய ரசங்கள் அக்னிஜம் எனவும் கூறப்படுகின்றன, ஓ மகாபுஜா.
Verse 3
त्रिधा विपाको द्रव्यस्य कट्वम्ललवणात्मकः द्विधा वीय्य समुद्दिष्टमुष्णं शीतं तथैव च
ஒரு திரவியத்தின் விபாகம் மூன்று வகை—காரம், புளிப்பு, உப்பு இயல்புடையது. வீரியம் இரண்டு வகை எனக் கூறப்படுகிறது—வெப்பம் மற்றும் குளிர்ச்சி.
Verse 4
अनिर्देश्यप्रभावश् च ओषधीनां द्विजोत्तम मधुरश् च कषायश् च तिक्तश् चैव तथा रसः
ஹே த்விஜோத்தமா, மூலிகைகளின் தனிப்பட்ட பிரபாவம் சொல்லற்கரியது; அவற்றின் ரசங்கள் மதுரம், கஷாயம், திக்தம் ஆகியவையும் ஆகும்।
Verse 5
शीतवीर्याः समुद्दिष्टाः शेषास्तूष्णाःप्रकीर्तिताः गुडुची तत्र तिक्तपि भवत्युष्णातिवीर्यतः
சில பொருட்கள் சீதவீர்யம் உடையவை எனக் கூறப்பட்டன; மீதியவை உஷ்ணவீர்யம் எனப் புகழப்பட்டன. அங்கே குடூசி திக்தரசமாயினும், மிகுந்த உஷ்ணவீர்யத்தால் உஷ்ணமாகச் செயல்படும்।
Verse 6
उष्णा कषायापि तथा पथ्या भवति मानद मधुरोपि तथा मांस उष्ण एव प्रकीर्तितः
ஹே மானதா, கஷாயப் பொருளும் வெப்பமாக எடுத்தால் பத்தியமாகும்; அதுபோல மதுர உணவும், மாம்சமும் உஷ்ண இயல்புடையவை எனக் கூறப்படுகின்றன।
Verse 7
लवणो मध्रश् चैव विपाकमधुरौ स्मृतौ अम्लोष्णश् च तथा प्रोक्तः शेषाः कटुविपाकिनः
லவணம் மற்றும் மதுரம்—இவை மதுர விபாகம் உடையவை என மரபில் கூறப்படுகிறது. அம்லமும் கடுவும் (உஷ்ணமும்) அம்ல விபாகம் எனச் சொல்லப்படுகிறது; மீதிய ரசங்கள் கடு விபாகம் தருவன.
Verse 8
वीर्यपाके विपर्यस्ते प्रभावात्तत्र निश् चयः मधुरो ऽपि कटुः पाके यच्च क्षौद्रं प्रकीर्तितं
வீர்யமும் விபாகமும் எதிர்மாறாகத் தோன்றினால், அங்கே தீர்மானிப்பது பிரபாவமே. ஆகவே க்ஷௌத்ரம் (தேன்) மதுரரசமாயினும் விபாகத்தில் கடுவாகக் கூறப்படுகிறது।
Verse 9
क्वाथयेत् षोडशगुणं विवेद्द्रव्याच्चतुर्गुणम् यवक्षौद्रमिति ख कल्पनैषा कषायस्य यत्र नोक्तो विधिर्भवेत्
மருந்துத் தாவரப் பொருளை அதன் பதினாறு மடங்கு நீரில் காய்ச்சி, திரவப் பகுதியைச் சுருக்கி ஆரம்பத் திரவ அளவின் நான்கில் ஒரு பங்காகக் குறைக்க வேண்டும். யவம் (பார்லி) மற்றும் க்ஷௌத்ரம் (தேன்) சேர்க்கலாம்—சிறப்பு விதி கூறப்படாத இடங்களில் கஷாயம் செய்வதற்கான பொதுமுறை இதுவே.
Verse 10
कषायन्तु भवेत्तोयं स्नेहपाके चतुर्गुणं द्रव्यतुल्यं समुद्धृत्य द्रव्यं स्नेहं क्षिपेद्बुधः
ஸ்நேஹப் பாகத்தில் கஷாய நீர் நான்கு மடங்கு இருக்க வேண்டும். மருந்துப் பொருளுக்கு இணையான அளவு கல்கம் (மருந்துப் பேஸ்ட்) எடுத்துக் கொண்டு, அறிஞன் விதிப்படி கல்கமும் ஸ்நேஹமும் (எண்ணெய்/நெய்) சேர்க்க வேண்டும்.
Verse 11
तावत्प्रमाणं द्रव्यस्य स्नेहपादं ततः क्षिपेत् तोयवर्जन्तु यद्द्रव्यं स्नेहद्रव्यं तथा भवेत्
பொருளின் அளவு எவ்வளவோ, அதற்கேற்ப ஸ்நேஹத்தை நான்கில் ஒரு பங்காகச் சேர்க்க வேண்டும். நீரற்ற பொருள் எதுவாயினும், அது ‘ஸ்நேஹப் பொருள்’ எனவே கணிக்கப்பட வேண்டும்.
Verse 12
संवर्तितौषधः पाकः स्नेहानां परिकीर्तितः तत्तुल्यता तु लेह्यस्य तथा भवति सुश्रुत
மருந்துப் பொருட்கள் சுருங்கி அடர்த்தியாகும் வகையில் நடைபெறும் பாகமே ஸ்நேஹங்களுக்கு உரிய ‘பாகம்’ எனக் கூறப்படுகிறது. ஓ சுஷ்ருதா! லேஹ்யம் (அவலேஹம்) தயாரிப்பிற்கும் அதே சமத்துவ விதி பொருந்தும்.
Verse 13
स्वच्छमल्पौषधं क्वाथं कषायञ्चोक्तवद्भवेत् अक्षं चूर्णस्य निर्दिष्टं कषायस्य चतुष्पलं
குறைந்த அளவு மருந்துப் பொருள்களால் செய்யப்பட்ட தெளிவான (வடிகட்டிய) க்வாதம் ‘க்வாதம்’ எனப்படுகிறது; கஷாயமும் முன்னர் கூறிய முறையிலேயே செய்ய வேண்டும். பொடியின் அளவு ஒரு அக்ஷம் என்றும், கஷாயத்தின் அளவு நான்கு பலம் என்றும் நிர்ணயிக்கப்பட்டுள்ளது.
Verse 14
मध्यमैषा स्मृता मात्रा नास्ति मात्राविकल्पना वयः कालं बलं वह्निं देशं द्रव्यं रुजं तथा
இது ‘மத்திய’ அளவு எனக் கூறப்படுகிறது; அளவிற்கு ஒரே நிலையான விதி இல்லை. வயது, காலம்/பருவம், வலிமை, ஜீரணஅக்னி, தேசம், திரவியம் (மருந்து), மேலும் நோய்/வேதனை ஆகியவற்றை நோக்கி அளவை மாற்ற வேண்டும்।
Verse 15
समवेक्ष्य महाभाग मात्रायाः कल्पना भवेत् सौम्यास्तत्र रसाः प्रायो विज्ञेया धातुवर्धनाः
ஓ மகாபாகனே! நன்கு ஆராய்ந்து அளவை நிர்ணயிக்க வேண்டும். அந்தச் சூழலில் ரசங்கள் பொதுவாக சௌம்யமானவை என்றும், தாதுக்களை வளர்ப்பவை என்றும் அறியப்பட வேண்டும்।
Verse 16
मधुरास्तु विशेषेण विज्ञेया धातुवर्धनाः दोषाणाञ्चैव धातूनां द्रव्यं समगुणन्तु यत्
இனிப்பு சுவையுடைய திரவியங்கள் குறிப்பாக தாதுவை வளர்ப்பவை என அறியப்பட வேண்டும். மேலும் தோஷங்களுக்கும் தாதுக்களுக்கும் சமமான குணங்களை உடைய திரவியம் இயல்பாகவே சமனாக்கும் (ஷமன) தன்மை உடையதாகக் கருதப்படுகிறது।
Verse 17
तदेव वृद्धये ज्ञेयं विपरीतं क्षमावहम् उपस्तम्भत्रयं प्रोक्तं देहे ऽस्मिन्मनुजोत्तम
அதே ஒழுங்குமுறை வளர்ச்சிக்கும் (நலத்திற்கும்) காரணம் என அறிய வேண்டும்; அதற்கு எதிரானது சிதைவைக் கொண்டுவரும். ஓ மனிதர்களில் சிறந்தவனே! இந்த உடலில் உபஸ்தம்பங்களின் மும்முறை கூறப்பட்டுள்ளது।
Verse 18
आहारो मैथुनं निद्रा तेषु यत्नः सदा भवेत् असेवनात् सेवनाच्च अत्यन्तं नाशमाप्नुयात्
ஆஹாரம், மைதுனம், நித்திரை—இவற்றில் எப்போதும் கட்டுப்பாட்டுடன் கவனம் செலுத்த வேண்டும். ஏனெனில் முழுமையான தவிர்ப்பாலும், அளவுக்கு மீறிய அனுபவத்தாலும், மிகுந்த அழிவு ஏற்படலாம்।
Verse 19
क्षयस्य बृंहणं कार्यं स्थुलदेहस्य कर्षणम् रक्षणं मध्यकायस्य देहभेदास्त्रयो मताः
ஒல்லியான (க்ஷீண)வர்க்கு ப்ருஹ்மணம் எனும் ஊட்ட‑வளர்ச்சி சிகிச்சை செய்ய வேண்டும்; பெருத்த உடலுக்குக் கர்ஷணம் எனும் குறைக்கும் சிகிச்சை; நடுத்தர உடலுக்குப் பாதுகாப்பு‑பராமரிப்பு. இவ்வாறு உடல் வகைகள் மூன்று எனக் கூறப்படுகிறது.
Verse 20
स्नेहपाके च तद्गुणमिति ख तत्तुल्यताप्यस्य तथा यथा भवति सुश्रुत इति ख उपक्रमद्वयं प्रोक्तं तर्पणं वाप्यतर्पणं हिताशी च मिताशी च जीर्णाशी च तथा भवेत्
ஸ்நேஹபாகத்தில் (நெய்‑எண்ணெய் முதலியவற்றின் சமைப்பு/செயலாக்கத்தில்) அதன் சரியான குண‑லட்சணங்களை அறிய வேண்டும்; அதற்கே ஒப்பான அளவில் வெப்பம் அளிக்க வேண்டும்—சுஶ்ருதர் கூறியபடி. இரண்டு சிகிச்சை முறைகள் கூறப்பட்டுள்ளன: தர்ப்பணம் (ஊட்டம்) மற்றும் அதர்ப்பணம் (இலகுபடுத்தல்/குறைப்பு). நன்மையானதை உண்ண வேண்டும், அளவோடு உண்ண வேண்டும், முந்தைய உணவு செரிந்த பின்பே உண்ண வேண்டும்.
Verse 21
ओषधीनां पञ्चविधा तथा भवति कल्पना रसः कल्कः शृतः शीतः फाण्डश् च मनुजोत्तम
மனுஜோத்தமனே! மூலிகை மருந்துகளின் கல்பனா (தயாரிப்பு) ஐந்து வகை: ரசம், கல்கம், ஶ்ருதம் (க்வாதம்), ஶீதம் (ஹிமம்), மற்றும் பாண்டம் (இனிப்புச் சேர்க்கப்பட்ட மருந்துப் பானம்/தயாரிப்பு)।
Verse 22
रसश् च पीडको ज्ञेयः कल्क आलोडिताद् भवेत् क्वथितश् च शृतो ज्ञेयः शीतः पर्युषितो निशां
‘ரசம்’ என்பது பிழிந்து எடுத்த சாறு; ‘கல்கம்’ என்பது அரைத்து‑கலக்கி உருவாக்கிய விழுது/லேபம். காய்ச்சி தயாரித்தது ‘ஶ்ருதம்’ (க்வாதம்). குளிர்ந்தது ‘ஶீதம்’; இரவு முழுதும் வைத்தது ‘பர்யுஷிதம்’ என அறிய வேண்டும்.
Verse 23
सद्योभिशृतपूतं यत् तत् फाण्टमभिधीयते करणानां शतञ्चैव षष्टिश् चैवाधिका स्मृता
உடனே கொதிக்க வைத்து பின்னர் வடிகட்டி தூய்மைப்படுத்திய தயாரிப்பு ‘பாண்ட்’ எனப்படுகிறது. ‘கரண’ங்கள் நூற்று அறுபது (160) என நினைவில் கூறப்பட்டுள்ளது.
Verse 24
यो वेत्ति स ह्य् अजेयः स्थात्सम्बन्धे वाहुशौण्डिकः आहारशुद्धिरग्न्यर्थमग्निमूलं बलं नृणां
இதை அறிந்தவன் நிச்சயமாக அஜேயனாகிறான்; உறவாடல்/வியவஹாரங்களில் வலிய தோள்படைய வீரனாகிறான். உணவின் தூய்மை ஜடராக்னியைப் பேணுவதற்கே; மனிதரின் வலத்தின் வேர் அக்னியே.
Verse 25
ससिन्धुत्रिफलाञ्चाद्यात्सुराज्ञि अभिवर्णदां जाङ्गलञ्च रसं सिन्धुयुक्तं दधि पयः कणां
ஓ உயர்குலப் பெண்ணே (சுராஜ்ஞி), சைந்தவ உப்பு மற்றும் திரிபலா சேர்த்த, சிறந்த நிறமளிக்கும் கலவையை அளிக்க வேண்டும். மேலும் ஜாங்கல (கொழுப்பு குறைந்த வனமாமிச) ரசத்தை சைந்தவத்துடன் சேர்த்து, தயிர், பால், தானியக் கணங்களுடன் வழங்க வேண்டும்.
Verse 26
रसाधिकं समं कुर्यान्नरो वाताधिको ऽपि वा निदाघे मर्दनं प्रोक्तं शिशिरे च समं बहु
மனிதன் ரசாதிக (ஸ்நேஹ/போஷண முதன்மை) அல்லது சம (சமநிலை) முறையைப் பின்பற்ற வேண்டும்; அவன் வாதாதிகனாக இருந்தாலும். கோடையில் (நிதாகம்) மर्दனம்/அப்யங்கம் கூறப்படுகிறது; குளிர்காலத்தில் (சிசிரம்) அதை சமமாகவும் அதிகமாகவும் செய்ய வேண்டும்.
Verse 27
वसन्ते मध्यमं ज्ञेयन्निदाघे मर्दनोल्वणं त्वचन्तु प्रथमं मर्द्यमङ्गञ्च तदनन्तरं
வசந்தத்தில் மर्दனம் மிதமாக இருக்க வேண்டும்; கோடையில் (நிதாகம்) அது தீவிரமாக இருக்க வேண்டும். முதலில் தோலை மசாஜ் செய்ய வேண்டும்; அதன் பின் அங்கங்களை (உடற்பாகங்களை).
Verse 28
स्नायुरुधिरदेहेषु अस्थि भातीव मांसलं स्कन्धौ बाहू तथैवेह तथा जङ्घे सजानुनी
நரம்பும் இரத்தமும் மேலோங்கிய உடல்களில் எலும்பு மாம்சத்தால் மூடப்பட்டதுபோல் தோன்றும். அதுபோல இங்கு தோள்களும் கைகளும், மேலும் முழங்கால்களுடன் கூடிய கால்தண்டுகளும் மாம்சலமாகத் தோன்றும்.
Verse 29
अरिवन्मर्दयेत् प्रज्ञो जत्रु वक्षश् च पूर्ववत् अङ्गसन्धिषु सर्वेषु निष्पीड्य बहुलं तथा
திறமைமிக்கவர் நோயாளியின் உடலை பகையை அடக்குவது போல வலுவாக மசாஜ் செய்ய வேண்டும்; முன் கூறிய முறையின்படி ஜத்ரு பகுதி மற்றும் மார்பையும் அதேபோல் செய்ய வேண்டும். எல்லா அங்கச் சந்திகளிலும் அதே முறையில் மீண்டும் மீண்டும் உறுதியான அழுத்தம் கொடுக்க வேண்டும்.
Verse 30
प्रसारयेदङ्गसन्धीन्न च क्षेपेण चाक्रमात् नीजीर्णे तु श्रमं कुर्यान्न भुक्त्वा पीतवान्नरः
அங்கச் சந்திகளை மெதுவாக நீட்ட வேண்டும்; திடீர் இழுப்போடு அல்லது அவசரமாகச் செய்யக் கூடாது. முன் உண்ட உணவு செரிந்த பின்பே உழைப்பு செய்ய வேண்டும்; உண்டவுடனோ குடித்தவுடனோ அல்ல.
Verse 31
दिनस्य तु चतुर्भाग ऊर्ध्वन्तु प्रहरार्धके व्यायामं नैव कर्तव्यं स्नायाच्छीताम्बुना सकृत्
நாள் நான்கில் ஒரு பகுதியைத் தாண்டி, அதாவது பிரஹரத்தின் பிந்தைய பாதியில், உடற்பயிற்சி செய்யக் கூடாது. ஒருமுறை குளிர்ந்த நீரால் நீராட வேண்டும்.
Verse 32
वार्युष्णञ्च श्रमं जह्याद्धृदा श्वासन्न धारयेत् व्यायामश् च कफं हन्याद्वातं हन्याच्च मर्दनं
வெந்நீர் களைப்பை நீக்கும். இதயப் பகுதியில் மூச்சை வலுக்கட்டாயமாகத் தடுக்கக் கூடாது. உடற்பயிற்சி கபத்தை அழிக்கும்; மசாஜ் வாதத்தை அழிக்கும்.
Verse 33
स्नानं पित्ताधिकं हन्यात्तस्यान्ते चातपाः प्रियाः आतपक्लेशकर्मादौ क्षेमव्यायामिनो नराः
நீராடுதல் பித்தத்தின் அதிகத்தைத் தணிக்கும்; அதன் பின் வெயில் (ஆதபம்) பெறுதல் நன்மை தரும். வெயில் பெறுதல், கடின உழைப்பு அல்லது பாரமான பணியின் தொடக்கத்தில் மனிதன் பாதுகாப்பான, அளவான உடற்பயிற்சியை மேற்கொள்ள வேண்டும்.
It centers on interpreting medicines through rasa (taste), vīrya (hot/cold potency), vipāka (post-digestive effect), and prabhāva (specific action that can override expected correlations).
The chapter gives a default decoction method: boil the drug with sixteen times water and reduce to one-fourth, used where no special procedure is specified.
It rejects a fixed universal dose and requires adjustment by age, season/time, strength, digestive fire (agni), region, the specific substance, and the disease condition.
By treating health science as disciplined dharmic practice: purity and moderation in food, sleep, and sexual conduct sustain agni and balance doṣas, supporting both worldly competence (bhukti) and the steadiness needed for higher aims (mukti).