HomeUpanishadsBrahmavidyaVerse 55
Previous Verse
Next Verse

Brahmavidya Upanishad — Verse 55

अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्गवित् । कृत्वायामं पुरा वत्स रेचपूरककुम्भकान् ॥ पूर्वं चोभयमुच्चार्य अर्चयेत्तु यथाक्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रयारभ्य चार्चयेत् ॥ सूर्यस्य ग्रहणं वत्स प्रत्यक्षयजनं स्मृतम् । ज्ञानात्सायुज्यमेवोक्तं तोये तोयं यथा तथा ॥५५–५७॥

अयने द्वे च विषुवे सदा पश्यति मार्ग-वित् । कृत्वा आयामम् पुरा वत्स रेच-पूरक-कुम्भकान् । पूर्वम् च उभयम् उच्चार्य अर्चयेत् तु यथा-क्रमम् । नमस्कारेण योगेन मुद्रा-या आरभ्य च अर्चयेत् । सूर्यस्य ग्रहणम् वत्स प्रत्यक्ष-यजनम् स्मृतम् । ज्ञानात् सायुज्यम् एव उक्तम् तोये तोयम् यथा तथा ।

ayane dve ca viṣuve sadā paśyati mārgavit | kṛtvāyāmaṃ purā vatsa recapūrakakumbhakān || pūrvaṃ cobhayam uccārya arcayet tu yathākramam | namaskāreṇa yogena mudrayārabhya cārcayet || sūryasya grahaṇaṃ vatsa pratyakṣayajanaṃ smṛtam | jñānāt sāyujyam evoktaṃ toye toyaṃ yathā tathā ||55–57||

मार्गवित् सदा अयने द्वे च विषुवे पश्यति। पुरा आयामं कृत्वा, वत्स, रेचपूरककुम्भकान् आचरेत्। पूर्वं चोभयमन्त्रौ उच्चार्य यथाक्रमम् अर्चयेत्; नमस्कारेण योगेन मुद्रयारभ्य च अर्चयेत्। वत्स, सूर्यस्य ग्रहणं प्रत्यक्षयजनं स्मृतम्; ज्ञानात् सायुज्यमेवोक्तं—तोये तोयं यथा तथा।

The knower of the path always observes the two solstices and the equinox. Having first performed restraint (āyāma), O dear one, (he practices) exhalation, inhalation, and retention. First, having uttered both (formulas), he should worship in due order; beginning with the gesture (mudrā), he should worship with yogic salutation. The ‘seizing’ (grahaṇa, i.e., eclipse/appropriation) of the sun, O dear one, is remembered as the direct sacrifice. By knowledge alone union (sāyujya) is declared—like water (becoming one) with water.

Adhyātma-yajña via prāṇāyāma and jñāna culminating in sāyujya (nondual union)Mahavakya: Analogical support for nondual identity (union like water with water), resonant with ‘ahaṃ brahmāsmi’; not a direct mahāvākya citationAtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)