HomeUpanishadsAkshiVerse 6
Previous Verse
Next Verse

Verse 6

Akshi

विरागमुपयात्यन्तर्वासनास्वनुवासरम् । क्रियासूदाररूपासु क्रमते मोदतेऽन्वहम् ॥ ग्राम्यासु जडचेष्टासु सततं विचिकित्सते । नोदाहरति मर्माणि पुण्यकर्माणि सेवते ॥ अनन्योद्वेगकारीणि मृदुकर्माणि सेवते । पापाद्बिभेति सततं न च भोगमपेक्षते ॥ स्नेहप्रणयगर्भाणि पेशलान्युचितानि च । देशकालोपपन्नानि वचनान्यभिभाषते ॥

विरागम् उपयाति । अन्तः-वासना-आस्व् अनु-वासरम् । क्रिया-सूदार-रूपासु क्रमते । मोदते अन्वहम् ॥ ग्राम्यासु जड-चेष्टासु सततम् विचिकित्सते । न उदाहरति मर्माणि । पुण्य-कर्माणि सेवते ॥ अनन्य-उद्वेग-कारीणि मृदु-कर्माणि सेवते । पापात् बिभेति सततम् । न च भोगम् अपेक्षते ॥ स्नेह-प्रणय-गर्भाणि पेशलानि उचितानि च । देश-काल-उपपन्नानि वचनानि अभिभाषते ॥

virāgam upayāty antarvāsanāsv anuvāsaram | kriyāsūdārarūpāsu kramate modate 'nvaham || grāmyāsu jaḍaceṣṭāsu satataṃ vicikitsate | nodāharati marmāṇi puṇyakarmāṇi sevate || ananyodvegakārīṇi mṛdukarmaṇi sevate | pāpād bibheti satataṃ na ca bhogam apekṣate || sneha-praṇaya-garbhāṇi peśalāny ucitāni ca | deśa-kālopapannāni vacanāny abhibhāṣate ||

अन्तर्वासनासु प्रतिदिनं विरागमुपयाति; शुद्धसुसंस्कृतकर्मसु क्रमते, नित्यं मोदते। ग्राम्यजडचेष्टासु सततं विवेकी भवति; मर्माणि न उदाहरति; पुण्यकर्माणि सेवते। परोद्वेगकराणि वर्जयन् मृदुकर्माणि सेवते; पापाद् नित्यं बिभेति; भोगं न अपेक्षते। स्नेहप्रणयगर्भाणि पेशलान्य् उचितानि देशकालोपपन्नानि वचनानि अभिभाषते।

He attains dispassion day by day with respect to the latent tendencies within. He proceeds among actions that are pure and well-ordered, and rejoices daily. In worldly and inert activities he remains continually discerning; he does not utter words that strike at vital points; he practices meritorious deeds. He performs gentle actions that do not cause agitation to others; he continually fears wrongdoing and does not seek enjoyment. He speaks words containing affection and goodwill—pleasant, appropriate, and suited to place and time.

Antaḥkaraṇa-śuddhi (purification of mind) through vairāgya and dhārmic conductMahavakya: Preparatory—supports fitness for ‘ahaṃ brahmāsmi’/‘tat tvam asi’ realization by reducing vāsanā-driven identification.AtharvaChandas: Anuṣṭubh/śloka