Adhyaya 6

Verse 1

ईश्वर उवाच । अधुना संप्रवक्ष्यामि मंगलात्पश्चिमे व्रजेत् । तत्र सिद्धेश्वरं पश्येत्सर्वसिद्धिप्रदायकम्

ईश्वर उवाच—अधुना संप्रवक्ष्यामि; मङ्गलात् पश्चिमे व्रजेत्। तत्र सर्वसिद्धिप्रदायकं सिद्धेश्वरं पश्येत्।

Verse 2

तत्रैव चक्रतीर्थं तु तीर्थकोटिफलप्रदम् । लोकेश्वरं स्वयंभूतं पूर्वमिंद्रेश्वरेति च

तत्रैव चक्रतीर्थं नाम तीर्थकोटिफलप्रदं; लोकेश्वरः स्वयंभूः, पूर्वं च इन्द्रेश्वर इति प्रसिद्धः।

Verse 3

दृष्ट्वा तं विधिवद्देवि ततो यक्षवनं व्रजेत् । मंगलात्पश्चिमे भागे यत्र देवी स्वयं स्थिता

तं विधिवद्दृष्ट्वा देवि, ततः यक्षवनं व्रजेत्; मङ्गलात् पश्चिमे भागे यत्र देवी स्वयं स्थिता।

Verse 4

यक्षेश्वरी महाभागा वांछितार्थप्रदायिनी । तां संपूज्य विधानेन ततो वस्त्रापथं पुनः

यक्षेश्वरी महाभागा वाञ्छितार्थप्रदायिनी; तां विधानेन संपूज्य ततः वस्त्रापथं पुनः।

Verse 5

गिरिं रैवतकं गत्वा कुर्याद्यात्राविधानतः । मृगीकुंडादितीर्थानि संति तत्रैव कोटिशः

रैवतकगिरिं गत्वा यात्रां कुर्याद् विधानतः; मृगीकुण्डादितीर्थानि तत्रैव कोटिशः सन्ति।

Verse 6

यद्भुक्तिशिखरे देवि सीमालिंगं हि तत्स्मृतम् । दशकोटिस्तु तीर्थानि तत्र संति वरान ने

भुक्तिशिखरे देवि सीमालिङ्गं हि तत्स्मृतम्; दशकोटिस्तु तीर्थानि तत्र सन्ति वरानने।

Verse 7

यत्र वै यादवाः सिद्धाः कलौ ये बुद्धिरूपिणः । शतसहस्रार्बुदं च लिंगं तत्रैव तिष्ठति

यत्र वै यादवाः सिद्धाः कलौ ये बुद्धिरूपिणः, तत्रैव शतसहस्रार्बुदाख्यं लिङ्गं प्रतिष्ठितम्।

Verse 8

गजेंद्रस्य पदं तत्र तत्रैव रसकूपिकाः । सप्त कुण्डानि तत्रैव रैवते पर्वतोत्तमे

तत्रैव गजेन्द्रस्य पदं, तत्रैव रसकूपिकाः; तत्रैव सप्त कुण्डानि रैवते पर्वतोत्तमे।

Verse 9

अंबिका च स्थिता देवी प्रद्युम्नः सांब एव च । लिंगाकारे पर्वते तु तत्र तीर्थानि कोटिशः

तत्राम्बिका देवी स्थिता, प्रद्युम्नः सांब एव च; लिङ्गाकारे पर्वते तु तत्र तीर्थानि कोटिशः।

Verse 10

मृगीकुंडं च तत्रैव कालमेघस्तथैव च । क्षेत्रपालस्वरूपेण महोदधि स्वयं स्थितः । दामोदरश्च तत्रैव भवो ब्रह्माडनायकः

तत्रैव मृगीकुण्डं कालमेघस्तथैव च; क्षेत्रपालस्वरूपेण महोदधिः स्वयं स्थितः। तत्रैव दामोदरश्च भवो ब्रह्माण्डनायकः।

Verse 11

पार्वत्युवाच । श्रुतानि तव तीर्थानि देवेश वदतस्तव । गंगा सरस्वती पुण्या यमुना च महानदी

पार्वत्युवाच—श्रुतानि तव तीर्थानि देवेश वदतस्तव; गङ्गा सरस्वती पुण्या यमुना च महानदी।

Verse 12

गोदावरी गोमती च नदी तापी च नर्मदा । सरयूः स्वर्णरेखा च तमसा पापनाशिनी

गोदावरी गोमती च तथा तापी नर्मदा नदी । सरयूः स्वर्णरेखा च तमसा पापनाशिनी ॥

Verse 13

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि ।दिव्यक्षेत्राणि यानि च

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि दिव्यक्षेत्राणि यानि च ॥

Verse 14

नगर्यो मुक्तिदायिन्यस्ताः श्रुतास्त्वत्प्रसादतः । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सूर्येंदुवरुणस्य च

नगर्यो मुक्तिदायिन्यस्ताः श्रुतास्त्वत्प्रसादतः । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सूर्येंदुवरुणस्य च ॥

Verse 15

देवताना मृषीणां च संति स्थानान्यनेकशः । परं देव त्वया पुण्यं प्रभासं कथितं मम

देवतानां मृषीणां च सन्ति स्थानान्यनेकशः । परं देव त्वया पुण्यं प्रभासं कथितं मम ॥

Verse 16

तस्माद्यच्चाधिकं प्रोक्तं क्षेत्रं वस्त्रापथं त्वया । शृण्वंत्या च मया पूर्वं न पृष्टं कारणं तदा

तस्माद्यच्चाधिकं प्रोक्तं क्षेत्रं वस्त्रापथं त्वया । शृण्वत्या च मया पूर्वं न पृष्टं कारणं तदा ॥

Verse 17

इदानीं च श्रुतं सर्वं स्वस्थाहं कारणं वद । प्रभावं प्रथमं ब्रूहि क्षेत्रस्य च भवस्य च

इदानीं सर्वं श्रुतं मया, मनश्च स्वस्थं जातम्। तस्य कारणं मे वद; प्रथमं क्षेत्रस्य च भवस्य च प्रभावं ब्रूहि॥

Verse 18

कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं शिवः केनात्र संस्थितः । स्वयंभूर्भगवान्रुद्रः कथं तत्र स्थितः स्वयम् । प्रभो मे महदाश्चर्यं वर्तते तद्वदाधुना

कस्मिन्देशे तत्तीर्थं? केनात्र शिवः संस्थापितः? स्वयंभूर्भगवान् रुद्रः कथं तत्र स्वयमेव स्थितः? प्रभो, मम महदाश्चर्यं वर्तते; तदिदानीं वद॥

Verse 19

ईश्वर उवाच । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रभावं प्रथमं शृणु । पश्चाद्भवस्य माहात्म्यं शृणु त्वं च वरानने

ईश्वर उवाच—वस्त्रापथक्षेत्रस्य प्रभावं प्रथमं शृणु। ततः परं, वरानने, भवस्यापि माहात्म्यं शृणु॥

Verse 20

कान्यकुब्जे महाक्षेत्रे राजा भोजेति विश्रुतः । पुरा पुण्ययुगे धर्म्यः प्रजा धर्मेण शासति

कान्यकुब्जे महाक्षेत्रे भोज इति विश्रुतो राजा आसीत्। पुरा पुण्ययुगे स धर्म्यः प्रजाः धर्मेण शासयति स्म॥

Verse 21

विशालाक्षो दीर्घबाहुर्विद्वान्वाग्ग्मी प्रियंवदः । सर्वलक्षणसंपूर्णो बह्वाश्चर्यविलोककः

स विशालाक्षो दीर्घबाहुर्विद्वान् वाग्मी प्रियंवदः। सर्वलक्षणसंपन्नो बह्वाश्चर्यविलोककः॥

Verse 22

वनात्कदाचिदभ्येत्य वनपालोब्रवीदिदम् । आश्चर्यं भ्रमता देव वने दृष्टं मयाधुना

कदाचिद् वनात् प्रत्यागत्य वनपालोऽब्रवीद् इदम्— “देव, वने भ्रमता मया अद्य आश्चर्यं दृष्टम्।”

Verse 23

गिरौ विषमभूभागे वहुवृक्षसमाकुले । मृगयूथगता नारी मया दृष्टा मृगानना

गिरौ विषमे भूभागे बहुवृक्षसमाकुले । मृगयूथगता नारी मया दृष्टा मृगानना ॥

Verse 24

मृगवत्प्लवते बाला सदा तत्रैव दृश्यते । इति श्रुत्वा वचो राजा तुष्टस्तस्मै धनं ददौ

“मृगवत् प्लवते बाला सदा तत्रैव दृश्यते” इति श्रुत्वा वचो राजा तुष्टस् तस्मै धनं ददौ ॥

Verse 25

चतुरं तुरगं दिव्यं वाससी स्वर्णभूषणम् । इदानीमेव यास्यामि सेनाध्यक्ष त्वया सह

“चतुरं तुरगं दिव्यं वाससी स्वर्णभूषणम् । इदानीमेव यास्यामि सेनाध्यक्ष त्वया सह” ॥

Verse 26

अश्वानां दशसाहस्रं वागुराणां त्वनेकधा । पत्तयो यांतु सर्वत्र वेष्टयंतु गिरिंवरम्

“अश्वानां दशसाहस्रं वागुराणां त्वनेकधा । पत्तयः यान्तु सर्वत्र वेष्टयन्तु गिरिं वरम्” ॥

Verse 27

न हंतव्यो मृगः कश्चिद्रक्षणीया हि सा मृगी । स्त्रीवेषधारिणी नारी मृगी भवति भूतले

न कश्चिन्मृगः कदाचन हन्तव्यः; सा मृगी तु नूनं रक्षणीया। स्त्रीवेषधारिणी नारी भूतले मृगी भवति।

Verse 28

क्व यास्यति वराकी सा मद्बलैः परिपीडिता । शस्त्रास्त्रवर्जितं सैन्यं वनपालपदानुगम्

क्व यास्यति वराकी सा मद्बलैः परिपीडिता? शस्त्रास्त्रवर्जितं सैन्यं वनपालपदानुगम्।

Verse 29

अहोरात्रेण संप्राप्तं बहुव्याधजनाग्रतः । अश्वाधिरूढो बलवान्भोजराजो ययौ स्वयम्

अहोरात्रेणैव संप्राप्तं बहुव्याधजनाग्रतः; अश्वाधिरूढो बलवान् भोजराजः स्वयमेव ययौ।

Verse 30

निःशब्दपदसञ्चारः संज्ञासंकेतभाषकः । गिरिं संवेष्टयामास वागुराभिः स्वयं नृपः

निःशब्दपदसञ्चारः संज्ञासंकेतभाषकः; गिरिं संवेष्टयामास वागुराभिः स्वयं नृपः।

Verse 31

वनपालेन सहितो मृगयूथं ददर्श सः । सा मृगी मृगमध्यस्था नारीदेहा मुखे मृगी । मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह

वनपालेन सहितः स मृगयूथं ददर्श। मृगमध्यस्था सा मृगी—नारीदेहा मुखे मृगी; मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह।

Verse 32

अश्वगंधान्समाघ्राय सन्त्रस्ता मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन्सर्वे यांति दिशो दश

अश्वगन्धान् समाघ्राय सन्त्रस्ताः मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन् सर्वे यान्ति दिशो दश ॥

Verse 33

मृगवक्त्रा तु या नारी मृगैः कतिपयैः सह । प्लवमाना निपतिता वागुरायां विचेतना

मृगवक्त्रा तु या नारी मृगैः कतिपयैः सह । प्लवमाना निपतिता वागुरायां विचेतना ॥

Verse 34

बलाध्यक्षेण विधृता मृगैः सह शनैर्नृपः । ददर्श महदाश्चर्यं भोजराजो जनैर्वृतः

बलाध्यक्षेण विधृता मृगैः सह शनैर्नृपः । ददर्श महदाश्चर्यं भोजराजो जनैर्वृतः ॥

Verse 35

ततः कोलाहलो जातः परमानंदिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः

ततः कोलाहलो जातः परमानन्दिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः ॥

Verse 36

दिव्यवस्त्रसमाच्छन्ना दिव्याभरणभूषिता । नरयानस्थिता नारी प्रविवेश मृगैर्वृता

दिव्यवस्त्रसमाच्छन्ना दिव्याभरणभूषिता । नरयानस्थिता नारी प्रविवेश मृगैर्वृता ॥

Verse 37

वादित्रैर्ब्रह्मघोषैश्च नीयते नृपमंदिरम् । जनैर्जानपदैर्मार्गे दृश्यते नृपमन्दिरे

वादित्रनिनादैर्ब्रह्मघोषैश्च सा नृपमन्दिरं नीयते स्म। मार्गे जनपदैर्जनैर्दृश्यते, तथा नृपमन्दिरेऽपि।

Verse 38

नीयमाना नागरैश्च महदाश्चर्यभाषकैः । पुण्ये मुहूर्त्ते संप्राप्ते सा मृगी नृपमन्दिरम्

ନୀୟମाना नागरैर्महदाश्चर्यभाषकैः। पुण्ये मुहूर्ते संप्राप्ते सा मृगी नृपमन्दिरं प्रविष्टा।

Verse 39

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः । गतः सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनम्

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः। सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनं गतः।

Verse 40

राजापि स्वगृहं प्राप्य स्नात्वा संपूज्य देवताः । तां मृगीं स्नापयामास दिव्यगन्धानुलेपनाम्

राजापि स्वगृहं प्राप्य स्नात्वा संपूज्य देवताः। तां मृगीं स्नापयामास दिव्यगन्धानुलेपनाम्।

Verse 41

कुङ्कुमेन विलिप्तांगीं दिव्यवस्त्रावगुंठिताम् । यथोचितं यथास्थानं दिव्याभरणभूषिताम्

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गीं दिव्यवस्त्रावगुण्ठिताम्। यथोचितं यथास्थानं दिव्याभरणभूषिताम्।

Verse 42

एकांते निर्जने राजा बभाषे चारुलोचनाम् । का त्वं कस्य सुता केन कारणेन मृगैः सह

एकान्ते निर्जने देशे राजा चारुलोचनाम् अब्रवीत्— “का त्वं, कस्य सुता? केन कारणेन मृगैः सहात्र वर्तसे?”

Verse 43

स्त्रीणां शरीरं ते कस्मान्मृगीणां वदनं कुतः । इति सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“स्त्रीणां शरीरं ते कस्मात्, मृगीणां वदनं कुतः? इति सर्वं समाचक्ष्व; परं कौतूहलं हि मे।”

Verse 44

एवं सा प्रोच्यमानापि न बभाषे कथंचन । मूकवन्न विजानाति न च भुंक्ते सुलोचना

एवं प्रोच्यमानापि सा कथञ्चन न बभाषे। मूकवद् न विजानाति, न च भुङ्क्ते सुलोचना॥

Verse 45

न भुंक्ते पृथिवीपालो न राज्यं बहु मन्यते । न दारैर्विद्यते कार्यं नाश्वैर्न च गजै रथैः

न भुङ्क्ते पृथिवीपालो, न राज्यं बहु मन्यते। न दारैर्विद्यते कार्यं, नाश्वैर्न च गजै रथैः॥

Verse 46

तदेव राज्यं ते दारास्ते गजास्तद्धनं बहु । प्रमदामदसंरक्तं यत्र संक्रीडते मनः

तदेव राज्यं, ते दारास्ते, गजास्तद्धनं बहु— यत्र प्रमदामदसंरक्तं मनः संक्रीडते॥

Verse 47

आहूयाह प्रतीहारं तया संमोहितो नृपः । पुरोधसं गुरुं विप्रानाचार्याञ्छीघ्रमानय

तया संमोहितो नृपः प्रतीहारम् आहूय उवाच— “पुरोधसं गुरुं विप्रान् आचार्यांश्च शीघ्रम् आनय।”

Verse 48

दैवज्ञानथ मन्त्रज्ञान्भिषजस्तांत्रिकांस्तथा । इति सन्नोदितो राज्ञा प्रतीहारो ययौ स्वयम्

राज्ञा सन्नोदितः प्रतीहारः स्वयमेव ययौ— दैवज्ञानान् मन्त्रज्ञानान् भिषजः तान्त्रिकांश्च समाहर्तुम्।

Verse 49

आजगाम स वेगेन समानीय द्विजोत्तमान् । राज्ञे विज्ञापयामास देव विप्राः समागताः

स वेगेन आजगाम, द्विजोत्तमान् समानीय; राज्ञे विज्ञापयामास— “देव, विप्राः समागताः।”

Verse 50

प्रवेशय गुरुं द्वाःस्थं संप्राप्तान्मद्धिते रतान् । इति सन्नोदितो राज्ञा तथा चक्रे स बुद्धिमान्

राजा सन्नोदितवान्— “द्वाःस्थ, मद्धिते रतान् संप्राप्तान् गुरून् प्रवेशय।” इत्युक्तः स बुद्धिमान् तथैव चकार।

Verse 51

अभ्युत्थाय नृपः पूर्वं नमस्कृत्य प्रपूज्य च । आसनेषूपविष्टांस्तान्बभाषे कार्यतत्परः

नृपः प्रथमम् अभ्युत्थाय नमस्कृत्य प्रपूज्य च; आसनेषूपविष्टान् तान् कार्यतत्परः संबभाषे।

Verse 52

इदमाश्चर्यमेवैकं कथं शक्यं निवेदितुम् । जानीत हि स्वयं सर्वे लोकतः शास्त्रतोऽपि वा

इदमेकमेव महदाश्चर्यं—कथं सम्यग् निवेद्यते? यूयं सर्वे स्वयमेवैतज्जानीथ, लोकोक्त्या शास्त्रतोऽपि वा।

Verse 53

कथमेषा समुत्पन्ना कस्येदं कर्मणः फलम् । अस्यां केन प्रकारेण वचनं मानुषं भवेत्

कथं ह्येषा समुत्पन्ना, कस्य कर्मफलमिदम्? अस्यां च केन प्रकारेण मानुषं वचनं प्रादुर्भवेत्?

Verse 54

स्वयं मनुष्यवदना कथमेषा भविष्यति । सावधानैर्द्विजैर्भूयः सर्वं संचिन्त्य चोच्यताम्

स्वयं सा कथं मनुष्यवदना भविष्यति? सावधानैर्द्विजैः पुनः सर्वं सम्यक् संचिन्त्य ततः कथ्यताम्।

Verse 55

विप्रा ऊचुः । देव सारस्वतो नाम कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमः । ऊर्द्ध्वरेताः सरस्वत्यां तपस्तेपे जितेन्द्रियः

विप्रा ऊचुः—देव सारस्वतो नाम कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमः। ऊर्ध्वरेताः सरस्वत्यां तपस्तेपे जितेन्द्रियः॥

Verse 56

कथयिष्यति सर्वं ते तेनादिष्टा मृगी स्वयम् । इति श्रुत्वा वचो राजा ययौ सारस्वतं द्विजम्

स एव ते सर्वं कथयिष्यति; तेनैव मृगी स्वयमादिष्टा। इति श्रुत्वा राजाऽसौ सारस्वतं द्विजं ययौ॥

Verse 57

सरस्वतीजले स्नातं प्रभासे ध्यानतत्परम् । दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं तं प्रणम्य च । उपविष्टो नृपो भूमौ प्रांजलिः सञ्जितेन्द्रियः

सरस्वतीजले स्नातं प्रभासे ध्यानतत्परम् । तं दृष्ट्वा नृपः प्रदक्षिणां कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणम्य च । भूमौ उपविष्टः प्राञ्जलिः सञ्जितेन्द्रियः ॥

Verse 58

मनुष्यपदसंचारं श्रुत्वा ज्ञात्वा च कारणम् । सारस्वतो बभाषेऽथ तं नृपं भक्तितत्परम्

मनुष्यपदसञ्चारश्रुत्वा ज्ञात्वा च कारणम् । सारस्वतोऽथ तं नृपं भक्तितत्परं बभाषे ॥

Verse 59

सारस्वत उवाच । भोजराज शुभं तेस्तु ज्ञातं तत्कारणं मया । मृगानना त्वया नारी समानीता वनात्किल

सारस्वत उवाच । भोजराज शुभं तेऽस्तु ज्ञातं तत्कारणं मया । मृगानना त्वया नारी समानीता वनात्किल ॥

Verse 60

महदाश्चर्यमेवैतत्तव चेतसि वर्त्तते । आदिष्टा तु मया बाला सर्वं ते कथयिष्यति

महदाश्चर्यमेवैतत्तव चेतसि वर्तते । आदिष्टा तु मया बाला सर्वं ते कथयिष्यति ॥

Verse 61

जानाम्यहं महाराज चरित्रं जन्म यादृशम् । आश्चर्यं संभवेल्लोके कथ्यमानं तया स्वयम्

जानाम्यहं महाराज चरित्रं जन्म यादृशम् । आश्चर्यं संभवेल्लोके कथ्यमानं तया स्वयम् ॥

Verse 62

इत्यादिश्य गतो वेगाद्रथेनादित्यवर्चसा । अहोरात्रद्वयेनैव संप्राप्तो नृप मन्दिरम्

इत्यादिश्य स वेगेन रथेनादित्यवर्चसा । अहोरात्रद्वयेनैव संप्राप्तो नृपमन्दिरम् ॥

Verse 63

प्रविश्य च मृगीं दृष्ट्वा यत्रास्ते मृगलोचना । तया सारस्वतो ज्ञातो धर्मज्ञः सर्वविद्द्विजः

प्रविश्य च मृगीं दृष्ट्वा यत्रास्ते मृगलोचना । तया सारस्वतो ज्ञातो धर्मज्ञः सर्वविद्द्विजः ॥

Verse 64

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये ॥

Verse 65

एतेन मरणं ज्ञातं मदीयं पूर्वजन्मनि । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तपस्तप्तं भवालये

एतेन मरणं ज्ञातं मदीयं पूर्वजन्मनि । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तपस्तप्तं भवालये ॥

Verse 66

विधूय कलुषं सर्वं ज्ञानमुत्पाद्य यत्नतः । जरामरणनिर्मुक्तः प्रत्यक्षं दृष्टवान्भवम्

विधूय कलुषं सर्वं ज्ञानमुत्पाद्य यत्नतः । जरामरणनिर्मुक्तः प्रत्यक्षं दृष्टवान्भवम् ॥

Verse 67

अस्य तुष्टो भवो देवो ज्ञातं तीर्थस्य कारणम् । आदिष्टया मया वाच्यं भवेज्जन्मनि कारणम्

अस्य तुष्टो भवो देवः तीर्थस्य कारणं प्राकाशयत्। आदिष्टया मया चैतज्जन्मकारणमपि वक्तव्यम्॥

Verse 68

इति चिन्तापरा यावत्तावद्विप्रः समागतः । तस्मै प्रणामपरमा मूर्च्छिता निपपात सा

इति चिन्तापरा यावत् तावत् विप्रः समागतः। तस्मै प्रणामपरमा मूर्च्छिता भूमौ निपपात सा॥

Verse 69

अथ सारस्वतो ज्ञानाज्ज्ञातवान्कारणं च तत् । आनयन्तु द्विजा वेगात्कलशं तोयसंभृतम्

अथ सारस्वतज्ञानात् स विप्रः कारणं विदितवान्। ‘आनयन्तु द्विजा वेगात् कलशं तोयसंभृतम्’॥

Verse 70

सवौंषधीः पल्लवांश्च दूर्वाः पुष्पाणि चाक्षतान् । धूपं च चंदनं चैव गोमयं मधुसर्पिषी

सर्वौषधीः पल्लवांश्च दूर्वाः पुष्पाणि चाक्षतान्। धूपं च चन्दनं चैव गोमयं मधुसर्पिषी॥

Verse 71

इत्यादिष्टैर्द्विजैर्वेगात्समानीतं नृपाज्ञया । उपलिप्य च भूभागं स्वस्तिकं संनिवेश्य च

इत्यादिष्टैर्द्विजैर्वेगात् समानीतं नृपाज्ञया। उपलिप्य च भूभागं स्वस्तिकं संनिवेश्य च॥

Verse 72

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

तत्र स अग्निकार्यं सम्यक् कृत्वा, वेदान् कुम्भे निधाय; तस्मिन् कुम्भे इन्द्रं विन्यस्य, दिक्पालान् च यथाक्रमं प्रतिष्ठाप्य। ततः अग्नौ हुत्वा, चरुं सिद्धीकृत्य, ग्रहाणां पूजां कारयामास।

Verse 73

तोयं सुवर्णपात्रस्थं कृत्वा कुंभान्स्वयं गुरुः । अभिषेकं ततश्चक्रे मुहूर्ते सार्वकामिके

सुवर्णपात्रस्थं तोयं कृत्वा, गुरुः स्वयमेव कुम्भान् सम्यक् विन्यस्य; ततः सार्वकामिके शुभमुहूर्ते अभिषेकं चकार।

Verse 74

अभिषिक्ता तु सा तेन पूता स्नानार्थवारिणा । जाता सचेतना बाला सर्वं पश्यति चक्षुषा

तेन स्नानार्थं पूतेन वारिणा सा अभिषिक्ता; ततः सा बाला सचेतना जाता, चक्षुषा सर्वं स्पष्टं पश्यति स्म।

Verse 75

शृणोति सर्वं जानाति चरित्रं पूर्वजन्मनः । बदरीफलमात्रं तु पुरोडाशं ददौ गुरुः

सा सर्वं शृणोति, सर्वं जानाति, पूर्वजन्मचरित्रं चावगच्छति स्म। ततः गुरुः बदरीफलमात्रं पुरोडाशं तस्यै ददौ।

Verse 76

तयोपभुक्तं यत्नेन ततश्चक्रे स मार्ज्जनम् । मानुषे वचने कर्णे ददौ ज्ञानं गुरुस्ततः

तया यत्नेनोपभुक्ते, स ततः मार्जनं चकार। अनन्तरं गुरुः मानुषवचनेन कर्णे उपदिश्य तस्यै ज्ञानं ददौ।

Verse 77

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा ततः सा च मृगानना । भोजराजाय सर्व च चरित्रं पूर्वजन्मनः

गुरवे दक्षिणां प्रदाय ततः सा मृगानना । भोजराजाय सर्वं च पूर्वजन्मचरितं न्यवेदयत् ॥

Verse 78

वक्तुं प्रचक्रमे बाल्याद्यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । नमस्कृत्य गुरुं पूर्वं ब्राह्मणान्क्षत्रियांस्तथा

वक्तुं प्रचक्रमे बाल्याद् यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । नमस्कृत्य गुरुं पूर्वं ब्राह्मणान् क्षत्रियान् तथा ॥

Verse 79

मृग्युवाच । न विषादस्त्वया कार्यो राजञ्च्छ्रुत्वा मयोदितम् । इतस्त्वं सप्तमे स्थाने कलिंगाधिपतेः सुतः

मृग्युवाच—न विषादस्त्वया कार्यो राजन् श्रुत्वा मयोदितम् । इतस्त्वं सप्तमे स्थाने कलिङ्गाधिपतेः सुतः ॥

Verse 80

मृते पितरि बालस्त्वं स्वभिषिक्तः स्वमंत्रिभिः । अहं हि वंगराजस्य संजाता दुहिता किल

मृते पितरि बालस्त्वं स्वमन्त्रिभिः स्वभिषिक्तः । अहं हि वङ्गराजस्य संजाता दुहिता किल ॥

Verse 81

परिणीता त्वया देव पित्रा दत्ता स्वयं नृप । त्वयाऽहं पट्टमहिषी कृता योषिद्वरा यतः

परिणीता त्वया देव पित्रा दत्ता स्वयं नृप । त्वयाहं पट्टमहिषी कृता योषिद्वरा यतः ॥

Verse 82

युवा जातः क्रमेणैव हिंस्रः क्रूरो बभूव ह । न वेदशास्त्रकुशलो दयाधर्मविवर्जितः

स क्रमशो यौवनं प्राप्तः हिंस्रः क्रूरश्चाभवत्। वेदशास्त्रेष्वकुशलो दयाधर्मविवर्जितः॥

Verse 83

लुब्धो मानी महाक्रोधी सत्याचार बहिष्कृतः । न देवं न गुरुं विप्रान्नो जानाति दुराशयः

लुब्धो मानी महाक्रोधी सत्याचारविवर्जितः। दुराशयः स न देवं न गुरुं विप्रान् न चाज्ञात्॥

Verse 84

विरक्ता हि प्रजास्तस्य ब्राह्मणोच्छेदकारकः । समासन्नैर्नृपैस्तस्य देशः सर्वो विलुंपितः । सैन्यं सर्वं समादाय युद्धायोपजगाम सः

तस्य प्रजाः विरक्ताः स्युः ब्राह्मणोच्छेदकारिणः। समासन्ननृपैः सर्वं देशं तस्य विलुम्पितम्॥ स सैन्यं सर्वमादाय युद्धायोपजगाम ह॥

Verse 85

सहैवाहं गता देव युद्धं जातं नृपैः सह । हारितं सैनिकैस्तस्य गता नष्टा दिशो दश

सहैवाहं गतो देव युद्धं जातं नृपैः सह। तस्य सैन्यं पराजितं मया च दश दिक्षु नष्टम्॥

Verse 86

त्यक्त्वा धर्मं निजं राजा पलायनपरोऽभवत् । गच्छमानस्तु नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः

स्वधर्मं त्यक्त्वा राजा पलायनपरः अभवत्। गच्छन्नेव स नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः॥

Verse 87

तवास्मिवादी दुष्टात्मा हतो लोकविरोधकः । देहं तस्य गृहीत्वाग्नौ प्रविष्टाहं नृपोत्तम

स दुष्टात्मा ‘तवास्मि’ इति निरन्तरं वदन् लोकविरोधकः हतः। तस्य देहं समादायाहं वह्नौ प्रविष्टा, नृपोत्तम॥

Verse 88

मृतस्यैवं गतिर्नास्ति नरके स विपच्यते । मृतं कांतं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेद्यदि

एवं मृतस्य शुभा गतिः नास्ति; स नरके विपच्यते। यदि तु भार्या मृतं कान्तं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेत्, तदा भिन्ना गतिः कथ्यते॥

Verse 89

सा तारयति पापिष्ठं यावदाभूतसंप्लवम् । इह पापक्षयं कृत्वा पश्चात्स्वर्गे महीयते

सा पापिष्ठतमं अपि यावदाभूतसंप्लवं तारयति। इह पापक्षयं कृत्वा पश्चात् स्वर्गे महीयते॥

Verse 90

अतस्त्वं ब्राह्मणो जातो देशे मालवके नृप । तस्यैव तत्र भार्याहं संभूता ब्राह्मणी नृप

अतः त्वं, नृप, मालवदेशे ब्राह्मणो जातः। तत्रैव तस्य भार्याहं ब्राह्मणी रूपेण संभूता, नृप॥

Verse 91

धनधान्यसमृद्धोऽभूत्तथा जीवधनाधिकः । मृतः पिता मृता माता स च भ्रातृविवर्जितः

स धनधान्यसमृद्धोऽभूत् तथा जीवधनाधिकः। पिताऽस्य मृतः, माता मृता, स च भ्रातृविवर्जितः॥

Verse 92

धनधान्यसमृद्धोऽपि लुब्धो भ्रमति भूतले । अतीव कोपनो विप्रो वेदपाठविवर्जितः

धनधान्यसमृद्धोऽपि स लुब्धतया भूतले भ्रमति स्म। अतीव कोपनो विप्रोऽसौ वेदाध्ययनविवर्जितः॥

Verse 93

स्नानसंध्यादिहीनश्च मायावी याचते जनम् । भक्तिं करोमि परमां स च क्रुध्यति मां प्रति

स्नानसन्ध्यादिहीनश्च मायावी जनं याचते स्म। मया परमा भक्तिः कृता, स तु मां प्रति क्रुध्यति स्म॥

Verse 94

संतानं तस्य वै नास्ति धनरक्षापरो हि सः । न ददाति न चाश्नाति न जुहोति स रक्षति

तस्य वै सन्तानं नास्ति, धनरक्षापरो हि सः। न ददाति न चाश्नाति न जुहोति—रक्षत्येव सः॥

Verse 95

न तर्पणं तिलैर्विप्रो विदधात्यतिलो भतः । कार्त्तिकेऽपि च संप्राप्ते विष्णुपूजाविवर्जितः

अतिलोभात् स विप्रो न तिलैस्तर्पणं विदधाति स्म। कार्त्तिकेऽपि समुपस्थिते विष्णुपूजाविवर्जितः॥

Verse 96

दीपं ददाति नो विप्रो मासमेकं निरन्तरम् । न भुंक्ते शाकपत्रं स एकाहारो निरंतरम्

मासमेकं निरन्तरं दीपं नो ददाति स विप्रः। शाकपत्रं न भुङ्क्ते स, एकाहारो निरन्तरम्॥

Verse 97

मासे नभस्ये संप्राप्ते प्राप्ते कृष्णे नृपोत्तम । न करोति गृहे श्राद्धं स्नानतर्पणवर्जितः

मासे नभस्ये संप्राप्ते कृष्णपक्षे च आगते, हे नृपोत्तम, स स्नानतर्पणवर्जितो गृहे श्राद्धं न करोति।

Verse 98

न जानाति दिनं पित्र्यं पक्षमेकं निरन्तरम् । अन्यत्र भुंक्ते विप्रोऽसौ क्षयाहेऽपि समागते

स विप्रो न पित्र्यं दिनं जानाति, न च पितृपक्षं निरन्तरम्; क्षयाहेऽपि समागतेऽन्यत्रैव भुङ्क्ते।

Verse 99

मकरस्थेऽपि संक्रांतौ कृशरान्नं ददाति न । तिलान्सुवर्णं तारं वा वस्त्रं वा फलमेव च । शाकपत्रं स पुष्पं वा न ददाति तथेंधनम्

मकरस्थेऽपि संक्रान्तौ कृशरान्नं न ददाति; तिलान् सुवर्णं रजतं वा वस्त्रं फलमेव च, शाकपत्रं पुष्पं वा तथैव इन्धनं न ददाति।

Verse 100

गवां गवाह्निकं नैव कथं मुक्तिर्भविष्यति । न याति विष्णुशरणं संप्राप्ते दक्षिणायने

गवां गवाह्निकं नैव करोति चेत्, कथं मुक्तिर्भविष्यति? दक्षिणायने संप्राप्ते स विष्णुशरणं न याति।

Verse 101

धेनुं ददाति नो विप्रो ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

स विप्रो चन्द्रसूर्यग्रहणेऽपि धेनुदानं न ददाति।

Verse 102

एकापि दत्ता सुपयस्विनी सा सवस्त्रघंटाभरणोपपन्ना । वत्सेन युक्ता हि ददाति दात्रे मुक्तिं कुलस्यास्य करोति वृद्धिम्

एकापि सुपयस्विनी गौः सवस्त्रा घण्टाभरणसमन्विता, वत्सयुक्ता दत्ता सती दात्रे मोक्षं ददाति, अस्य कुलस्य वृद्धिं च करोति।

Verse 103

यावंति रोमाणि भवंति तस्यास्तावंति वर्षाणि महीयते सः । ब्रह्मालये सिद्ध गणैर्वृतोऽसौ संतिष्ठते सूर्यसमानतेजाः

तस्याः गव्या यावन्ति रोमाणि सन्ति, तावन्ति वर्षाणि स दाता पूज्यते। सिद्धगणैर्वृतः स ब्रह्मलोके सूर्यसमतेजाः सन् तिष्ठति।

Verse 104

देवालयं नो विदधाति वापीं कूपं तडागं न करोति कुण्डम् । पुण्यं विवाहं सुजनोपकारं नासौ सतां वा द्विजमंदिरं च

न देवालयं निर्माति, न वापीं न कूपं; न तडागं न कुण्डं करोति। न पुण्यविवाहं, न सुजनोपकारं, न सतां निवासं, न द्विजमन्दिरं च स्थापयति।

Verse 105

धनं सदा भूमिगतं करोति धर्मं न जानाति कुलस्य चासौ । अहं हि तस्यानुगता भवामि कथं हि कांतं परिवं चयामि

स सदा धनं भूमौ निखनति, कुलधर्मं न जानाति। तथापि अहं तस्यानुगता भवामि; कथं हि कान्तं पतिं परित्यज्य अन्यत्र गच्छेयम्?

Verse 106

एवं हि वर्त्तमानः स कालधर्ममुपेयिवान् । धनलोभान्मया देव मरणं परिवर्जितम्

एवं वर्त्तमानः स कालधर्ममुपेयिवान्। धनलोभात् मया, देव, तस्य मरणं परिवर्जितम्।

Verse 107

पश्यन्त्या गोत्रिभिः सर्वं गृहीतं धनसंचयम् । कालेन महता देव मृताऽहं द्विजमंदिरे

पश्यन्त्या गोत्रिभिः सर्वं गृहीतं धनसंचयम् । कालेन महता देव मृताऽहं द्विजमंदिरे

Verse 108

श्वेतसर्पः समभवद्देशे तस्मिन्नरोत्तम । तत्रैवाहं ब्राह्मणस्य संजाता तनया नृप

श्वेतसर्पः समभवद्देशे तस्मिन्नरोत्तम । तत्रैवाहं ब्राह्मणस्य संजाता तनया नृप

Verse 109

वर्षेष्टमे तु संप्राप्ते परिणीता द्विजन्मना । तस्मिन्नेव गृहे सर्पो मदीये वसते नृप

वर्षेष्टमे तु संप्राप्ते परिणीता द्विजन्मना । तस्मिन्नेव गृहे सर्पो मदीये वसते नृप

Verse 110

भार्या ममेति संदष्टो रात्रौ भर्त्ता महा हिना । मृतोऽपि ब्राह्मणैः सर्पो लगुडैर्विनिपातितः

भार्या ममेति संदष्टो रात्रौ भर्त्ता महा हिना । मृतोऽपि ब्राह्मणैः सर्पो लगुडैर्विनिपातितः

Verse 111

वैधव्यं मम दत्त्वा तु द्विजसर्पौ मृतावुभौ । पित्रा मात्रा महाशोकं कृत्वा मे मुण्डितं शिरः

वैधव्यं मम दत्त्वा तु द्विजसर्पौ मृतावुभौ । पित्रा मात्रा महाशोकं कृत्वा मे मुण्डितं शिरः

Verse 112

वसाना श्वेतवस्त्रं च विष्णुभक्तिपरायणा । मासोपवासनिरता यानि तीर्थान्यनेकशः

श्वेतवस्त्रधारिणी विष्णुभक्तिपरायणा मासोपवासरताऽहं पुनःपुनरनेकानि तीर्थानि जगाम।

Verse 113

सर्पस्तु मकरो जातो गोदावर्यां शिवालये । देवं भीमेश्वरं द्रष्टुं गताऽहं स्वजनैः सह

स सर्पस्तु गोदावर्यां शिवालयसमीपे मकरोऽभवत्; भीमेश्वरं देवं द्रष्टुं स्वजनैः सहाहं जगाम।

Verse 114

यावत्स्नातुं प्रविष्टाऽहं वृता सर्वजनैर्नृप । मकरेण तदा दृष्टा भार्येयं मम वल्लभा । गृहीता मकरेणाहं नेतुमंतर्जले नृप

यावज्जले स्नातुं प्रविष्टाऽहं नृप सर्वजनैर्वृता, तदा मकरो मां दृष्ट्वा ‘एषा मम प्रिया भार्या’ इति मत्वा गृहीत्वा मां जलेऽन्तर्नेतुं प्रववृते।

Verse 115

हाहाकारः समभवज्जनः क्षुब्धः समंततः । कुंताघातेन केनासौ मकरस्तु निपातितः

हाहाकारो महानासीज्जनश्च समन्ततः क्षुब्धः; केनचित् कुंताघातेन स मकरस्तदा निपातितः।

Verse 116

झषवक्त्रः स्थिता चाहं मृता कृष्टा जनैर्बहिः । अग्निं दत्त्वा जले क्षिप्त्वा भस्म लोका गृहान्गताः

झषवक्त्रविकृतमुखी मृताऽहं तत्र स्थिताऽभवं; जनैर्बहिः कृष्टा, अग्निं दत्त्वा जले भस्म क्षिप्त्वा ते लोका गृहान् गताः।

Verse 117

स्त्रीवधाल्लुब्ध्वको जातो झषस्तीर्थप्रभावतः । मानुषीं योनिमापन्नस्तस्मिन्नेव महावने

स्त्रीवधदोषात् स लुब्ध्वकोऽभवत्; तथापि झषतीर्थस्य प्रभावेन तस्मिन्नेव महावने पुनर्मानुषीं योनिमवाप।

Verse 118

अग्नेर्जलाच्च सर्पाच्च गजात्सिंहादवृषादपि । झषाद्विस्फोटकान्मृत्युर्येषां ते नरके गताः

अग्निजलसर्पगजसिंहवृषझषविस्फोटकादिभिर्मृत्युमापन्ना ये, ते नरकं गताः इति कथ्यते।

Verse 119

आत्महा भ्रूणहा स्त्रीहा ब्रह्मघ्नः कूटसाक्ष्यदः । कन्याविक्रयकर्ता च मिथ्या ब्रतधरस्तु यः

आत्महा भ्रूणहा स्त्रीहा ब्रह्मघ्नः कूटसाक्ष्यदः, कन्याविक्रयकर्ता च मिथ्याव्रतधरश्च—एते महापातकिनः परिगण्यन्ते।

Verse 120

विक्रीणाति क्रतुं यस्तु मद्यपः स्याद्द्विजस्तु यः । राजद्रोही स्वर्णचौरो ब्रह्मवृत्तिविलोपकः

क्रतुविक्रयी, मद्यपः द्विजः, राजद्रोही, स्वर्णचौरः, ब्राह्मणवृत्तिविलोपकश्च—एते महापराधिनः प्रकीर्तिताः।

Verse 121

गोघ्नस्तु निक्षेपहरो ग्रामसीमाहरस्तु यः । सर्वे ते नरकं यांति या च स्त्री पतिवंचका

गोघ्नो निक्षेपहरो ग्रामसीमाहरश्च—एते सर्वे नरकं यान्ति; तथा पतिवञ्चिका स्त्री अपि।

Verse 122

झषमृत्युप्रभावेन जाता क्रौंची वने नृप । गोदावरीवने व्याधो भ्रमते मृगमार्गकः

झषमृत्युप्रभावेण, नृप, अहं वने क्रौञ्ची जाता। गोदावरीवने व्याधो मृगमार्गाननुसरन् भ्रमति स्म।

Verse 123

वने क्रौंचः सकामो मां मुदा कामयितुमुद्यतः । दृष्टाहं भ्रमता तेन व्याधेनाकृष्य कार्मुकम्

वने सकामः क्रौञ्चो मां मुदा कामयितुमुद्यतः। तेन भ्रमता व्याधेनाहं दृष्टा, स कार्मुकमाकृष्य स्थितः।

Verse 124

हतः क्रौंचो मृतो राज न्नष्टा स्थानादहं ततः । गोदावरीवने तस्मिन्नेवंरूपं ददर्श तम्

हतोऽसौ क्रौञ्चो मृतो, राजन्; ततः स्थानादहं नष्टा। तस्मिन् गोदावरीवने स व्याधस्तं तथारूपं ददर्श।

Verse 125

ऋषिर्व्याधं शशापाथ दृष्ट्वा कर्म विगर्हितम् । कामधर्ममकुर्वाणं प्रिया संभाषतत्परम् । क्रौंचं त्वमवधीर्यस्मात्तस्मात्सिंहो भविष्यसि

तदा ऋषिः कर्म विगर्हितं दृष्ट्वा व्याधं शशाप ह। कामधर्मे प्रवृत्तं प्रियासंवादतत्परं क्रौञ्चं यत्त्वमवधीः, तस्मात् सिंहः भविष्यसि।

Verse 126

ऋषिस्तेन विनीतेन स्थित्वा सन्तोषितो नृप । ऋषिर्वदति तस्याग्रे न मे मिथ्या वचो भवेत्

ततः स विनीतो व्याधोऽग्रे स्थित्वा; ऋषिः सन्तोषितोऽभवत्, नृप। ऋषिर्वदति—न मे वचो मिथ्या भविष्यति।

Verse 127

सिंहस्थस्य प्रसादं ते करिष्ये मुक्तिहेतवे । सुराष्ट्रदेशे भविता सिंहो रैवतके गिरौ

सिंहभावे प्रतिष्ठिते त्वयि मोक्षहेतवेऽहं ते प्रसादं करिष्यामि। सुराष्ट्रदेशे रैवतके गिरौ त्वं सिंहत्वं प्राप्स्यसि॥

Verse 128

वस्त्रापथे महा क्षेत्रे मुक्तिस्ते विहिता ध्रुवा । इत्युक्त्वा स ऋषिर्देव गतो भीमेश्वरं प्रति । दुर्वचःश्रवणाद्व्याधः क्रमात्पंचत्वमाययौ

वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तव मुक्तिः ध्रुवा विहिता। इत्युक्त्वा स देवर्षिर्भीमेश्वरं प्रति जगाम; दुर्वचःश्रवणात् व्याधः क्रमेण पञ्चत्वमाययौ॥

Verse 129

क्रौंची क्रौंचवियोगेन गता सा च वनांतरे । मृता दैववशाज्जाता मृगी रैवतके गिरौ

क्रौञ्चवियोगेन सा क्रौञ्ची वनान्तरे भ्रमन्ती गता। दैववशात् मृता सती रैवतके गिरौ मृगीरूपेण पुनर्जाता॥

Verse 130

मृगयूथगता नित्यं मोदते मदविह्वला । व्याधः सिंहः समभवद्गिरेस्तस्य महावने

मृगयूथगता सा नित्यं मदविह्वला मोदते। तस्य गिरेर्महावने व्याधः सिंहः समभवत्॥

Verse 131

कामार्ता भ्रमता दृष्टा मृगी सिंहेन यत्नतः । तत्र संभ्रमते नित्यं सिंहश्चापि मृगी वने

कामार्ता भ्रमती मृगी सिंहेन यत्नतः दृष्टा। ततो वने तत्र सिंहोऽपि मृगीं प्रति मनः कृत्वा नित्यं संभ्रमते॥

Verse 132

सिंहोऽपि दैवयोगेन ममेयमिति मन्यते । परं हिंस्रस्वभावेन तामादातुं प्रचक्रमे

सिंहोऽपि दैवयोगेन ‘ममेयम्’ इति मन्यते; परं हिंस्रस्वभावेन तामादातुं प्रचक्रमे।

Verse 133

चलत्वं मृगजातीनां विहितं वेधसा स्वयम् । पुनर्गता मृगी यूथं क्रीडते चारुलोचना

चलत्वं मृगजातीनां वेधसा स्वयमेव विहितम्; ततो मृगी चारुलोचना पुनर्गता यूथं क्रीडते।

Verse 134

भवस्य पश्चिमे भागे तत्र रैवतके गिरौ । अनुयातः शनैः सोऽथ मृगेन्द्रो मृगयूथपः । उत्पपात ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि

भवस्य पश्चिमे भागे रैवतके गिरौ तत्र; शनैः सोऽनुयातो मृगेन्द्रो मृगयूथपः। ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि उत्पपात।

Verse 135

सिंहस्य न मृगैः कार्यं हरिणीं प्रति पश्यतः । यत्र सा हरिणी याति ययौ सिंहस्तथैव ताम्

सिंहस्य मृगैः सह न कार्यं, हरिणीं प्रति पश्यतः; यत्र सा हरिणी याति, सिंहस्तथैव तामनुययौ।

Verse 136

यदा वेगं मृगी चक्रे सिंहः कुद्धस्तदा वने । सिंहोऽपि वेगवाञ्जातो मृगीवेगाधिकोऽभवत्

यदा मृगी वने वेगं चकार, तदा सिंहः क्रुद्धोऽभवत्; सिंहोऽपि वेगवान् जातो, मृगीवेगाधिकोऽभवत्।

Verse 137

यदा सिंहेन संक्रांता ददौ झम्पां मृगी तु सा । भवस्याग्रे नदीतोये पतिता जलमूर्द्धनि

यदा सिंहेन सा मृगी संक्रान्ता, तदा सहसा झम्पां दत्त्वा भवस्याग्रे नदीतोये पतिता, जलमूर्ध्नि निमग्ना।

Verse 138

लंबते तु शरीरं मे वेणौ प्रोतं शिरो मम । सिंहः सहैव पतितो मृतः पयसि मध्यतः

लंबते तु शरीरं मे, वेणौ प्रोतं शिरो मम; सिंहः सहैव पतितो, पयसि मध्यतः मृतः।

Verse 139

स्वर्णरेषाजले देव विशीर्णं मम तद्वपुः । न तु वक्त्रं निपतितं त्वक्सारशिरसि स्थितम्

स्वर्णरेषाजले देव, विशीर्णं मम तद्वपुः; न तु वक्त्रं निपतितं, त्वक्सारशिरसि स्थितम्।

Verse 140

एतच्चरित्रं यत्सर्वं दृष्टं सारस्वतेन वै । तत्तीर्थस्य प्रभावेन सिंहस्त्वं समजायथाः

एतच्चरित्रं यत्सर्वं सारस्वतेन वै दृष्टम्; तत्तीर्थस्य प्रभावेन त्वं सिंहत्वं समजायथाः।

Verse 141

इदं हि सप्तमं जन्म सर्वपापक्षयोदयम् । कान्यकुब्जे महादेशे राजा भोजेतिविश्रुतः

इदं हि सप्तमं जन्म सर्वपापक्षयोदयम्; कान्यकुब्जे महादेशे राजा भोज इति विश्रुतः।

Verse 142

अहं हि हरिणीगर्भे जाता मानुषरूपिणी । जातं वक्त्रं मृगीणां मे यस्मान्न पतितं जले

अहं हि हरिण्याः गर्भे जाता मानुषरूपिणी। मम मृगीवक्त्रं जातं, यतो न तत् जले पतितम्॥