Adhyaya 95
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 95

Adhyaya 95

अध्यायेऽस्मिन् प्रभासक्षेत्रे स्थितस्य विशेषलिङ्गस्य मृत्युञ्जयेश्वरस्य माहात्म्यं भगवता ईश्वरेणोपदिश्यते। दिक्प्रदेशैर्धनुर्मितैश्च तस्यायतनं निर्दिश्यते; दर्शनस्पर्शनमात्रेणापि पापघ्नत्वं कथ्यते। पूर्वयुगे तदेव स्थानं नन्दीश्वरनाम्ना प्रसिद्धम्; तत्र नन्दिनामकः गणः घोरं तपः कृत्वा महालिङ्गं प्रतिष्ठाप्य नित्यं पूजयामास। महामृत्युञ्जयमन्त्रजपेन देवः प्रसन्नो भूत्वा तस्मै गणेशत्वं, सामीप्यं, मोक्षसदृशं फलञ्च ददौ। अनन्तरं लिङ्गपूजाविधिः क्रमशः प्रतिपाद्यते—क्षीर-दधि-घृत-मधु-इक्षुरसैः अभिषेकः, कुङ्कुमलेपनं, कर्पूर-उशीरा-कस्तूरीरस-चन्दन-पुष्पार्पणं, धूपागुरुप्रदानं, यथाशक्ति वस्त्रार्पणं, दीपसहितं नैवेद्यं, अन्ते नमस्कारः। अन्ते वेदविदे ब्राह्मणाय सुवर्णदानं विधीयते; यथाविधिकृतस्य जन्मफलप्राप्तिः, सर्वपापक्षयः, इष्टसिद्धिश्च फलश्रुत्या निगद्यते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे लिंगं मृत्युञ्जयेश्वरम् । तस्यैव वह्नि कोणस्थं धनुषां दशके स्थितम्

ईश्वर उवाच—ततो वरारोहे! मृत्युञ्जयेश्वराख्यं लिङ्गं गच्छेत्; तस्यैव वह्निकोणस्थं धनुषां दशकस्थितम्।

Verse 2

पश्चिमे सागरादित्यात्स्थितं धनुश्चतुष्टये । पापघ्नं सर्वजन्तूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

सागरादित्यस्य पश्चिमे धनुश्चतुष्टये स्थितम्; दर्शनात् स्पर्शनादपि सर्वजन्तूनां पापघ्नम्।

Verse 3

पूर्वे युगे समाख्यातं नाम नन्दीश्वरेति च । यत्र तप्तं तपो घोरं नन्दिनाम्ना गणेन मे

पूर्वे युगे ‘नन्दीश्वर’ इति नाम्ना प्रसिद्धं क्षेत्रम्। यत्र मे गणो नन्दिनाम्ना घोरं तपस्तप्तवान्॥

Verse 4

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं नित्यं पूजापरेण च । तत्र जप्तो महामन्त्रो मृत्युञ्जय इति श्रुतः

महालिङ्गं प्रतिष्ठाप्य नित्यं पूजापरोऽभवत्। तत्र जप्यते महामन्त्रः ‘मृत्युञ्जय’ इति श्रुतः॥

Verse 5

कोटीनां नियुतं देवि ततस्तुष्टो महेश्वरः । ददौ गणेशतां तस्य मुक्तिं सामीप्यगां तथा

कोटीनां नियुतं देवि ततस्तुष्टो महेश्वरः। ददौ गणेशतां तस्य मुक्तिं सामीप्यगां तथा॥

Verse 6

मृत्युञ्जयेन मन्त्रेण तस्य तुष्टो यतो हरः । तेन मृत्युञ्जयेशेति ख्यातं लिंगं धरातले

मृत्युञ्जयमन्त्रेण तस्य तुष्टो यतो हरः। तेन ‘मृत्युञ्जयेश’ इति ख्यातं लिङ्गं धरातले॥

Verse 7

यस्तं पूजयते भक्त्या पश्येद्वा भावितात्मवान् । नाशयेत्तस्य पापानि सप्तजन्मार्जितान्यपि

यस्तं पूजयते भक्त्या पश्येद्वा भावितात्मवान्। नाशयेत् तस्य पापानि सप्तजन्मार्जितान्यपि॥

Verse 8

स्नापयेत्पयसा लिंगं दध्ना घृतयुतेन च । मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत्

पयसा लिङ्गं स्नापयेत्, दध्ना घृतयुतेन च; मधुना इक्षुरसेनैव स्नाप्य, कुंकुमेन विलेपयेत्।

Verse 9

कर्पूरोशीर मिश्रेण मृगनाभिरसेन च । चन्दनेन सुगन्धेन पुष्पैः संपूजयेत्ततः

ततः सुगन्धचन्दनेन, कर्पूरोशीरमिश्रेण; मृगनाभिरसेन च पुष्पैश्च लिङ्गं संपूजयेत्।

Verse 10

दद्याद्धूपं पुरो देवि ततो देवस्य चागुरुम् । वस्त्रैः संपूज्य विविधैरात्मवित्तानुसारतः

पुरो देवि धूपं दद्यात्, ततो देवस्य चागुरुम्; आत्मवित्तानुसारतः विविधैर्वस्त्रैः संपूजयेत्।

Verse 11

नैवेद्यं परमान्नं च दत्त्वा दीपसमन्वितम् । अष्टांगं प्रणिपातं च ततः कार्यं च भक्तितः

नैवेद्यं परमान्नं च दत्त्वा दीपसमन्वितम्; अष्टाङ्गं प्रणिपातं च ततः कार्यं च भक्तितः।

Verse 12

हेमदानं प्रदातव्यं ब्राह्मणे वेदपारगे

वेदपारगे ब्राह्मणे हेमदानं प्रदातव्यम्।

Verse 13

एवं यात्रा भवेत्तस्य शास्त्रोक्ता नात्र संशयः । एवं कृत्वा नरो देवि लभते जन्मनः फलम्

एवं तस्य यात्रा शास्त्रोक्ता भवति, नात्र संशयः। एवं कृत्वा, हे देवि, नरः जन्मनः सत्फलं लभते॥

Verse 14

इति संक्षेपतः प्रोक्तं मृत्युञ्जयमहोदयम् । पापघ्नं सर्वजंतूनां सर्वकामफलप्रदम्

इति संक्षेपतः प्रोक्तं मृत्युञ्जयमहोदयम्। पापघ्नं सर्वजन्तूनां सर्वकामफलप्रदम्॥

Verse 95

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये मृत्युञ्जयमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, एकादशरुद्रमाहात्म्ये, ‘मृत्युञ्जयमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः समाप्तः॥