Adhyaya 92
अध्यायः अघोरेश्वरस्य माहात्म्यं संक्षेपेण निरूपयति। ईश्वरः अघोरेश्वरं “षष्ठं लिङ्गम्” इति निर्दिश्य, तस्य वक्रं भैरव इति कथयति। त्र्यम्बकेश्वरस्य समीपे तस्यायतनं स्थितमिति, कलियुगदोष-कल्मष-नाशकं पुण्यप्रदं च तीर्थस्थानमिति च प्रतिपाद्यते। भक्त्या स्नान-पूजा-क्रमः क्रमशः फलदः इति वर्ण्यते; तत्र कृतं पूजनं मेरुदानादि-महादान-तुल्यफलप्रदमिति। दक्षिणामूर्त्युपासनाविधिना तत्र यत् किञ्चिदर्प्यते तत् अक्षयत्वं प्राप्नोतीति चोच्यते। अघोरेश्वरस्य दक्षिणदिशि कृतं श्राद्धं पितॄणां दीर्घकाल-तृप्तिकरं, गयाश्राद्धादपि अश्वमेधात् अपि श्रेष्ठमिति प्रशंस्यते। यात्रादानेऽपि सूक्ष्मं सुवर्णदानं महत्फलदं, सोमाष्टम्यां समीपे ब्रह्मकूर्च-व्रतं महत् प्रायश्चित्तं साधयतीति विधानम्। अन्ते एतन्माहात्म्यं श्रुत्वा पापनाशः कार्यसिद्धिश्च भवतीति निष्कर्षः।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अघोरेश्वरमुत्तमम् । षष्ठं लिंगं समाख्यातं तद्वक्त्रं भैरवं स्मृतम्
ईश्वर उवाच। ततो गच्छेन्महादेवि अघोरेश्वरमुत्तमम्। षष्ठं लिङ्गं समाख्यातं तद्वक्त्रं भैरवं स्मृतम्॥
Verse 2
त्र्यंबकेश्वरवायव्ये धनुषां पंचके स्थितम् । सर्वकामप्रदं पुण्यं कलिकल्मषनाशनम्
त्र्यंबकेश्वरवायव्ये धनुषां पञ्चके स्थितम्। सर्वकामप्रदं पुण्यं कलिकल्मषनाशनम्॥
Verse 3
यस्तं पूजयते भक्त्या स्नानपूजादिभिः क्रमात् । मेरुदानस्य कृत्स्नस्य स लभेन्मनुजः फलम्
यस्तं लिङ्गं भक्त्या स्नानपूजादिभिः क्रमशः सम्पूजयति, स मनुजः मेरुदानस्य कृत्स्नं फलं लभते।
Verse 4
दक्षिणामूर्तिमास्थाय यत्किंचित्तत्र दीयते । अघोरेश्वरदेवस्य तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्
दक्षिणामूर्तिं शरणमास्थाय तत्र यत्किञ्चिद् दीयते, तदघोरेश्वरदेवाय समर्पितं सर्वं चाक्षयम् भवेत्।
Verse 5
यः श्राद्धं कुरुते तत्र अघोरेश्वरदक्षिणे । आकल्पं तृप्तिमायांति पितरस्तस्य तर्पिताः
यः तत्र अघोरेश्वरस्य दक्षिणे श्राद्धं करोति, तस्य तर्पिताः पितरः आकल्पं तृप्तिमायान्ति।
Verse 6
किं श्राद्धेन गयातीर्थे वाजिमेधेन किं प्रिये । तत्र श्राद्धेन तत्सर्वं फलमभ्यधिकं लभेत्
प्रिये, गयातीर्थे श्राद्धेन किं, वाजिमेधेन वा किं? तत्र श्राद्धमात्रेण तत्सर्वं फलं, अपि चाधिकतरं, लभ्यते।
Verse 7
त्रुटिमात्र मपि स्वर्णं यात्रायां यः प्रयच्छति । स सर्वं फलमाप्नोति महादानस्य भूरिशः
यात्राकाले यः त्रुटिमात्रमपि स्वर्णं प्रयच्छति, स महादानस्य सर्वं फलं भूरिशः प्राप्नोति।
Verse 8
ब्रह्मकूर्चं चरेद्यस्तु सोमाष्टम्यां विधानतः । अघोरेश्वरसांनिध्ये अघोरेणाभिमंत्रितम् । षडब्दस्य महत्तेन प्रायश्चित्तं कृतं भवेत्
यः सोमाष्टम्यां विधानतः ब्रह्मकूर्चव्रतं चरेत्, अघोरेश्वरसांनिध्ये अघोरमन्त्राभिमन्त्रितं तत् कृत्वा, तस्य महत्त्वेन षड्वर्षपर्यन्तस्य प्रायश्चित्तं कृतं भवति।
Verse 9
इति संक्षेपतः प्रोक्तमघोरेशमहोदयम् । माहात्म्यं सर्वपापघ्नं श्रुतं सर्वार्थसाधकम्
इति संक्षेपतः प्रोक्तम् अघोरेशमहोदयम्; एतन्माहात्म्यं सर्वपापघ्नं, श्रुतं च सर्वार्थसाधकम्।
Verse 92
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादश रुद्रमाहात्म्येऽघोरेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, एकादशे रुद्रमाहात्म्ये, ‘अघोरेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम द्विनवतितमोऽध्यायः समाप्तः।