Adhyaya 86
अस्मिन्नध्याये प्रभासक्षेत्रस्य दक्षिणभागे स्थितस्य प्रमुखलिङ्गस्य ‘पाण्डवेश्वर’ इति नाम्ना माहात्म्यं वर्ण्यते। पाण्डवानां गूढचर्यावनवासकाले तीर्थयात्राप्रसङ्गेन ते प्रभासं प्राप्ताः; सोमपर्वणि तटे विधिवत् पञ्चभिः पाण्डवैः क्रमशः लिङ्गप्रतिष्ठा कृता। तत्र मार्कण्डेयादयः श्रेष्ठा ब्राह्मणा ऋत्विजो नियुक्ताः; वेदमन्त्रैः अभिषेकः कृतः, गोदानादि दानानि च समर्पितानि। ऋषयः सम्यक् प्रतिष्ठितं लिङ्गं दृष्ट्वा प्रसन्नाः फलश्रुतिं प्राहुः—यः पाण्डवप्रतिष्ठितं पाण्डवेश्वरं भक्त्या पूजयति स देवासुरयक्षादिषु अपि पूज्यतां याति, तस्य पुण्यम् अश्वमेधसमं भवति। सन्निहिता-कुण्डे स्नानं कृत्वा पाण्डवेश्वरपूजनं विशेषतः माघमासे महाफलप्रदं, अन्ते पुरुषोत्तमसाम्यं ददाति; केवलं दर्शनमपि पापक्षयवर्धकं, लिङ्गं च वैष्णवरूपेण निरूप्य शैवायतने वैष्णवसमन्वयः प्रदर्श्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यास्तु दक्षिणे भागे स्थितं लिंगं महाप्रभम् । पांडवेश्वरनामाढ्यं पंचभिः स्थापितं क्रमात्
ईश्वर उवाच । तस्यास्तु दक्षिणे भागे स्थितं लिङ्गं महाप्रभम् । पाण्डवेश्वरनामाढ्यं पञ्चभिः स्थापितं क्रमात् ॥
Verse 2
गुप्तचर्यां यदा याताः पांडवा वनवासिनः । तीर्थयात्राप्रसंगेन प्रभासं क्षेत्रमागताः
गुप्तचर्यां यदा याताः पाण्डवा वनवासिनः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन प्रभासं क्षेत्रमागताः ॥
Verse 3
तस्मिन्काले महादेवि सं प्राप्ते सोमपर्वणि । स्थापयामासुस्ते सर्वे लिंगं संनिहिता तटे
तस्मिन्काले महादेवि संप्राप्ते सोमपर्वणि । स्थापयामासुस्ते सर्वे लिङ्गं सांनिहितातटे ॥
Verse 4
मार्कण्डप्रमुखान्कृत्वा ऋत्विजो ब्राह्मणोत्तमान् । वेदोक्तैः कारयामासुरभिषेकं वृषान्ददुः
मार्कण्डप्रमुखान् श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् ऋत्विजः कृत्वा, वेदोक्तविधिना तैः अभिषेकः कारितः; ततः वृषान् दानरूपेण ददुः।
Verse 5
ततः प्रसन्ना ऋषयो मार्कंडप्रमुखाः प्रिये । प्रतिष्ठितस्य लिंगस्य पांडवैर्वरवर्णिनि
ततः प्रिये, मार्कण्डप्रमुखा ऋषयः प्रसन्ना बभूवुः; वरवर्णिनि, पाण्डवैः सम्यक् प्रतिष्ठितस्य लिङ्गस्य दर्शनात्।
Verse 6
ऋषय ऊचुः । ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं पांडवपूजितम् । ते वै पूज्या भविष्यंति देवदानवरक्षसाम्
ऋषय ऊचुः—ये चैतत् पाण्डवपूजितं लिङ्गं पूजयिष्यन्ति, ते देवदानवरक्षसामपि मध्ये वै पूज्या भविष्यन्ति।
Verse 7
अश्वमेधफलं तेषां सम्यक्छ्रद्धार्चनेन वै । भविष्यति न संदेहो ह्यस्मद्वाक्यप्रभावतः
तेषां सम्यक् श्रद्धया अर्चनेन अश्वमेधफलं भविष्यति; अस्मद्वाक्यप्रभावतः न संशयः।
Verse 8
स्नात्वा संनिहिताकुंडे योऽर्चयेत्पांडवेश्वरम् । माघे मासि समग्रे तु स साक्षात्पुरुषोत्तमः
संनिहिताकुण्डे स्नात्वा यो पाण्डवेश्वरम् अर्चयेत्, माघमासे समग्रे तु स साक्षात् पुरुषोत्तम इव भवति।
Verse 9
दर्शनेनापि तस्यापि पापं याति सहस्रधा । विष्णुरूपो हि स प्रोक्तो नात्र कार्या विचारणा
तस्य दर्शनमात्रेणापि पापं सहस्रधा विनश्यति। स हि विष्णुरूप इति प्रोक्तः; अत्र विचारणा न कार्या॥
Verse 86
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संनिहित्यामाहात्म्ये पांडवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीतितमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संनिहित्यामाहात्म्ये पाण्डवेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षडशीतितमोऽध्यायः समाप्तः॥