Adhyaya 84

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि आदिनारायणं हरिम् । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे सर्वपातकनाशनम्

ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि आदिनारायणं हरिम्। तस्याश्च पूर्वदिग्भागे सर्वपातकनाशनं स्थानं विद्यते।

Verse 2

पादुकासनसंयुक्तं सर्वदैत्यांतकारिणम् । आदौ कृतयुगे देवि दैत्योऽभून्मेघवाहनः

पादुकासनसंयुक्तं सर्वदैत्यान्तकारिणम्। आदौ कृतयुगे देवि दैत्योऽभून्मेघवाहनः।

Verse 3

महाबलो महाकायो योजनायुतविस्तरः । अजेयः सर्वदेवानां त्रैलोक्यक्षयकारकः । ब्रह्मणा तस्य तुष्टेन वरो दत्तो वरानने

महाबलो महाकायो योजनायुतविस्तरः। अजेयः सर्वदेवानां त्रैलोक्यक्षयकारकः। ब्रह्मणा तस्य तुष्टेन वरो दत्तो वरानने।

Verse 4

यदा पादुकया विष्णुस्त्वां हनिष्यति संयुगे । तदैव मृत्युर्भविता नान्यथा मरणं तव

यदा पादुकया विष्णुस्त्वां हनिष्यति संयुगे। तदैव मृत्युर्भविता नान्यथा मरणं तव॥

Verse 5

इति लब्धवरो दैत्यः संतापयति भूतलम् । युगानां कोटिमेकां तु सदेवासुरमानुषम्

इति लब्धवरो दैत्यः भूतलं संतापयामास; युगानां कोटिमेकां तु सदेवासुरमानुषं पीडयन्।

Verse 6

संतप्य बहुधा देवि दक्षिणो दधिमागतः । तत्र विध्वंसयामास ऋषीणामाश्रमाणि वै

संतप्य बहुधा देवि दक्षिणो दधिमानागतः; तत्र ऋषीणामाश्रमाणि वै विध्वंसयामास।

Verse 7

ततस्त ऋषयः सर्वे विध्वस्ताश्रममण्डलाः । शरणं चैव संप्राप्ता देवदेवं तु केशवम् । अजेयं तं तु संज्ञात्वा तुष्टुवुर्गरुडध्वजम्

ततः सर्वे ऋषयः विध्वस्ताश्रममण्डलाः शरणं संप्राप्ता देवदेवं केशवम्; अजेयं तं संज्ञात्वा गरुडध्वजं तुष्टुवुः।

Verse 8

ऋषय ऊचुः । नमः परमकल्याणकल्याणायात्मयोगिने । जनार्द्दनाय देवाय श्रीधराय च वेधसे

ऋषय ऊचुः—नमः परमकल्याणकल्याणाय आत्मयोगिने; जनार्दनाय देवाय श्रीधराय च वेधसे।

Verse 9

नमः कमलकिंजल्कसुवर्णमुकुटाय च । केशवायातिसूक्ष्माय बृहन्मूर्ते नमोनमः

नमः कमलकिंजल्कसुवर्णमुकुटाय; केशवायातिसूक्ष्माय बृहन्मूर्ते नमो नमः।

Verse 10

महात्मने वरेण्याय नमः पंकजनाभये । नमोऽस्तु मायाहरये हरये हरिवेधसे

महात्मने वरेण्याय नमः पङ्कजनाभये । नमोऽस्तु मायाहरये हरये हरिवेधसे ॥

Verse 11

हिरण्यगर्भगर्भाय जगतः कारणात्मने । अच्युताय नमो नित्यमनन्ताय नमोनमः

हिरण्यगर्भगर्भाय जगतः कारणात्मने । अच्युताय नमो नित्यं अनन्ताय नमो नमः ॥

Verse 12

नमो मायापटच्छन्न जगद्धात्रे महात्मने । संसारसागरोत्तार ज्ञानपोतप्रदायिने । अकुंठमतये धात्रे सर्गस्थित्यंत कर्मणे

नमो मायापटच्छन्न जगद्धात्रे महात्मने । संसारसागरोत्तार-ज्ञानपोतप्रदायिने । अकुण्ठमतये धात्रे सर्गस्थित्यन्तकर्मणे ॥

Verse 13

यथा हि वासुदेवेति प्रोक्ते नश्यति पातकम् । तथा विलयमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः

यथा हि वासुदेवेति प्रोक्ते नश्यति पातकम् । तथा विलयमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः ॥

Verse 14

यथा विष्णुः स्वभक्तेषु पापमाप्नोति संस्थितम् । तथा विनाशमायातु दैत्योऽयं पापकर्मकृत्

यथा विष्णुः स्वभक्तेषु पापमाप्नोति संस्थितम् । तथा विनाशमायातु दैत्योऽयं पापकर्मकृत् ॥

Verse 15

स्मृतमात्रो यथा विष्णुः सर्वं पापं व्यपोहति । तथा प्रणाशमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः

यथा स्मृतमात्रेण विष्णुः सर्वपापानि व्यपोहति, तथा मेघवाहननामायं दैत्योऽपि समूलं प्रणाशं प्राप्नुयात्।

Verse 16

भवंतु भद्राणि समस्तदोषाः प्रयांतु नाशं जगतोऽखिलस्य । अभेद्यभक्त्या परमेश्वरेशे स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे

समस्तं भद्रं भवतु; जगतोऽखिलस्य सर्वे दोषाः नाशं प्रयान्तु। अभेद्यभक्त्या जगद्धातरि वासुदेवे, परमेश्वरेशे स्मृते, सर्वानर्था विनश्यन्ति।

Verse 17

ये भूतले ये दिवि येऽन्तरिक्षे रसातले प्राणिगणाश्च केचित् । भवन्तु ते सिद्धियुता नरोत्तमाः स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे

ये भूतले, ये दिवि, येऽन्तरिक्षे, रसातले च केचित् प्राणिगणाः सन्ति—ते सर्वे सिद्धियुताः नरोत्तमाः भवन्तु, स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे।

Verse 18

ये प्राणिनः कुत्रचिदत्र संति ब्रह्माण्डमध्ये परतश्च केचित् । तेषां तु सिद्धिः परमास्त्वनिंद्या स्तुते जगद्धातरि वासुदेवे

ब्रह्माण्डमध्ये परतः च कुत्रचिदपि ये प्राणिनः सन्ति, तेषां परमाऽनिन्द्या सिद्धिः भवतु—स्तुते जगद्धातरि वासुदेवे।

Verse 19

ईश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः । ज्ञात्वा स भावि कार्यं तत्समारुह्य च पादुकाम्

ईश्वर उवाच—इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः। स भावि कार्यं ज्ञात्वा पादुकां समारुह्य तस्थौ।

Verse 20

बभूव तेषां प्रत्यक्ष ऋषीणां पापनाशनः । उवाच प्रणतान्सर्वान्किं वा कार्यं हृदि स्थितम्

तदा तेषां प्रत्यक्षोऽभवत् पापनाशनः। स सर्वान् प्रणतान् उवाच—“किं वा कार्यं हृदि स्थितम्?”

Verse 21

कथ्यतां तत्करिष्यामि युष्मत्स्तोत्रेण तर्पितः

“कथ्यतां तत् करिष्यामि, युष्मत्स्तोत्रेण तर्पितः।”

Verse 22

इत्युक्ता ऋषयः सर्वे कृतांजलिपुटाः स्थिताः । आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः

इत्युक्ताः सर्वे ऋषयः कृताञ्जलिपुटाः स्थिताः। आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः॥

Verse 23

ऋषय ऊचुः । जानासि सर्वं त्वं देव न चास्त्यविदितं तव । इमं दैत्यं महादेव संहरस्व महाबलम् । यथेदं सकलं विश्वं निरातंकं भवेत्प्रभो

ऋषय ऊचुः—जानासि सर्वं त्वं देव, न चास्त्यविदितं तव। इमं दैत्यं महादेव संहरस्व महाबलम्, यथेदं सकलं विश्वं निरातङ्कं भवेत् प्रभो॥

Verse 24

इत्युक्तस्तैस्तदा विष्णुर्दैत्यमाहूय संयुगे । ताडयामास तं दैत्यं हृदि पादुकया शुभे

इत्युक्तस्तैस्तदा विष्णुर्दैत्यमाहूय संयुगे। ताडयामास तं दैत्यं हृदि पादुकया शुभे॥

Verse 25

स हतः पतितो दैत्यो विगतासुर्महोदधौ । हत्वा दैत्यवरं देवस्तत्र स्थाने स्थितोऽभवत् । पादुकासनसंस्थस्तु तत्राद्यापि वरानने

स हतः पतितो दैत्यो विगतासुर्महोदधौ। हत्वा दैत्यवरं देवस्तत्र स्थाने स्थितोऽभवत्॥ पादुकासनसंस्थस्तु तत्राद्यापि वरानने॥

Verse 26

यस्तं पूजयते भक्त्या एकादश्यां नरोत्तमः । सोश्ववमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्

यस्तं पूजयते भक्त्या एकादश्यां नरोत्तमः। सोऽश्वमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्॥

Verse 27

गोलक्षं ब्राह्मणे दत्त्वा यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । तदादिदेवे गोविन्दे दृष्टे भक्त्या फलं लभेत्

गोलक्षं ब्राह्मणे दत्त्वा यत्फलं प्राप्नुयान्नरः। तदादिदेवे गोविन्दे दृष्टे भक्त्या फलं लभेत्॥

Verse 28

कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशस्तेषां सुखाधिकः । आदिनारायणो देवो येषां हृदयसंस्थितः

कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशस्तेषां सुखाधिकः। आदिनारायणो देवो येषां हृदयसंस्थितः॥

Verse 29

एकादश्यां रविदिने स्नात्वा संनिहिता जले । आदिनारायणं पूज्य मुच्यते भवबन्धनात्

एकादश्यां रविदिने स्नात्वा संनिहिता जले। आदिनारायणं पूज्य मुच्यते भवबन्धनात्॥

Verse 30

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां दारिद्यौघविनाशनम्

इति ते देवि कथितं विष्णुदैवतं माहात्म्यम्। श्रवणमात्रेण नृणां पापं हरति, दारिद्र्यौघं च विनाशयति॥

Verse 84

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदिनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘आदिनारायणमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम चतुरशीतितमोऽध्यायः समाप्तः॥