Adhyaya 74
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 74

Adhyaya 74

ईश्वरः महादेवीं दिशानिर्देशेन प्रमाणदूरत्वेन च प्राभासक्षेत्रे स्थितं श्रीशाकल्येश्वरं परमं तीर्थं गन्तुं उपदिशति। तत्र लिङ्गं “सर्वकामदं” इति प्रसिद्धम्। राजर्षिः शाकल्यो महत् तपः कृत्वा महादेवं तोषयामास; तेन प्रसन्नेन देवेन लिङ्गरूपेण तत्र स्वयम् प्रतिष्ठितोऽभवत्। तस्य दर्शनमात्रेण सप्तजन्मार्जितपापानां नाशः, सूर्योदयकाले तमोविनाशवत्, इति फलश्रुतिः। अष्टम्यां चतुर्दश्यां च क्षीरेण शिवाभिषेकः, गन्धपुष्पादिभिः क्रमशः पूजनं, तथा पूर्णतीर्थफलार्थिभिः सुवर्णदानं विधीयते। युगभेदेन नामचतुष्टयं कथ्यते—कृते भैरवेश्वरः, त्रेतायां सावर्णिकेश्वरः (सावर्णिमनुसम्बन्धः), द्वापरे गालवेश्वरः (गालवर्षिसम्बन्धः), कलौ शाकल्येश्वरः (शाकल्यस्य अणिमादिसिद्धिप्राप्तिः)। क्षेत्रपरिधिः अष्टादशधन्वन्तरपर्यन्तः पवित्रः; तत्रान्तर्गताः क्षुद्रजीवाः अपि मोक्षयोग्याः इति। तत्र जलानि सरस्वतीसदृशानि, दर्शनं महायज्ञानां फलतुल्यम्। सोमपर्वणि लिङ्गसमीपे मासपर्यन्तं अघोरजपः घृतहोमश्च कर्तव्यः; महापापिनामपि “उत्तमा सिद्धिः” प्रतिज्ञायते। लिङ्गं “कामिकं” इति, अघोरः तस्य मुखं, भैरवप्राधान्यं च—अतः पूर्वं भैरवेश्वरनामप्रसिद्धिः, इदानीं कलौ शाकल्येश्वरनाम च।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शाकल्येश्वरमुत्तमम् । दैत्यसूदनवायव्ये धनुषां त्रिंशता स्थितम्

ईश्वर उवाच । ततः गच्छेन्महादेवि शाकल्येश्वरमुत्तमम् । दैत्यसूदनवायव्ये धनुषां त्रिंशता स्थितम् ॥

Verse 2

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्योनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्यो नाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः ॥

Verse 3

समाराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगेऽवतारयामास प्रसन्नं तं महेश्वरम्

समाराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिङ्गेऽवतारयामास प्रसन्नं तं महेश्वरम् ॥

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे सप्तजन्मकृतं नृणाम् । पापं प्रणश्यते शीघ्रं तमः सूर्योदये यथा

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे सप्तजन्मकृतं नृणाम् । पापं प्रणश्यते शीघ्रं तमः सूर्योदये यथा ॥

Verse 5

तत्राष्टम्यां चतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा शिवम् । पूजयेच्च विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात्

तत्राष्टम्यां चतुर्दश्यां च पयसा शिवं स्नापयेत्। विधानेन क्रमात् गन्धपुष्पादिभिः पूजयेत्॥

Verse 6

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः । चत्वारि तस्य नामानि कथ्यमानानि मे शृणु

सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः तत्र हिरण्यं दातव्यम्। तस्य देवस्य नामानि चत्वारि मे कथ्यमानानि शृणु॥

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि कीर्तितो भैरवेश्वरः । ततः सावर्णिमनुना सम्यगाराधितः प्रिये

आदौ कृतयुगे देवि भैरवेश्वर इति कीर्तितः। ततः सावर्णिमनुना प्रिये सम्यगाराधितः॥

Verse 8

सावर्णिकेश्वरं नाम त्रेतायां तस्य संज्ञितम् । ततस्तु द्वापरे देवि गालवेन महात्मना । सम्यगाराधितस्तत्र लिंगरूपीवृषध्वजः

त्रेतायां सावर्णिकेश्वर इति तस्य नाम संज्ञितम्। द्वापरे देवि महात्मना गालवेन सम्यगाराधितः, तत्र लिङ्गरूपी वृषध्वजः॥

Verse 9

तृतीयं तस्य देवस्य गालवेश्वरसंज्ञितम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते शाकल्योनाम वै मुनिः

तृतीयं तस्य देवस्य नाम गालवेश्वरसंज्ञितम्। कलौ युगे संप्राप्ते तु शाकल्यो नाम वै मुनिः॥

Verse 10

यत्र सिद्धिमनुप्राप्त ऐश्वर्यं चाणिमादिकम् । शाकल्येश्वरनामेति ततः ख्यातं तुरीयकम्

यत्र सिद्धिमनुप्राप्य चाणिमाद्यैश्वर्यसंयुताः । ततः शाकल्येश्वरनाम्ना तुरीयकं ख्यातिमागतं ॥

Verse 11

एवं चातुर्युगं नाम तस्य लिंगस्य कीर्तितम् । पापघ्नं पुण्यदं नॄणां कीर्त्तितं सर्वकामदम्

एवं चातुर्युगं नाम तस्य लिङ्गस्य कीर्तितम् । पापघ्नं पुण्यदं नॄणां सर्वकामप्रदं स्मृतम् ॥

Verse 12

तस्यैव देवदेवस्य क्षेत्रोत्पत्तिं शृणु प्रिये

तस्यैव देवदेवस्य क्षेत्रोत्पत्तिं शृणु प्रिये । यथाभूतां प्रवक्ष्यामि भक्त्या श्रोत्रसुखावहाम् ॥

Verse 13

अष्टादशधनुर्देवि समंतात्परिमण्डलम् । महापापहरं देवि तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

अष्टादशधनुर्देवि समन्तात्परिमण्डलम् । महापापहरं देवि तत्र क्षेत्रनिवासिनाम् ॥

Verse 14

कृमिकीटपतंगानां तिरश्चामपि मोक्षदम् । यत्र कूपादितोयेषु जलं सारस्वतं स्मृतम्

कृमिकीटपतङ्गानां तिरश्चामपि मोक्षदम् । यत्र कूपादितोयेषु जलं सारस्वतं स्मृतम् ॥

Verse 15

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते । अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च

यत्र तत्र नरः स्नात्वा स्वर्गलोके महीयते। अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च पुण्यं तत्र समं प्रोक्तम्॥

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति तस्य लिंगस्य दर्शनात् । सोमपर्वणि संप्राप्ते यस्तत्र शुचिरात्मवान्

तस्य लिङ्गस्य दर्शनमात्रेण तत्फलं समवाप्नुयात्। सोमपर्वणि संप्राप्ते यस्तत्र शुचिरात्मवान् स पुण्यं लभते॥

Verse 17

अघोरं च जपेत्सम्यगाज्यहोमसमन्वितम् । तल्लिंगस्य समीपस्थो यावन्मासावधिः प्रिये

अघोरं च जपेत् सम्यगाज्यहोमसमन्वितम्। तल्लिङ्गस्य समीपस्थो यावन्मासावधिः प्रिये॥

Verse 18

महापातकयुक्तोऽपि युक्तो वाऽप्युपपातकैः । स सर्वां लभते सिद्धिमुत्तमां वरवर्णिनि

महापातकयुक्तोऽपि युक्तो वाऽप्युपपातकैः। स सर्वां लभते सिद्धिमुत्तमां वरवर्णिनि॥

Verse 19

कामिकं तत्स्मृतं लिंगं सर्वकामफलप्रदम् । अघोर वक्त्रं देवस्य तत्रस्थं भैरवं महत्

कामिकं तत्स्मृतं लिङ्गं सर्वकामफलप्रदम्। अघोरवक्त्रं देवस्य तत्रस्थं भैरवं महत्॥

Verse 20

भैरवेश्वरनामेति पूर्वं ख्यातमभूद्भुवि । अस्मिन्युगे तु संप्राप्ते शाकल्येश्वरनामकम्

पूर्वं भुवि भैरवेश्वरनाम्ना प्रसिद्धमासीदिदं स्थानम् । अस्मिन्युगप्राप्तौ तु शाकल्येश्वरनाम्ना प्रख्यातम् ॥