Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । एवं तत्र तदा देवी श्रुत्वा माहात्म्यमुत्तमम् । हर्षोत्कंठितया वाचा पुनः पप्रच्छ शंकरम्

सूत उवाच—एवं तत्र तदा देवी उत्तमं माहात्म्यं श्रुत्वा, हर्षोत्कण्ठितया वाचा पुनः शङ्करं पप्रच्छ।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । समस्तज्ञानसंपन्न नमस्तेऽस्तु महेश्वर

देव्युवाच—देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक। समस्तज्ञानसम्पन्न महेश्वर नमोऽस्तु ते।

Verse 3

नमोऽस्तु वै त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय । नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्र दायिने शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितस्य

नमोऽस्तु ते त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय। नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्रदायिने, शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितत्वप्रदायिने च।

Verse 4

नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे । नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम्

नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे । नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम् ॥

Verse 5

ईश्वर उवाच । किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया । संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि

ईश्वर उवाच । किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया । संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि ॥

Verse 6

देव्युवाच । सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् । किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना

देव्युवाच । सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् । किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना ॥

Verse 7

एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो । अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया । न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम्

एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो । अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया । न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम् ॥

Verse 8

ईश्वर उवाच । पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि

ईश्वर उवाच । पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि ॥

Verse 9

महाकल्पे तु सञ्जाते ब्रह्मणः प्रति संचरे । नामभावं भवेदन्यद्देवि लिंगे पुनःपुनः

महाकल्पे समुत्पन्ने ब्रह्मणः प्रतिसञ्चरे । देवि, लिङ्गं पुनःपुनर्नामभावान्तरं भजेत् ॥

Verse 11

अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके । तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः

अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके । तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः ॥

Verse 12

अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु । बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति

अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु । बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति ॥

Verse 13

आद्यो विरंचिनामासीद्यदा ब्रह्मा पितामहः । मृत्युञ्जयस्तदा नाम सोमनाथस्य कीर्तितम्

आद्ये विरञ्चिनामासीत् यदा ब्रह्मा पितामहः । मृत्युञ्जय इति तदा सोमनाथस्य कीर्तितम् ॥

Verse 14

द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभेंऽबिके

द्वितीये पद्मभूर्नाम ब्रह्मा यदा विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभाम्बिके ॥

Verse 15

तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः । अमृतेशेति देवस्य तदा नाम प्रकीर्तितम्

तृतीयकाले यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः, तदा देवस्य नाम ‘अमृतेश’ इति प्रकीर्तितम्।

Verse 16

चतुर्थोऽभूद्यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः । अनामयेति देवस्य तदा नाम स्मृतं शुभे

चतुर्थकाले यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः, शुभे, तदा देवस्य नाम ‘अनामय’ इति स्मृतम्।

Verse 17

पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः । कृत्तिवासेति देवस्य नाम प्रोक्तं तदाम्बिके

पञ्चमकाले यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः, अम्बिके, तदा देवस्य नाम ‘कृत्तिवास’ इति प्रोक्तम्।

Verse 18

षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः । तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्

षष्ठकाले यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः, तदा देवस्य नाम ‘भैरवनाथ’ इति कीर्तितम्।

Verse 19

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः । सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्

अस्मिन् वर्तमानकाले यो ब्रह्मा शतानन्द इति स्मृतः; सांप्रतम् देवस्य नाम ‘सोमनाथ’ इति वर्तते।

Verse 20

अतः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा । प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति

अतः परं यदा चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा भावी समुत्पत्स्यते, तदा देवस्य नाम ‘प्राणनाथः’ इति भविष्यति।

Verse 21

अतीता ये विधातारो भविष्यंति च येऽधुना । तावत्तद्वर्त्तते नाम यावदन्योष्टवार्षिकः । संध्यासंध्यांशभेदेन विष्ण्वनंतसनातनाः

अतीता ये विधातारः, ये चाधुना सन्ति, ये च भविष्यन्ति—तावत् तदेव नाम प्रवर्तते, यावदन्योऽष्टवार्षिकः कालचक्रः प्रवर्तते। संध्यासंध्यांशभेदेन स विष्णुरनन्तः सनातनश्च स्तूयते।

Verse 22

एवं नामानि देवस्य संक्षेपात्कीर्तितानि मे । विस्तरात्कथितुं नैव शक्यंते कालगौरवात्

एवं देवस्य नामानि मया संक्षेपतः कीर्तितानि; विस्तरतो वक्तुं तु कालगौरवात् न शक्यते।

Verse 23

देव्युवाच । आश्चर्यं देवदेवेश यत्त्वया कथितं प्रभो । पूर्वोक्तानि च नामानि न स्मरंति च मे कथम्

देव्युवाच—आश्चर्यं देवदेवेश, यत्त्वया कथितं प्रभो; पूर्वोक्तानि च नामानि मे कथं न स्मरन्ति?

Verse 24

एतद्विस्तरतो ब्रूहि कारणं च जगत्पते । सर्वभूतहितार्थाय ममानुग्रहकाम्यया

एतद्विस्तरतो ब्रूहि, कारणं च जगत्पते; सर्वभूतहितार्थाय, ममानुग्रहकाम्यया।

Verse 25

ईश्वर उवाच । कल्पेकल्पे महादेवि अवतारं करोषि यत् । तेन ते स्मरणं नास्ति प्रभावात्प्रकृतेः प्रिये

ईश्वर उवाच—हे महादेवि, कल्पे कल्पे यदवतारं करोषि, तेन प्रिये प्रकृतेः प्रभावात् तव स्मरणं नावतिष्ठते।

Verse 26

तत्त्वावरणमध्ये तु तत्राद्या त्वं प्रतिष्ठिता । साऽवतीर्यांडमध्ये तु मया सार्द्धं वरानने

तत्त्वावरणमध्ये त्वं तत्राद्या प्रतिष्ठिता; ततः वरानने, मया सार्धम् अण्डमध्येऽवतीर्य समागता।

Verse 27

अनुग्रहार्थं लोकानां प्रादुर्भूता पुनःपुनः । आद्ये कल्पे जगन्माता जगद्योनिर्द्वितीयके

लोकानामनुग्रहार्थं त्वं पुनःपुनः प्रादुर्भवसि; आद्ये कल्पे जगन्माता, द्वितीयके जगद्योनिरिति स्मृता।

Verse 28

तृतीये शांभवीनाम चतुर्थे विश्वरूपिणी । पञ्चमे नंदिनीनाम षष्ठे चैव गणांबिका

तृतीये कल्पे शांभवीति, चतुर्थे विश्वरूपिणी; पञ्चमे नन्दिनीति, षष्ठे गणाम्बिकेति च कीर्तिता।

Verse 29

विभूतिः सप्तमे कल्पे सुभूतिश्चाष्टमे तदा । आनन्दा नवमे कल्पे दशमे वामलोचना

सप्तमे कल्पे विभूतिरिति, अष्टमे सुभूतिरिति; नवमे आनन्देति, दशमे वामलोचनेति च स्मृता।

Verse 30

एकादशे वरारोहा द्वादशे च सुमङ्गला । कल्पे त्रयोदशे चैव महामाया ह्युदाहृता

एकादशे कल्पे वरारोहा नाम्ना त्वं कीर्तिता; द्वादशे सुमङ्गला इति। त्रयोदशे कल्पे च त्वं महामाया इति ख्यातिमगाः॥

Verse 31

ततश्चतुर्दशे कल्पेऽनन्तानाम प्रकीर्तिता । भूतमाता पंचदशे षोडशे चोत्तमा स्मृता

चतुर्दशे कल्पे त्वमनन्तानामा इति प्रकीर्तिता। पञ्चदशे भूतमाता ख्याता; षोडशे चोत्तमा स्मृता॥

Verse 32

ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुता । दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा

ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुते। दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा॥

Verse 33

अपमानात्तु दक्षस्य स्वां तनूमत्यजत्पुनः । उमां कलां तु चन्द्रस्य पुरापूर्य च संस्थिता

दक्षापमानतो देवि स्वां तनूं त्यक्तवत्यसि पुनः। ततः सोमकलारूपा उमा लोकेषु पूरयित्वा संस्थिता॥

Verse 34

ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि । पुनर्हिमवताराध्य दुहिता त्वमतः कृता

ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि। पुनर्हिमवताराध्य तस्य दुहिता त्वं कृता॥

Verse 35

ततो देव्यद्भुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्त्तारं मां पुनः प्राप्य पार्वतीति निगद्यसे

ततः देवि अद्भुतं तपः परमदुश्चरं तप्त्वा, मां भर्तारं पुनः प्राप्य, ‘पार्वती’ इति निगद्यसे।

Verse 36

कैलासनिलयश्चाहं त्वया सार्द्धं वरानने । क्रीडामि तव देवेशि यावत्कल्पावसानकम्

अहं कैलासनिलयः, वरानने, त्वया सार्धं, देवेशि, यावत्कल्पावसानकं तव सह क्रीडामि।

Verse 37

इदं चतुर्गुणं प्राप्य द्वापरे विष्णुना सह । महिषस्य वधार्थाय उत्पन्ना कृष्णपिंगला

इदं चतुर्गुणं सामर्थ्यं प्राप्य, द्वापरे विष्णुना सह, महिषवधार्थं कृष्णपिङ्गला उत्पन्नासि।

Verse 38

कात्यायनीति दुर्गेति विविधैर्नामपर्ययैः । नवकोटिप्रभेदेन जातासि वसुधातले

कात्यायनीति दुर्गेति च विविधैर्नामपर्ययैः, नवकोटिप्रभेदेन वसुधातले जातासि।

Verse 39

यानि ते कल्पनामानि पूर्वमुक्तानि सुन्दरि । तानि त्रयोदशाकल्पादुदक्तात्कथितानि मे

सुन्दरि, पूर्वमुक्तानि यानि ते कल्पनामानि, तानि त्रयोदशात् कल्पादारभ्य मया उदक्तात् कथितानि।

Verse 40

अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि सुन्दरि । एवं ज्ञेयानि सर्वाणि ब्रह्मकल्पावधि प्रिये

हे सुन्दरि प्रिये, अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि च—एवं सर्वाणि ज्ञेयानि, ब्रह्मकल्पावधि यावत्।

Verse 41

देव्युवाच । सोमनाथेति यन्नाम त्वया पूर्वमुदाहृतम् । तत्कथं निश्चलं नाम मन्यते त्रिपुरांतक

देव्युवाच—त्वया पूर्वं यन्नाम ‘सोमनाथ’ इति उदाहृतम्; तत् कथं निश्चलं नाम मन्यते, हे त्रिपुरान्तक?

Verse 42

असंख्यत्वाच्च चंद्राणां जन्मनामप्रभेदतः । मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ

असंख्यत्वाच्च चन्द्राणां जन्मनामप्रभेदतः; मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ।

Verse 43

चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः

चन्द्रसूर्यादयो देवाः संह्रियन्ते पुनःपुनः; सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः।

Verse 44

एककालं च सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि

एककालं च सृज्यन्ते संह्रियन्ते च पूर्ववत्; एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि।

Verse 45

ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ईश्वर उवाच—साधु पृष्टं त्वया देवि, रहस्यं पापनाशनम्। यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः॥

Verse 46

अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः । तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्

अयं यो वर्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः। तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्॥

Verse 47

तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः । समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः

तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः। समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः॥

Verse 48

तेन चाराधितं लिंगं कालभैरवनामतः । महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्द्दशे

तेन चाराधितं लिङ्गं कालभैरवनामतः। महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्दशे॥

Verse 49

तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि । वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः

तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि। वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः॥

Verse 50

सहोवाच तदा देवि भक्त्या संस्तुत्य मां शुभे

सहोवाच तदा देवि भक्त्या मां संस्तुत्य शुभे।

Verse 51

चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम् । सोमनाथेति तं नाम भूयाद्ब्रह्मावधि प्रभो

चन्द्र उवाच—यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम्। सोमनाथेति तन्नाम भूयाद् ब्रह्मावधि प्रभो॥

Verse 52

ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः । तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता

ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्तरे शीतरश्मयः। तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता॥

Verse 53

आराधयंतु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन्संस्थिता विभो । स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु

आराधयन्तु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन् संस्थिता विभो। स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु॥

Verse 54

सोमनाथेति ते नाम ब्रह्मांडे सचराचरे । ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिंग नमोऽस्तु ते

सोमनाथेति ते नाम ब्रह्माण्डे सचराचरे। ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिङ्ग नमोऽस्तु ते॥

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवमस्त्वित्यहं प्रोच्य पुनर्लिंगे लयं गतः । एतत्ते कारणं देवि प्रोक्तं सर्वमशेषतः

ईश्वर उवाच— “एवमस्तु” इति प्रोच्याहं पुनर्लिङ्गे लयं गतः। देवि, एतत्ते कारणं सर्वमशेषतः सम्यक् प्रोक्तम्॥

Verse 56

निःसन्दिग्धं तु संक्षेपात्पुरा पृष्टं यतस्त्वया । उद्देशमात्रं कथितं श्रीसोमेशगुणान्प्रति । समुद्रस्येव रत्नानामचिन्त्यस्तस्य विस्तरः

यतस्त्वया पुरा संक्षेपात् पृष्टं, तस्मात् निःसन्दिग्धं मया संक्षेपेणैवोत्तरं दत्तम्। श्रीसोमेशगुणान् प्रति उद्देशमात्रं कथितम्; तस्य विस्तरोऽचिन्त्यः, समुद्रस्येव रत्ननिधिः॥

Verse 57

मोहनं तदभक्तानां भक्तानां बुद्धिवर्द्धनम् । मूढास्ते नैव पश्यंति स्वरूपं मम मोहिताः

तदभक्तानां मोहनं, भक्तानां तु बुद्धिवर्धनम्। मोहिताः मूढास्ते मम स्वरूपं नैव पश्यन्ति कदाचन॥

Verse 58

देव्युवाच । ईदृशं यस्य माहात्म्यं तेजोलिंगस्य शंकर । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं क्षेत्रे तस्मिन्सुरेश्वर

देव्युवाच— शंकर, यस्य तेजोलिङ्गस्य ईदृशं माहात्म्यं, सुरेश्वर! तल्लिङ्गं तस्मिन् क्षेत्रे कुत्र तिष्ठति?

Verse 59

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । प्रभासं परमं देवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

ईश्वर उवाच— शृणु देवि प्रयत्नेन, श्रुत्वा चैवावधारय। देवि, प्रभासं परमं क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्॥

Verse 60

देवानामपि संस्थानं तच्च द्वादशयोजनम् । पंचयोजनमानेन पीठं तत्र प्रकीर्त्तितम्

देवानामपि निवासस्थानं तदिदं द्वादशयोजनविस्तीर्णम्। तत्र पञ्चयोजनपरिमाणं पवित्रं पीठं प्रख्यातं कथ्यते॥

Verse 61

तन्मध्ये मद्गृहं देवि तच्च गव्यूतिमात्रकम् । समुद्रस्योत्तरे देवि देविकामुखसंज्ञितम्

तन्मध्ये देवि मम स्वगृहं गव्यूतिमात्रपरिमितम्। समुद्रस्योत्तरे देवि ‘देविकामुख’ इति नाम्ना प्रसिद्धम्॥

Verse 62

वज्रिण्याः पूर्वतश्चैव यावन्न्यंकुमती नदी । चतुष्टयं च विस्तारादायामात्पंचयोजनम्

वज्रिण्याः पूर्वतः आरभ्य यावत् ‘न्यङ्कुमती’ नाम नदी। तस्याः विस्तारः चतुष्टयं, आयामः पञ्चयोजनपरिमितः॥

Verse 63

क्षेत्रपीठमिति प्रोक्तमतो गर्भगृहं शृणु । समुद्रात्कौरवी यावद्दक्षिणोत्तरमानतः । पूर्वपश्चिमतो ज्ञेयं गोमुखादाऽश्वमेधकम्

एतत् ‘क्षेत्रपीठम्’ इति प्रोक्तम्; अधुना गर्भगृहं शृणु। समुद्रात् यावत् कौरवी—दक्षिणोत्तरमानतः; पूर्वपश्चिमतो गोमुखात् यावत् अश्वमेधकं ज्ञेयम्॥

Verse 64

एतन्मम गृहं देवि न त्यजामि कदाचन । तस्य मध्ये स्थितं लिंगं यत्र तत्ते प्रकीर्तितम्

एतन्मम गृहं देवि; नाहं कदाचन त्यजामि। तस्य मध्ये स्थितं लिङ्गं, यत्र ते मया प्रकीर्तितम्॥

Verse 65

वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरस्य च सन्निधौ । कृतस्मरस्यापरतो धन्वन्तरशतत्रये

वारुणीं दिशमाश्रित्य पश्चिमाभिमुखः स्थित्वा सागरस्य सन्निधौ । कृतस्मरात् परतः धन्वन्तरशतत्रये दूरीभूते देशे ॥

Verse 66

लिंगं महाप्रभावं तुं स्वयंभूतं व्यवस्थितम् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः

लिङ्गं महाप्रभावं तु स्वयंभूतं सुसंस्थितम् । तत्र देवः संनिहितः शंकरः परमेश्वरः ॥

Verse 67

एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः । चतुर्द्दशे विभागे तु धनुषां च शतद्वयम्

एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः । चतुर्दशे विभागे तु धनुषां शतद्वयप्रमाणम् ॥

Verse 68

समंतान्मंडलाकारा कर्णिका सा मम प्रिया । तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति

समन्तान्मण्डलाकाराऽऽ कर्णिका सा मम प्रिया । तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति ॥

Verse 69

कृमिकीटपतंगाद्या जीवा उत्तम मध्यमाः । निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यांति लोकं ममापि ते

कृमिकीटपतङ्गाद्या जीवा उत्तममध्यमाः । निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यान्ति लोकं ममापि ते ॥

Verse 70

उत्तरं दक्षिणं चापि अयनं न विचारयेत् । सर्वस्तेषां शुभः कालो ये मृताः क्षेत्रमध्यतः

उत्तरायणं दक्षिणायनं वा न विचारयेत्। क्षेत्रमध्यगतानां तु मृतानां सर्व एव कालः शुभः॥

Verse 71

आदिनाथेन शर्वेण सर्वप्राणिहिताय वै । आद्यतत्त्वान्यथानीय क्षेत्रमेतन्महाप्रभम् । प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यंति मानवाः

आदिनाथः शर्वः सर्वप्राणिहिताय वै। आद्यतत्त्वानि नीत्वेह क्षेत्रमेतन्महाप्रभम्॥ प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यन्ति मानवाः॥

Verse 72

हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेद्विघ्नशतैरपि । कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि

हन्यमानोऽपि यो विद्वान् वसेद्विघ्नशतैरपि। कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि॥

Verse 73

स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात्स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः

स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति। तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात् स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः॥

Verse 74

कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै । प्रभासे तु वियुज्येत न सोंऽतकपुरीं व्रजेत्

कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै। प्रभासे तु वियुज्येत न सोऽन्तकपुरीं व्रजेत्॥

Verse 75

ज्ञात्वा कलियुगं घोरं हाहाभूतमचेतनम् । नियुक्तस्तत्र देवेशि रक्षार्थं विघ्ननायकः

ज्ञात्वा घोरं कलियुगं जनानां हाहाकारमोहितचेतसाम् । देवेशि तत्र रक्षार्थं विघ्ननायकः नियुक्तः ॥

Verse 76

ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिवितंडकाः । ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च तथा नैष्कृतिकाश्च ये

ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिविघातकाः । ब्रह्मघ्नाः कृतघ्नाश्च नैष्कृतिकाश्च ये नराः ॥

Verse 77

लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः । सर्वपापरताश्चैव ये चान्ये तु विकुत्सिताः

लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः । सर्वपापरताश्चान्ये विकुत्सिताश्च ये नराः ॥

Verse 78

रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः

रक्षणार्थं हि तेषां तु नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः ॥

Verse 79

क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः । म्रियंते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः

क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः । म्रियन्ते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः ॥

Verse 80

क्षेत्रे चास्मिन्वरारोहे तेषां देवि गतिं शृणु । दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे

क्षेत्रेऽस्मिन्वरारोहे देवि तेषां गतिं शृणु । दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे ॥

Verse 82

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् । अन्यत्राऽवर्तितं पापं क्षेत्रे चास्मिन्विनश्यति

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् । अन्यत्रावर्तितं पापं क्षेत्रेऽस्मिन्विनश्यति ॥

Verse 83

अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् । भक्तानुकंपी भगवांस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि

अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् । भक्तानुकंपी भगवान् तिर्यग्योनिगतेष्वपि ॥

Verse 84

ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये । ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः

ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये । ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः ॥

Verse 85

संनियम्येन्द्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् । प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः

संनियम्येन्द्रियग्रामं जपन्ति शतरुद्रियम् । प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः ॥

Verse 86

यदि गच्छेन्नरः कश्चित्प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तमुपायं प्रकुर्वीत निर्गच्छेन्न पुनर्यथा

यदि कश्चिन्नरः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमं गच्छेत्, स तादृशमुपायं प्रकुर्वीत यथा पुनर्न निर्गच्छेत्।

Verse 87

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये

एतद्गोप्यं वरारोहे; न देयं यस्य कस्यचित्। इदं शास्त्रं प्रिये प्राणानिव स्वकान् गोपनीयम्।

Verse 88

येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् । स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः

येनेदं प्रभासक्षेत्रदीपकं शास्त्रं विहितम्, स मानुषीं प्रकृतिं स्थितोऽपि शिव एव विज्ञेयः।

Verse 89

तस्यविग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति । वंदितः पूजितो ध्यातो यथाहं नात्र संशयः

तस्यैव विग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति। वन्दितः पूजितो ध्यातो यथाहं, नात्र संशयः।

Verse 90

कलौ च दुर्ल्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम् । इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै । सत्यंसत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि

कलौ च दुर्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्। इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै। सत्यं सत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि।

Verse 91

यानि लिंगानि भूर्लोके सोमेशस्तेषु मे प्रियः । अस्मिंल्लिंगे गुणा ये तु ते देवि विदिता मम

यानि लिङ्गानि भूर्लोके सन्ति, तेषु सोमेशो मे प्रियतमः। अस्मिन् लिङ्गे ये गुणाः सन्ति, ते देवि मम सुप्रसिद्धाः॥

Verse 92

अहमेव विजानामि नान्यो वेद कथंचन । अन्येषु चैव लिंगेषु अहं पूज्यः सुरासुरैः

अहमेव तद् यथार्थं विजानामि, नान्योऽपि कथञ्चन वेत्ति। अन्येषु च लिङ्गेष्वपि अहमेव सुरासुरैः पूज्यः॥

Verse 93

लिंगं चेमं पुनर्देवि पूजयामो वयं स्वयम्

लिङ्गं चेमं पुनर्देवि वयं स्वयमेव पूजयामः॥

Verse 94

यस्मिन्काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः । सर्वं चैव जगन्नाथ तस्मिन्काले यशस्विनि

यस्मिन् काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः। सर्वं च लीयते, जगन्नाथ, तस्मिन् काले यशस्विनि॥

Verse 95

इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा । भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति

ब्रह्मणः प्रलये तदा इदं परं लिङ्गं भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं पावनस्थानं रक्षति॥

Verse 96

दशकोट्यस्तु लिंगानां गंगाद्वाराद्वरानने । आगत्य तानि मध्याह्ने लिंगेऽस्मिन्यांति संलयम्

दशकोट्यस्तु लिङ्गानां गङ्गाद्वाराद्वरानने । आगत्य तानि मध्याह्ने लिङ्गेऽस्मिन्यान्ति संलयम् ॥

Verse 97

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु । स्नानार्थमस्य लिंगस्य समागच्छंति सर्वदा

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु । स्नानार्थमस्य लिङ्गस्य समागच्छन्ति सर्वदा ॥

Verse 98

धन्यास्तु खलु ते मर्त्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः । सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यंति संसारभयमोचनम्

धन्यास्तु खलु ते मर्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः । सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यन्ति संसारभयमोचनम् ॥

Verse 99

देवि सोमेश्वरं लिंगं ये स्मरिष्यंति भाविताः । सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः

देवि सोमेश्वरं लिङ्गं ये स्मरिष्यन्ति भाविताः । सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः ॥

Verse 100

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयान्ति न संशयोऽत्र ॥

Verse 101

यं देवा न विजानंति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च

यं देवा न विजानन्ति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च ॥

Verse 102

कैवल्यं निष्कलं यत्तदस्मिंल्लिंगे तु लभ्यते । तावद्भ्रमंति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि

कैवल्यं निष्कलं यत्तदस्मिंल्लिङ्गे तु लभ्यते । तावद्भ्रमन्ति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि ॥

Verse 103

यावत्सोमेश्वरं देवं न विंदंति त्रिलोचनम् । क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः

यावत्सोमेश्वरं देवं न विन्दन्ति त्रिलोचनम् । क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः ॥

Verse 104

एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् । ये वै पठिष्यंति नरा नितांतं यास्यंति ते तत्पदमिंदुमौलेः

एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् । ये वै पठिष्यन्ति नरा नितान्तं यास्यन्ति ते तत्पदमिन्दुमौलेः ॥

Verse 105

सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति

सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमन्तः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमन्ति ॥

Verse 106

ये दक्षिणा मूर्त्तिमुपाश्रिताः स्युर्जपंति नित्यं शतरुद्रियं द्विजाः । तेऽस्मिन्भवे नैव पुनर्भवंति संसारपारं परमं गता वै

ये द्विजाः दक्षिणामूर्तिं शरणं समुपाश्रिताः । नित्यं शतरुद्रियं जपन्ति, तेऽस्मिन्भवे पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति; ते वै संसारस्य परं पारं परमं गच्छन्ति ॥

Verse 107

उद्देशमात्रं कथितो मया ते श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः । अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा न शक्यमेकेन मुखेन वक्तुम्

श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः केवलमुद्देशमात्रं मया ते कथितम् । अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा, एकेन मुखेन सम्यग्वक्तुं न शक्यम् ॥