Adhyaya 53
शिवदेव्योः संवादरूपेण अस्मिन्नध्याये यात्रिकं कपिलेश्वरतीर्थं प्रति निर्देश्यते। निर्दिष्टस्थानात् पूर्वदिशि अल्पदूरे स्थितं कपिलेश्वरलिङ्गं महाप्रभावं कथ्यते, यत् दर्शनमात्रेण पापक्षयकरं भवति। तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं राजर्षेः कपिलस्य तपसा प्रतिष्ठितम्—स कपिलः तत्र महादेवं प्रतिष्ठाप्य परमां सिद्धिं प्राप्नोति; तस्मिन्नपि लिङ्गे नित्यं देवसान्निध्यं वर्तते इति प्रतिपाद्यते। ततः कालविधानं निर्दिश्यते—शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां नियमवान् भक्तः सर्वलोकहिताय कपिलेश्वररूपेण सोमं/सोमेशं सप्तकृत्वो दर्शयेत् चेत्, गोदानफलसमं फलं लभते। अनन्तरं दानविधिः—यः तस्मिन् तीर्थे एकाग्रचित्तेन तिलधेनुं ददाति, स तिलबीजानां संख्यायाः युगपर्यन्तं स्वर्गे वसतीति फलश्रुत्या धर्मप्रवर्तनं क्रियते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यव स्थितम्
ईश्वर उवाच—ततो महादेवि उत्तमं कपिलेश्वरं गच्छेत्। तस्यैव पूर्वदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितम्॥
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं तु दर्शनात्पापनाशनम् । कपिलोनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महातपः
तत्र लिङ्गं महाप्रभावं, दर्शनात् पापनाशनम्। यत्र कपिलनाम राजर्षिः महातपस्तप्तवान्॥
Verse 3
संप्राप्तः परमां सिद्धिं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । देवसांनिध्यमीशानं तस्मिंल्लिंगे सदा हरिः
महेश्वरं प्रतिष्ठाप्य स परमां सिद्धिं समवाप। तस्मिन् लिङ्गे देवसांनिध्यं; ईशानः सदा तत्र, हरिश्च नित्यं निवसति॥
Verse 4
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां सर्वलोकहितार्थतः । सप्तकृत्वो महादेवं सोमेशं कपिलेश्वरम् । यः पश्येत्प्रयतो भूत्वा स गोदानफलं लभेत्
शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां सर्वलोकहिताय यः प्रयतः सन् महादेवं सोमेशं कपिलेश्वरं सप्तकृत्वो दर्शनं करोति, स गोदानसमं पुण्यफलम् अवाप्नोति।
Verse 5
तिलधेनुं च यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे समाहितः । तिलसंख्यायुगान्येव स स्वर्गे वसति प्रिये
यः समाहितचित्तः सन् तस्मिंस्तीर्थे तिलधेनुं ददाति, स तिलानां संख्यायुगान्येव स्वर्गे वसति, प्रिये।
Verse 53
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘कपिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम त्रिपञ्चाशोऽध्यायः समाप्तः।