
ईश्वरः देवीं प्रति “पञ्चसिद्धलिङ्गानां” महिमानं कथयति—तेषां दर्शनमात्रेण मानवानां यात्रासिद्धिः सम्पद्यते। ततः सिद्धेश्वरस्य देशनिर्देशः क्रियते—सोमेशस्य समीपे निर्दिष्टदिग्भागे, तथा कस्यचित् प्रसिद्धचिह्नस्य पूर्वभागे सिद्धेश्वरः स्थित इति। तत्राभिगमनं भक्त्या पूजनं च परमफलप्रदं, अणिमादिसिद्धिप्रदं, पापनाशकं, सिद्धलोकप्राप्तिकरं च इति प्रतिपाद्यते। अन्तरायस्वरूपा “विघ्नाः” अपि गणिताः—कामः क्रोधः भयम् लोभः आसक्तिः ईर्ष्या दम्भः आलस्यं निद्रा मोहः अहङ्कारश्च; एते सिद्धेः प्रतिबन्धकाः। सिद्धेश्वरार्चनेन क्षेत्रवासिनां यात्रिकाणां च एते विघ्नाः प्रशाम्यन्ति, अतः नियमयुक्ता यात्रा दीर्घकालीनं च अर्चनं प्रेर्यते। अध्यायान्ते एतत् आख्यानं श्रवणमात्रेण पापनाशनं, भक्त्या च धर्मार्थकाममोक्षादीनां यथोचितफलप्रदं इति निश्चयेन प्रशंस्यते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । पंचाथ सिद्धलिंगानि कथयामि यशस्विनि । येषां दर्शनतो देवि सिद्धा यात्रा भवेन्नृणाम्
ईश्वर उवाच । पञ्च सिद्धलिङ्गानि कथयामि यशस्विनि । येषां दर्शनतो देवि सिद्धा यात्रा भवेन्नृणाम् ॥
Verse 2
सोमेशादीशदिग्भागे वरारोहेति या स्मृता । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे देवं सिद्धेश्वरं परम् । अभिगम्य नरो भक्त्या अणिमादिकमाप्नुयात्
सोमेशस्य ईशदिग्भागे या वरारोहेति स्मृता, तस्याः पूर्वदिग्भागे परमं देवं सिद्धेश्वरम्। तं भक्त्या अभिगम्य नरोऽणिमादिकं योगसिद्धिसमूहं प्राप्नुयात्॥
Verse 3
सिद्धैः प्रतिष्ठितं लिंगं दृष्ट्वा भक्त्या तु मानवः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सिद्धलोकं स गच्छति
सिद्धैः प्रतिष्ठितं लिङ्गं दृष्ट्वा भक्त्या तु मानवः। सर्वपातकैर्मुक्तः स सिद्धलोकं गच्छति॥
Verse 4
विघ्नानि नाशमायांति तत्र क्षेत्रनिवासिनाम् । कामः क्रोधो भय लोभो रागो मत्सर एव च
विघ्नानि नाशमायान्ति तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्। कामः क्रोधो भयं लोभो रागो मत्सर एव च॥
Verse 5
ईर्ष्या दंभस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः । एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु
ईर्ष्या दम्भस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः। एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु॥
Verse 6
तानि नाशं समायांति तत्र सिद्धे श्वरार्चनात् । एवं ज्ञात्वा तु यत्नेन तत्र यात्रां समाचरेत्
तानि नाशं समायान्ति तत्र सिद्धेश्वरार्चनात्। एवं ज्ञात्वा तु यत्नेन तत्र यात्रां समाचरेत्॥
Verse 7
इत्येवं कथितं देवि सिद्धेश्वरमहोदयम् । सर्वकामप्रदं नृणां श्रुतं पातकनाशनम्
इत्येवं देवि सिद्धेश्वरस्य महोदयः कथितः। स नृणां सर्वकामप्रदः, श्रवणमात्रेण पातकनाशनः॥
Verse 52
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सिद्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, ‘सिद्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः॥