Adhyaya 52
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 52

Adhyaya 52

ईश्वरः देवीं प्रति “पञ्चसिद्धलिङ्गानां” महिमानं कथयति—तेषां दर्शनमात्रेण मानवानां यात्रासिद्धिः सम्पद्यते। ततः सिद्धेश्वरस्य देशनिर्देशः क्रियते—सोमेशस्य समीपे निर्दिष्टदिग्भागे, तथा कस्यचित् प्रसिद्धचिह्नस्य पूर्वभागे सिद्धेश्वरः स्थित इति। तत्राभिगमनं भक्त्या पूजनं च परमफलप्रदं, अणिमादिसिद्धिप्रदं, पापनाशकं, सिद्धलोकप्राप्तिकरं च इति प्रतिपाद्यते। अन्तरायस्वरूपा “विघ्नाः” अपि गणिताः—कामः क्रोधः भयम् लोभः आसक्तिः ईर्ष्या दम्भः आलस्यं निद्रा मोहः अहङ्कारश्च; एते सिद्धेः प्रतिबन्धकाः। सिद्धेश्वरार्चनेन क्षेत्रवासिनां यात्रिकाणां च एते विघ्नाः प्रशाम्यन्ति, अतः नियमयुक्ता यात्रा दीर्घकालीनं च अर्चनं प्रेर्यते। अध्यायान्ते एतत् आख्यानं श्रवणमात्रेण पापनाशनं, भक्त्या च धर्मार्थकाममोक्षादीनां यथोचितफलप्रदं इति निश्चयेन प्रशंस्यते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । पंचाथ सिद्धलिंगानि कथयामि यशस्विनि । येषां दर्शनतो देवि सिद्धा यात्रा भवेन्नृणाम्

ईश्वर उवाच । पञ्च सिद्धलिङ्गानि कथयामि यशस्विनि । येषां दर्शनतो देवि सिद्धा यात्रा भवेन्नृणाम् ॥

Verse 2

सोमेशादीशदिग्भागे वरारोहेति या स्मृता । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे देवं सिद्धेश्वरं परम् । अभिगम्य नरो भक्त्या अणिमादिकमाप्नुयात्

सोमेशस्य ईशदिग्भागे या वरारोहेति स्मृता, तस्याः पूर्वदिग्भागे परमं देवं सिद्धेश्वरम्। तं भक्त्या अभिगम्य नरोऽणिमादिकं योगसिद्धिसमूहं प्राप्नुयात्॥

Verse 3

सिद्धैः प्रतिष्ठितं लिंगं दृष्ट्वा भक्त्या तु मानवः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सिद्धलोकं स गच्छति

सिद्धैः प्रतिष्ठितं लिङ्गं दृष्ट्वा भक्त्या तु मानवः। सर्वपातकैर्मुक्तः स सिद्धलोकं गच्छति॥

Verse 4

विघ्नानि नाशमायांति तत्र क्षेत्रनिवासिनाम् । कामः क्रोधो भय लोभो रागो मत्सर एव च

विघ्नानि नाशमायान्ति तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्। कामः क्रोधो भयं लोभो रागो मत्सर एव च॥

Verse 5

ईर्ष्या दंभस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः । एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु

ईर्ष्या दम्भस्तथाऽलस्यं निद्रा मोहस्त्वहंकृतिः। एतानि विघ्नरूपाणि सिद्धेर्विघ्नकराणि तु॥

Verse 6

तानि नाशं समायांति तत्र सिद्धे श्वरार्चनात् । एवं ज्ञात्वा तु यत्नेन तत्र यात्रां समाचरेत्

तानि नाशं समायान्ति तत्र सिद्धेश्वरार्चनात्। एवं ज्ञात्वा तु यत्नेन तत्र यात्रां समाचरेत्॥

Verse 7

इत्येवं कथितं देवि सिद्धेश्वरमहोदयम् । सर्वकामप्रदं नृणां श्रुतं पातकनाशनम्

इत्येवं देवि सिद्धेश्वरस्य महोदयः कथितः। स नृणां सर्वकामप्रदः, श्रवणमात्रेण पातकनाशनः॥

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सिद्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, ‘सिद्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः॥