Adhyaya 51
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 51

Adhyaya 51

अस्मिन्नध्याये प्रभासक्षेत्रे केतुलिङ्गस्य (केत्वीश्वरस्य) देशवर्णनं विधिवर्णनं च ईश्वरवचनेन प्रदर्श्यते। राह्वीशानस्य उत्तरतः मङ्गलायाः दक्षिणतः, धनुष्प्रहारमात्रेण दूरीकृतं स्थानं निर्दिश्य तीर्थयात्रिणां मार्गनिर्णयः क्रियते। ततः केतुग्रहस्य उग्रस्वरूपं चिह्नैः सह निरूप्यते, स च शतं दिव्यवर्षाणि तपः कृत्वा शिवानुग्रहं प्राप्य बहुग्रहाधिपत्यं लभते। केतोरुदये अशुभकाले, तथा घोरग्रहपीडासु, केतुलिङ्गस्य भक्त्या पूजनं विधीयते—पुष्पैः गन्धैः धूपैः नानाविधनैवेद्यैश्च यथाविधि समर्पणं कर्तव्यमिति। अस्य तीर्थस्य फलश्रुतिः स्पष्टा—ग्रहदुःखशमनं पापनाशनं च। नवग्रहलिङ्गानां व्यवस्थायां केतुलिङ्गस्य स्थानं दर्श्यते, चतुर्दशायतनसमूहेऽपि तस्य गणना; नित्यदर्शनात् पीडाभयविनाशो गृहस्थसुखवर्धनं च भवतीति प्रतिपाद्यते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि केतुलिंगं महाप्रभम् । राह्वीशानादुत्तरे च मंगलायाश्च दक्षिणे

ईश्वर उवाच—ततो महादेवि राह्वीशानादुत्तरे मंगलायाश्च दक्षिणे स्थितं महाप्रभं केतुलिङ्गं गच्छेत्॥

Verse 2

धनुषोंतरमानेन नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्

धनुषोऽन्तरमानेन नातिदूरे व्यवस्थितम्। महाप्रभावं तल्लिङ्गं सर्वपातकनाशनम्॥

Verse 3

केतुर्नाम ग्रहोत्युग्रः शिवसद्भावभावितः । वर्तुलोऽतीव विस्तीर्णो लोचनाभ्यां सुभीषणः

केतुर्नाम ग्रहोऽत्युग्रः शिवसद्भावभावितः। वर्तुलोऽतीव विस्तीर्णो लोचनाभ्यां सुभीषणः॥

Verse 4

पलालधूमसंकाशो ग्रहपीडापहारकः । तत्राकरोत्तपश्चोग्रं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

पलालधूमसंकाशः स ग्रहपीडापहारकः। तत्र प्रिये दिव्याब्दानां शतं घोरं तपश्चकार॥

Verse 5

तस्य तुष्टो महादेवो ग्रह त्वं प्रददौ प्रिये । एकादशशतानां च ग्रहाणामाधिपत्यताम्

तस्य तुष्टो महादेवो ग्रहत्वं प्रददौ प्रिये। एकादशशतानां च ग्रहाणामाधिपत्यताम्॥

Verse 6

तत्रस्थं पूजयेद्भक्त्या केतुलिंगं महाप्रभम् । केतूदये महाघोरे तस्मिन्दृष्टे विशेषतः

तत्रस्थं पूजयेद्भक्त्या केतुलिङ्गं महाप्रभम्। केतूदये महाघोरे तस्मिन्दृष्टे विशेषतः॥

Verse 7

ग्रहपीडासु चोग्रासु पूजयेत्तं विधानतः । पुष्पैर्गंधैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

ग्रहपीडासु चोग्रासु पूजयेत्तं विधानतः। पुष्पैर्गन्धैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः॥

Verse 8

तोषयेद्विधिवद्देवं केतुं कल्मषनाशनम्

तोषयेद्विधिवद्देवं केतुं कल्मषनाशनम्॥

Verse 9

इति संक्षेपतः प्रोक्तं केतुलिंगं महोदयम् । ग्रहपीडोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

इति संक्षेपतः प्रोक्तं केतुलिङ्गं महोदयम् । ग्रहपीडोपशमनं सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 10

एतानि नव लिंगानि ग्रहाणां कथितानि ते । यः पश्यति नरो नित्यं तस्य पीडाभयं कुतः

एतानि नव लिङ्गानि ग्रहाणां कथितानि ते । यः पश्यति नरो नित्यं तस्य पीडाभयं कुतः ॥

Verse 11

न दौर्भाग्यं कुले तस्य न रोगी नैव दुःखितः । जायते पुत्रवद्देवि तं रक्षंति महाग्रहाः

न दौर्भाग्यं कुले तस्य न रोगी नैव दुःखितः । जायते पुत्रवद्देवि तं रक्षन्ति महाग्रहाः ॥

Verse 12

इति ते कथितं सम्यक्चतुर्दशायतनं प्रिये । विघ्नेश्वरं समारभ्य यावत्केतुप्रतिष्ठितम्

इति ते कथितं सम्यक् चतुर्दशायतनं प्रिये । विघ्नेश्वरं समारभ्य यावत् केतुप्रतिष्ठितम् ॥

Verse 13

नवग्रहेश्वराणां तु माहात्म्यं पापनाशनम् । तथैव पंचलिंगानां श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते

नवग्रहेश्वराणां तु माहात्म्यं पापनाशनम् । तथैव पञ्चलिङ्गानां श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते ॥

Verse 14

कपर्द्दिनं समारभ्य चंडनाथांतकानि च । पंचैव मुद्रालिंगानि नापुण्यो वेद मानवः

कपर्द्दिनं समारभ्य चण्डनाथान्तकं तथा । पञ्चैव मुद्रालिङ्गानि पुण्यवान् एव मानवः वेत्ति ॥

Verse 15

सूर्येश्वरं समारभ्य केतुलिंगांतकानि वै । नवग्रहाणां लिंगानि नान्यो जानाति कश्चन

सूर्येश्वरं समारभ्य केतुलिङ्गान्तकानि वै । नवग्रहाणां लिङ्गानि नान्यो जानाति कश्चन ॥

Verse 16

चतुर्दशविधा त्वेवं प्रोक्ताऽयतनसंगतिः । यश्चैनां वेद भावेन स क्षेत्रफलमश्नुते

चतुर्दशविधा त्वेवं प्रोक्ता आयतनसङ्गतिः । यश्चैनां वेद भावेन स क्षेत्रफलमश्नुते ॥

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णननामैकपंचाशोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णननामैकपञ्चाशोऽध्यायः समाप्तः ॥