Adhyaya 44
अध्यायेऽस्मिन् ईश्वरः विधिवत् उपासना-क्रमं निर्दिशति। आदित्येश्वरं सम्यगर्चयित्वा साधकः सोमेश्वरं गच्छेत्, तत्र पञ्चाङ्ग-भक्त्या विशेषेण पूजां कुर्यात्। साष्टाङ्ग-प्रणिपातः, प्रदक्षिणा, पुनःपुनर्दर्शनं च देहधर्मेण श्रद्धया कर्तव्यमिति प्रतिपाद्यते। सोमेश्वरलिङ्गे सूर्य-चन्द्रयोः तत्त्वयोः एकीभावः सूचितः; तस्माद् एषा पूजा अग्नीषोम-भावेन यज्ञार्थस्य मन्दिरोपासनया प्रतीकात्मकं परिपूरणं करोतीति सिद्धान्तः। ततः समीपस्थां उमादेवीं पूजयेत्, अनन्तरं दैत्यसूदन-देवालयं प्रति गच्छेदिति प्रभासक्षेत्रे पवित्र-परिक्रमायाः सम्बन्धित-तीर्थमालिका दर्श्यते। इति प्रभासखण्डे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णने चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । आदित्येशं समभ्यर्च्य पुनः सोमेश्वरं व्रजेत् । तं संपूज्य विधानेन पंचांगेन विशेषतः
ईश्वर उवाच। आदित्येशं समभ्यर्च्य पुनः सोमेश्वरं व्रजेत्। तं विधानेन संपूज्य पञ्चाङ्गेन विशेषतः॥
Verse 2
दृष्ट्वा सोमेश्वरं चैव साष्टांगं प्रणिपत्य च । प्रदक्षिणादिकं कुर्यात्संपश्येच्च पुनःपुनः
सोमेश्वरं समालोक्य साष्टाङ्गं प्रणिपत्य च । प्रदक्षिणादिकं कुर्यात् पुनःपुनः समर्चयेत् ॥
Verse 3
सूर्याचन्द्रमसोर्लिंगं त्रिःकृत्वा प्रयतः शुचिः । अग्नीषोमात्मकं कर्म तेन सर्वं कृतं भवेत्
सूर्याचन्द्रमसोर्लिङ्गं त्रिःकृत्वा प्रयतः शुचिः । अग्नीषोमात्मकं कर्म तेन सर्वं कृतं भवेत् ॥
Verse 4
उमादेवीं ततो गच्छेत्सोमेश्वरसमीपतः । द्वितीयां तु ततो गच्छेद्दैत्यसूदनसन्निधौ
उमादेवीं ततः गच्छेत् सोमेश्वरसमीपतः । द्वितीयां तु ततः गच्छेद् दैत्यसूदनसन्निधौ ॥
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रमासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः ॥